Επιστροφή στην αρχική σελίδα

για τον πίνακα περιεχομένων πατήστε εδώ

Ικαριακά και Φουρνιώτικα Νέα

Επιλογή από άρθρα

που έχουν δημοσιευτεί σε προηγούμενα τεύχη

Τεύχος 1, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1998

της σύνταξης,

τι είναι η Αναπτυξιακή Εταιρεία Επαρχίας Ικαρίας,

Η Ικαρία έχει ιδιαίτερη νομολογία στο ιδιοκτησιακό: Τα “Αναστατικά”

Τεύχος 2, Ιανουάριος-Φεβρουάριος 1999

της σύνταξης,

Η Ανασύσταση του Φυσικού Οικοσυστήματος της Αρέθουσας Του Γεωπόνου Δημήτρη Καρακώστα

Τεύχος 3, Μάρτιος-Απρίλιος 1999

της σύνταξης

Ο “Γύρος των Ραχών” με τα πόδια ή το “Μονοπάτι με τις Πατούσες”

Τεύχος 4, Μάιος-Ιούνιος 1999

Της σύνταξης

Ο Τύμβος του Ικάρου

“Φυσιογνωμία του αγροτικού κλήρου στην Ικαρία και προοπτικές”, Γιάννης Πάστης, γεωπόνος

"Η Τιτώ", Άγγελος Καλοκαιρινός

Τεύχος 5, Ιούλιος-Αύγουστος 1999

 Της σύνταξης

"Οι σεισμοί στην Ελλάδα και στην Τουρκία, η Ικαρία και τα σχεδιαζόμενα πυρηνικά εργοστάσια της Τουρκίας", Ηλία Γιαννίρη

Τεύχος 6, Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 1999

Της σύνταξης

Επερώτηση για τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους

Οι Κολλυβάδες, το Αιγαίο, η Ικαρία και η Φιλοκαλία Του Ηλία Γιαννίρη

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Τεύχος 1ο

 της σύνταξης

Αυτή την περίοδο οι Φούρνοι και η Ικαρία πρέπει να αισθάνονται διαφορετικά. Δεν είναι μόνο οι εκλογές, που πάντα κάτι καινούργιο φέρνουν. Είναι και η κυκλοφορία του περιοδικού μας, του περιοδικού “Ικαριακά και Φουρνιώτικα Νέα”, του περιοδικού της Αναπτυξιακής Εταιρείας της Επαρχίας μας.

Νεοσύστατη η επαρχιακή εταιρεία, νέο και το περιοδικό της. Στην αυγή της νέας χιλιετίας εμείς θα προσπαθήσουμε να φανούμε αντάξιοι των καιρών. Θα προσπαθήσουμε να ενημερώνουμε σωστά και έγκαιρα. Να συνδέσουμε τους Ικάριους και τους Φουρνιώτες με έναν επιπλέον δεσμό, είτε μένουν στα όμορφα νησιά μας είτε βρίσκονται ξενιτεμένοι στην Αθήνα, στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Αυστραλία και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας και του Κόσμου.

Το περιοδικό μας πρέπει να γίνει βήμα για κάθε φωνή που ενδιαφέρεται για τα σύγχρονα αναπτυξιακά προβλήματα της περιοχής μας, για τα προβλήματα της νεολαίας, της τρίτης ηλικίας, του κόσμου της εργασίας. Μαζί με τους ανθρώπους πρέπει να δώσουμε τη σημασία που της αξίζει στην Ικαριακή και Φουρνιώτικη φύση, στη θάλασσα, στις παραλίες, στα βουνά μας, στη βλάστηση, σε κάθε ζωντανό πλάσμα. Και το κυριότερο, να προσπαθήσουμε να αρθρώσουμε με τη φωνή της λογικής και του δίκιου προτάσεις με αποδέκτες τόσο την ίδια την τοπική μας κοινωνία αλλά και όλους εκείνους που σχεδιάζουν επί χρόνια “πριν από μας, για μας”. Να δείξουμε ότι υπάρχουμε μαζί με όλο το βάρος της ιστορίας μας αλλά και την αισιοδοξία μας για τη ζωή.

