ΠΑΠΛΩΜΑΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

 

Ανάγκη η παραγωγή και διανομή των βιβλίων από το κράτος

 

29/8/2012

 

Από όποια πλευρά κι αν δει κανείς, το θέμα  με τα σχολικά βιβλία, αναδεικνύει περίτρανα και με δραματικό τρόπο την ανάγκη ενός κρατικού φορέα που θα έχει την αποκλειστική ευθύνη για την εκτύπωση και τη δωρεάν διανομή του συνόλου των σχολικών βιβλίων, σε όλα τα σχολεία, σε όλα τα παιδιά.

Η υποκρισία περί των διαγωνισμών και της «διαφάνειας» για τις προμήθειες και τις αναθέσεις εκτύπωσης των βιβλίων, ότι τάχα γίνονται για να διασφαλίζεται πού πάνε τα λεφτά του λαού και να γίνεται η δουλειά με το μικρότερο δυνατό κόστος για το κράτος, δεν πρέπει να δημιουργεί αυταπάτες στο λαό. Οι διαγωνισμοί τους και η «διαφάνειά» τους προκύπτουν ως ανάγκη στον καπιταλισμό, από τη στιγμή που αρχίζει να μοιράζει το κράτος τη δικιά του δουλειά σε διάφορους μικρούς και μεγάλους καπιταλιστές εργολάβους, οπότε μπαίνει θέμα... «υγιούς ανταγωνισμού». Έτσι, αυτά γίνονται τα κριτήρια που καθορίζουν τελικά πότε πόσα και ποια βιβλία θα φτάσουν στα χέρια των μαθητών κι όχι οι πραγματικές ανάγκες παιδιών και του μαθήματός τους. Για του λόγου το αληθές, πρέπει να θυμίσουμε ότι και τα προηγούμενα χρόνια (από τότε που άρχισε η σταδιακή διάλυση του Οργανισμού Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων και μπήκαν πιο «χοντρά» οι εκδοτικοί οίκοι στο παιχνίδι των σχολικών βιβλίων) είχαμε καθυστερήσεις στη διανομή, άλλοτε μικρότερες κι άλλοτε μεγαλύτερες.

Η μετατροπή της παραγωγής και διανομής των σχολικών βιβλίων σε «μπίζνα» που μοιράζεται σε επιχειρήσεις, προχωράει παράλληλα με τη διάχυση της ευθύνης για τα σχολικά βιβλία, αρχικά από το κράτος στους δήμους και στη συνέχεια στις ίδιες τις σχολικές μονάδες και τους γονείς.

Στρώνουν το δρόμο για τη διαφοροποίηση της εκπαίδευσης

Αυτός ο δρόμος δεν έχει μόνο οικονομικό κόστος για τις λαϊκές οικογένειες, που διπλοπληρώνουν για ό,τι θα έπρεπε να τους παρέχεται δωρεάν. Έχει και για τον εκπαιδευτικό, μορφωτικό κόστος. Γιατί μαζί με τη διάχυση της ευθύνης στους δήμους και στις σχολικές μονάδες, θα προχωράει και η λογική της διαφοροποίησης της γνώσης ανάλογα με τις «δυνατότητες» των μαθητών, της διάσπασης του όποιου ενιαίου χαρακτήρα της εκπαίδευσης διατηρείται σήμερα και εξασφαλίζει ότι αν μη τι άλλο, τα παιδιά πλουσίων και φτωχών διαβάζουν και μορφώνονται στο σχολείο από τα ίδια βιβλία. Πρόκειται για άκρως αντιδραστική εξέλιξη που η εργατική τάξη και τα σύμμαχά της λαϊκά στρώματα πρέπει να εμποδίσουν.

Χρειάζεται επαγρύπνηση και προσοχή, γιατί στο ίδιο αποτέλεσμα της διαφοροποίησης σχολείων και μαθητών μέσω της κατάργησης του κοινού και ενιαίου για όλους σχολικού βιβλίου, οδηγούν και διάφορες ψευτοπροοδευτικές λογικές που εκθειάζουν την δήθεν «ελευθερία της επιλογής»... είτε πρόκειται για την επιλογή του μαθητή ανάμεσα σε δύο τρία παρόμοια βιβλία, είτε για την επιλογή του εκπαιδευτικού για το από ποιο βιβλίο θα διδάξει. Είναι υποκρισία αυτή η «ελευθερία επιλογής». Δηλαδή, τι είσαι «ελεύθερος» να επιλέξεις, αν θα διδάξεις και θα διδαχτείς το 5+5=10 προσθέτοντας μήλα ή πορτοκάλια ή μπάλες;