Το περιοδικό μας θα έχει πετύχει το στόχο του αν συμβάλει στο να καταφέρουμε να ανοίξουμε το βήμα μας και να φέρουμε στα νησιά μας όσο το δυνατό περισσότερα καλά από τις σύγχρονες εξελίξεις αλλά και να αποφύγουμε τις κακοτοπιές, τις πονηριές και τις αρνητικές συνέπειες πολλών σημερινών φαινομένων. Να ορίσουμε τι εννοούμε λέγοντας “ανάπτυξη”. Να προσδιορίσουμε με μεγαλύτερη σαφήνεια ποιο μέλλον μας ταιριάζει. Να κρατήσουμε κοντά μας σε μια συλλογική προσπάθεια τη νεολαία μας αλλά και τους χιλιάδες φίλους και φίλες που ήδη τιμούν με την παρουσία τους την Ικαρία και τους Φούρνους. Όταν βρισκόμαστε σε δημιουργικούς δρόμους πολλά καλά μπορούμε να συνθέσουμε όλοι μαζί.

Όλοι μας πρέπει να έχουμε τη συναίσθηση ότι τίποτε δεν είναι εύκολο. Στην περιοχή μας, δεν αισθανόμαστε ούτε πελαγωμένοι ούτε χαμένοι αφού υπάρχει ως φάρος η Ικαριακή και η Φουρνιώτικη κοινωνία, η θυμοσοφία, η πείρα αιώνων σοφής επιβίωσης, η ανθρωπιά, η σοβαρότητα αλλά και το χιούμορ.

Το περιοδικό αυτό δεν φιλοδοξεί να είναι ένα περιοδικό για ειδικούς. Αντίθετα, φιλοδοξεί να είναι ανοιχτό για όλους. Θα ενημερώνει για πολλά, θα υποστηρίζει, θα προσανατολίζει. Ευχαρίστως θα δέχεται και την κριτική και τα σχόλια των αναγνωστών του. Από το επόμενο τεύχος θα υπάρχει και στήλη αλληλογραφίας. Γι αυτό και θα επιδιώξουμε να πηγαίνουμε παντού: Στην αυτοδιοίκηση της Επαρχίας, στους τοπικούς συλλόγους και στις αδελφότητες, στη Νομαρχία και την Περιφέρεια, στα Υπουργεία, σε φορείς που ενδιαφέρονται ή σχετίζονται με την Επαρχία, σε προσωπικότητες, στα τέσσερα σημεία του κόσμου.

Κάθε Καριώτης και Καριωτίνα, κάθε Φουρνιώτης και Φουρνιώτισσα, κάθε φίλος και φίλη της Επαρχίας θα μπορεί, με το περιοδικό στο χέρι, να έχει άλλο ένα μέσο για να χτυπάει πόρτες για το καλό του τόπου μας, να δηλώνει την παρουσία μας παντού. Θα μπορεί ευκολότερα να συζητάει για τα προβλήματα και για τις λύσεις τους.

Με τα “Ικαριακά και Φουρνιώτικα Νέα” και με την Αναπτυξιακή Εταιρεία θα έχουμε ακόμη περισσότερες δυνάμεις, πλάι σε εκείνες που ήδη διαθέτουν τα νησιά μας.

“καλορίζικα”!

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Τι είναι η Αναπτυξιακή Εταιρεία της Επαρχίας Ικαρίας

Ένας νέος φορέας στην υπηρεσία της ανάπτυξης της Επαρχίας

Ένας επιχειρηματικός φορέας της Ικαριακής Αυτοδιοίκησης

Η Αναπτυξιακή Εταιρεία Επαρχίας Ικαρίας είναι μια νεοσύστατη ανώνυμη εταιρεία.

Δημιουργήθηκε με μετοχές 100% της Ικαριακής Αυτοδιοί-κησης και διοικείται από 7μελές Διοικητικό Συμβούλιο.

Η Αναπτυξιακή Εταιρεία Επαρχίας Ικαρίας αποτελεί την πρώτη επιχειρηματική μορφή της αυτοδιοίκησης σε όλη την Επαρχία Ικαρίας, και έρχεται να συμπληρώσει ένα σημαντικό κενό.

Μάλιστα στην Επαρχία, μέχρι σήμερα δεν έχει δημιουργηθεί ούτε καν μία δημοτική ή κοινοτική επιχείρηση.

Η Εταιρεία σε σχέση με τους άλλους φορείς

παράλληλα με:

  • τον Πολιτικό-Διοικητικό θεσμό του Επαρχείου Ικαρίας που συνδέει την Επαρχία με τη Νομαρχία και την Κεντρική Διοίκηση, και
  • το Συλλογικό Όργανο των Οργανισμών Τοπικής Αυτό-διοίκησης (ΟΤΑ) της Επαρχίας, που είναι ο Αναπτυξιακός Σύνδεσμος ΟΤΑ της Επαρχίας Ικαρίας,

η ίδια η Αναπτυξιακή Εταιρεία της Επαρχίας Ικαρίας έρχεται να υποβοηθήσει την επιχειρη-ματικότητα της Επαρχίας, των Δήμων, των κοινωνικών φορέων, των διαφόρων κλάδων της Ικαρίας και των Φούρνων.

Ένα κενό που έπρεπε να συμπληρωθεί

Οι πολιτικοί φορείς που δημιούργησαν την Εταιρεία και αποτελούν τους μετόχους, γνωρίζουν πολύ καλά το κενό που έρχεται να συμπληρώσει η Εταιρία τους. Γι αυτό και οι αποφάσεις της αυτοδιοίκησης για την ίδρυσή της Αναπτυξιακής Εταιρείας Επαρχίας Ικαρίας, το Φθινόπωρο του 1997, υπήρξαν ομόφωνες.

 

 

Τι μπορεί να κάνει η αυτοδιοίκηση τώρα;

Με τη δημιουργία της δικής της Εταιρείας, η Αυτοδιοίκηση της Επαρχίας:

  • αποκτά ένα φερέγγυο και αξιόπιστο τεχνικό-επιστημονικό εργαλείο για διαμόρφωση προτάσεων, υλοποίηση έργων και δράσεων, διεκδίκηση πόρων από τη Νομαρχία, την Περιφέρεια, την Κεντρική Διοίκηση, αλλά και από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
  • μπορεί να υλοποιεί επιχειρηματικά σχέδια είτε αυτοτελώς είτε σε συνεργασία με επιχειρηματίες.
  • Αποκτά τις βάσεις για συντονισμό και συνεργασία μεταξύ των ΟΤΑ της Επαρχίας, για κοινά ζητήματα και προγράμματα.
  • Μπορεί να μειώνει ακόμη και το κόστος υλοποίησης των αποφάσεών της.
  • Παρέχει στο επιστημονικό και τεχνικό δυναμικό ένα συγκροτημένο μέσο για αποτελεσματική δράση προς όφελος της Επαρχίας.
  • μπορεί να δίνει απαντήσεις με σαφήνεια για τη συντονισμένη κατεύθυνση των κονδυλίων που συγκεντρώνονται από το υστέρημα των Ικαρίων και Φουρνιωτών της Επαρχίας, της παροικίας της Αθήνας, των Αδελφοτήτων, των Σωματείων και των Συλλόγων εντός και εκτός της Επαρχίας, αλλά και των απανταχού χορηγών και ευεργετών της Ικαρίας.
  • θα είναι σε θέση να αξιολογεί και αξιοποιεί τις ιδέες, τις προτάσεις και τις διαθεσιμότητες των Ικαρίων, των Φουρνιωτών αλλά και των χιλιάδων φίλων της Επαρχίας.