Μπορεί να μοιάζει εκχυδαϊσμένο το παράδειγμα, αλλά η ουσία του είναι ότι όλα τα παιδιά της ίδιας ηλικίας, ανεξαρτήτως της γεωγραφικής θέσης του σχολείου τους, ανεξαρτήτως της οικονομικής κατάστασης των γονιών τους κ.τ.λ. έχουν τις ίδιες ανάγκες να μάθουν. Σ' αυτήν την αρχή, βασίζεται η ανάγκη για ένα ενιαίο βιβλίο οδηγό για όλα τα παιδιά, που έχουν όλα το ίδιο δικαίωμα στη μάθηση. Από αυτήν τη σκοπιά, η υποκρισία περί διαφορετικών «επιλογών» οδηγεί τελικά και στην ιδιωτικοποίηση του σχολικού βιβλίου, που θα επιλέγεται από το εμπόριο με κριτήριο την εικονογράφηση, την πολυτέλεια του χαρτιού, τα καλολογικά στοιχεία της γλώσσας κ.τ.λ. Γιατί θα μιλάμε για βιβλία με την ίδια ύλη. Αν μιλάμε για επιλογή ανάμεσα σε βιβλία με διαφορετική ύλη, τότε οδηγούμαστε ευθέως στην αντιδραστική λογική της διαφοροποίησης του επιπέδου της μόρφωσης στην οποία αναφερθήκαμε παραπάνω.

Πατάνε πάνω στη χρόνια απαξίωση των σχολικών βιβλίων

Πρέπει, βέβαια, να έχουμε στο μυαλό μας ότι ο ολισθηρός αυτός δρόμος που οδηγεί στην κατάργηση του ενιαίου βιβλίου ή στην κατάργηση των δωρεάν βιβλίων, έχει στρωθεί έντεχνα εδώ και χρόνια από την κυρίαρχη πολιτική. Τα σχολικά βιβλία, τις τελευταίες δεκαετίες είναι απαξιωμένα. Σημαντικό ρόλο έπαιξε σ' αυτό η μαζική αλλαγή των σχολικών βιβλίων προς το χειρότερο, τα τελευταία χρόνια. Έτσι, σε μεγάλο βαθμό, τα παιδιά έχουν στα χέρια τους βιβλία ακατανόητα, βιβλία με λάθη κ.τ.λ. Η επίσημη απάντηση απέναντι σ' αυτό το πρόβλημα των «κακών» σχολικών βιβλίων, είναι η όλο και λιγότερη χρησιμοποίησή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία και η σταδιακή συμπλήρωση έως και αντικατάστασή τους με «πακέτα μαθημάτων» και «ψηφιακά βοηθήματα». Δηλαδή, η παραπέρα απαξίωση της ίδιας της έννοιας του βιβλίου.

Στην ίδια λογική ήταν βασισμένη και η προτροπή του υπουργείου Παιδείας προς τους μαθητές, για επιστροφή των σχολικών βιβλίων στο τέλος της χρονιάς και είτε επαναχρησιμοποίησή τους είτε πολτοποίησή τους. Είναι μια λογική που υπαγορεύει στους μαθητές ότι το βιβλίο είναι άχρηστο μετά το πέρας του μαθήματος, ότι δεν έχει διαχρονική αξία, δεν υπάρχει λόγος να ανατρέξεις σε αυτό στο μέλλον: Άρα είναι ένα βιβλίο που δεν προσφέρει διαχρονική γνώση!

Παράλληλα, στρώνονταν και ο δρόμος για την αγορά εκπαιδευτικών βιβλίων από το εμπόριο, με τα ξενόγλωσσα βιβλία του Λυκείου να τα αγοράζουν οι σχολικές επιτροπές ή απευθείας οι γονείς, με όλο και πιο συχνό το φαινόμενο να παραγγέλνουν οι δάσκαλοι στους γονείς βιβλία γλώσσας και εκμάθησης γραφής για τα παιδιά του δημοτικού, με την ενθάρρυνση του ίδιου του εκπαιδευτικού συστήματος να δουλεύουν οι μαθητές με βοηθήματα και λυσάρια...

Όμως, η λογική «πονάει το κεφάλι, τότε κόψτο!», με την οποία επιχειρείται η υποβάθμιση του ρόλου του βιβλίου στην εκπαιδευτική διαδικασία, είναι καταστροφική.

Δεν μπορεί να υπάρξει εκπαίδευση, μόρφωση, μάθηση χωρίς βιβλίο.

 

 

Τέλος κανείς δεν μπορεί να πανηγυρίζει αν κάποιοι τίτλοι βιβλίων θα φτάσουν έγκαιρα στον προορισμό τους. Είναι αυτονόητο ότι ο μαθητής ξεκινώντας τη νέα σχολική χρονιά θα πρέπει να έχει βιβλία και δασκάλους! Και από ότι γνωρίζουμε στα κέντρα διανομής είναι έτοιμες  οι παλέτες με βιβλία που πρέπει να φτάσουν σε κάθε σχολική μονάδα. Το ερώτημα είναι ποιος θα τα μεταφέρει. Οι δάσκαλοι με τα αυτοκίνητά τους; Με μεταφορική εταιρεία που θα πληρώσει αδρά η σχολική επιτροπή η οποία και λόγω της υποχρηματοδότησης δεν μπορεί να καλύψει άλλες βασικές ανάγκες;

Τουλάχιστον εδώ θα πρέπει να δώσει λύση άμεσα ο Δήμος προσφέροντας φορτηγά αυτοκίνητα ώστε να μεταφερθούν τα σχολικά βιβλία από τα κέντρα διανομής εντελώς δωρεάν. Ας  δείξει και φέτος την ευαισθησία του! όπως και πέρυσι που αντιμετώπισε την έλλειψή τους με αναπαραγωγή φωτοτυπιών!!!