Σήμερα, με την Αναπτυξιακή Εταιρεία της Επαρχίας Ικαρίας υπάρχει ο κρίκος που έλλειπε. Δημιουργήθηκε το όχημα για την υλοποίηση πολλών ιδεών, σχεδίων, έργων και πρωτοβουλιών.

Από εδώ και εμπρός, με ακρίβεια και ανά πάσα στιγμή μπορούμε να είμαστε σε θέση να ξέρουμε τι έργα και προγράμματα γίνονται, τι εκκρεμότητες υπάρχουν, πόσοι πόροι δόθηκαν, για ποιο σκοπό και με τι αποτελέσματα.

 Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Η Ικαρία έχει ιδιαίτερη νομολογία στο ιδιοκτησιακό: Τα “Αναστατικά”

 ΕΕΝ/1990 (286)

Εθιμο. Νήσος Ικαρία. Ισχύς του εθίμου "Αναστατικό" ή "Αναστατίκι" σχετικά με τις συναπτόμενες έννομες σχέσεις σε αγροτικά ακίνητα επί της Οθωμανικής κυριαρχίας.

Εννοια. Αναγνώριση κυριότητας, που όμως βαρύνεται με "αναστατικό" δικαίωμα. Αναίρεση λόγω έλλειψης αιτιολογίας. Αριθ. 955/1989 (Τμ. Γ') Προεδρεύων ο αντιπρόεδρος Ν. ΣΚΕΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Εισηγητής ο αρεοπαγίτης Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Δικηγόροι: Γ. Αθανασόπουος, Ν. Αστεριάδης

Επειδή, κατά την έννοια του εδ. 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ.. λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσεως της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό αυτής τα περιστατικά τα αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση, ως προς τη συνδρομή των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως, που εφαρμόσθηκε. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: Στη νήσο Ικαρία ίσχυε, κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας και ειδικότερα το έτος 1893, ύστερα από μακρά και ομοιόμορφη άσκηση με συνείδηση δικαίου, έθιμο, που ονομαζόταν "Αναστατικό" ή "Αναστατίκι", που αφορούσε τις συναπτόμενες στα αγροτικά ακίνητα έννομες σχέσεις και κατά το οποίο το ένα των υποκειμένων της έννομης σχέσεως, αποκαλούμενο "Αναστάτης" είχε το δικαίωμα, που αποκτούσε με σύμβαση έστω και άτυπη ή με κληρονομική διαδοχή ή και με χρησικτησία, να καλλιεργεί το αγροτικό κτήμα ή τμήμα αυτού, συνήθως χέρσο, και λαμβάνει τους καρπούς αυτού, έναντι καταβολής στον κύριο του κτήματος ορισμένου ετήσιου ανταλλάγματος, ονομαζόμενου "κανόνος" ή "τελέσματος" συνιστάμενου στο μισό των παραγόμενων καρπών. Το εν λόγω "αναστατικό" δικαίωμα σε ξένο ακίνητο ήταν κληρονομητό, αλλ' αμεταβίβαστο με ειδική διαδοχή και ίσχυε για ορισμένο και συνήθως αόριστο χρόνο, έπαυε δε να ισχύει είτε με καταστροφή του "αναστατικού" ακινήτου, είτε εξαιτίας της μη καλλιέργειας αυτού, είτε εξαιτίας της μη καταβολής για τρία έτη του ετήσιου κανόνα ή τελέσματος, οπότε το αποκτούσε ελεύθερο από το βάρος αυτό ο κύριος του ακινήτου.

Το εμπράγματο δικαίωμα στο ξένο ακίνητο που ιδρυόταν με το παραπάνω έθιμο (αναστατικό) δεν ταυτιζόταν αλλά προσομοίαζε με το δικαίωμα της εμφυτεύσεως, γιατί το αναστατικό δικαίωμα δεν ήταν μεταβιβαστό με ειδική διαδοχή, έπαυε δε να υπάρχει εξαιτίας της μη καλλιέργειας του αναστατικού κτήματος και περιερχόταν πλήρως στον κύριο αυτού και το κυριότερο στην περίπτωση λήξεως της αναστατικής σχέσεως το κτήμα ή το καλλιεργούμενο τμήμα του διανεμόταν εξίσου μεταξύ του δικαιούχου του δικαιώματος και του κυρίου του κτήματος. Ο απώτερος δικαιοπάροχος των διαδίκων Ι.Κ. ήταν κύριος ενός αγροτικού κτήματος με την υπάρχουσα σ' αυτό πηγή ύδατος και αγροικία, εκτάσεως πέντε (5) περίπου στρεμμάτων, μερικώς βραχώδους και ακαλλιέργητης και μερικώς καλλιεργήσιμης (περιβόλι), που βρίσκεται στη θέση "Μεγάλο Περιβόλι", της κτηματικής περιφέρειας της Κοινότητας Μαγκανίτη νήσου Ικαρίας.

ΑΡΜ/1977 (32)

Έθιμον τοιούτον ισχύον εν Ικαρία και αφορών είς τας επί αγροτικών ακινήτων συναπτομένας εννόμους σχέσεις, κτήσις αυτού διά συμβάσεως χρησικτησίας ή κληρονομικής διαδοχής.

Περιεχόμενο εθίμου, διαφοραί τούτου από του είς λοιπήν χώραν ισχύοντος ιδιορρύθμου δικαιώματος εμφυτεύσεως, εκ τούτου δεν δύναται να χωρήση εξαγορά αυτού κατά τας διατάξεις του ν.δ. 3056/1954. "Η περίληψη ελήφθη από το περιοδικό ΑΡΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ, εκδόσεως του Δ.Σ. Θεσσαλονίκης".

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Τεύχος 2

της σύνταξης

Στο προηγούμενο (και πρώτο) τεύχος γράφαμε:

“Νεοσύστατη η επαρχιακή εταιρεία, νέο και το περιοδικό της. Στην αυγή της νέας χιλιετίας εμείς θα προσπαθήσουμε να φανούμε αντάξιοι των καιρών. Θα προσπαθήσουμε να ενημερώνουμε σωστά και έγκαιρα. Να συνδέσουμε τους Ικάριους και τους Φουρνιώτες με έναν επιπλέον δεσμό, είτε μένουν στα όμορφα νησιά μας είτε βρίσκονται ξενιτεμένοι στην Αθήνα, στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Αυστραλία και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας και του Κόσμου… Να δείξουμε ότι υπάρχουμε μαζί με όλο το βάρος της ιστορίας μας αλλά και την αισιοδοξία μας για τη ζωή… Να ορίσουμε τι εννοούμε λέγοντας “ανάπτυξη”. Να προσδιορίσουμε με μεγαλύτερη σαφήνεια ποιο μέλλον μας ταιριάζει. Να κρατήσουμε κοντά μας σε μια συλλογική προσπάθεια τη νεολαία μας αλλά και τους χιλιάδες φίλους και φίλες που τιμούν με την παρουσία τους την Ικαρία και τους Φούρνους… Με τα “Ικαριακά και Φουρνιώτικα Νέα”… θα έχουμε ακόμη περισσότερες δυνάμεις, πλάι σε εκείνες που ήδη διαθέτουν τα νησιά μας.”

Τα σχόλια που πήραμε για το πρώτο τεύχος ήταν θετικά. Για πρώτη φορά ενημερώθηκε ο κόσμος για πολλά ζητήματα που μέχρι σήμερα κυκλοφορούσαν προφορικά. Βέβαια, ακούσαμε και κριτική. Και δικαίως. Πρώτα-πρώτα δεν φροντίσαμε ώστε το περιοδικό να φτάσει παντού. Έπειτα, ακούσαμε “τα εξ αμάξης” για την πυκνή ύλη και την όλη αισθητική. Ήταν “βαρύ”.

Για το πρώτο, πρέπει όμως να πούμε ότι ταχυδρομήθηκαν περίπου 450 τεύχη στην Ικαρία, την Αθήνα και την Αμερική. Άλλα 100 τεύχη πουλήθηκαν στον Άγιο Κήρυκο και στην Αθήνα. Επίσης, δεν είχαμε προβλέψει την αλλαγή των αυτοδιοικήσεων και πολλοί νεοεκλεγμένοι δεν πήραν το περιοδικό γιατί στάλθηκε το Δεκέμβρη. Δυστυχώς το τιράζ εξαντλήθηκε. Είχαμε τυπώσει μόλις 600 τεύχη και δεν είχαμε υπολογίσει την ευρύτατη αποδοχή του! Ωστόσο, αναζητήστε το και διαβάστε το. Επίσης, φυλάξτε το γιατί σε λίγο καιρό θα έχει και “συλλεκτική αξία”!!!

Το σημερινό τεύχος το εκδώσαμε σε 1000 αντίτυπα και θα πάει παντού. Παρακαλούμε όμως να γραφτείτε συνδρομητές για να το παίρνετε ταχυδρομικά.

Όσο για την πυκνή ύλη, έχετε απόλυτο δίκιο. Βέβαια, δεν είναι περιοδικό “ποικίλης ύλης” για ξεφύλλισμα, αλλά περιοδικό για αναπτυξιακά ζητήματα που θέλει διάβασμα. Όμως, αυτό με τίποτε δεν δικαιολογεί τον παραπάνω κόπο στον οποίο υποβάλαμε τους αναγνώστες μας για να το διαβάσουν. Γι αυτό και φροντίσαμε σε αυτό το τεύχος να μην ξανακάνουμε το ίδιο λάθος.

Η αλήθεια όμως είναι ότι οι 32 σελίδες του περιοδικού για κάθε δίμηνο δεν φτάνουν για την ύλη που συγκεντρώνεται. Από την άλλη, δεν θέλουμε να μικρύνουμε το μέγεθος των γραμμάτων, γιατί έτσι θα αποκλείσουμε πολλούς αναγνώστες.

“Ετσά ναν τα’σκημά μας”, όπως θα ‘λεγαν πολλοί. Γιατί, η ουσία είναι ότι είμαστε εδώ, ανοιχτοί στην πληροφόρηση και στην μετάδοση ζητημάτων που διαφορετικά δεν θα υπήρχε τρόπος να τα μάθει ο κόσμος και να διαμορφώνει γνώμη.

Βέβαια, θέλουμε την βοήθειά σας σε ανταποκρίσεις και σε αρθρογραφία. Επιδιώκουμε να έχουμε μία σελίδα διαθέσιμη για κάθε Δήμο, μία σελίδα για το Επαρχείο και μία με δύο σελίδες για τους συλλόγους και τους φορείς. Θέλουμε ιδιαίτερη κινητοποίηση από τους Φούρνους γιατί έχουμε έλλειμμα πληροφόρησης. Επίσης, μην ξεχνάτε τη σελίδα της αλληλογραφίας που είναι για τα μηνύματά σας.

Η αρχή έγινε, και προχωράμε.

“καλή χρονιά”!

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Η Ανασύσταση του Φυσικού Οικοσυστήματος της Αρέθουσας Του Γεωπόνου Δημήτρη Καρακώστα

Εισαγωγή

Στα πλαίσια του Κανονισμού 2078/92 που αφορά την μακροχρόνια παύση καλλιεργειών προωθείται σε πανευρωπαϊκό επίπεδο το Πρόγραμμα αυτό με ποσοστό χρηματοδότησης από ΕΟΚικούς πόρους κατά 75% και από εθνικούς πόρους κατά 25%.

Στο Πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν αγροτικές εκτάσεις ιδιωτικές ή εκτάσεις βοσκοτόπων δημοτικής ή κοινοτικής ιδιοκτησίας με τον περιορισμό οι εκτάσεις να είναι πάνω από 200 στρέμματα. Τα 200 στρέμματα μπορούν να είναι ενιαία ατομική ιδιοκτησία ή αθροιστικά πολλά γειτνιάζοντα τεμάχια πολλών ιδιοκτητών που να συμπληρώνουν κατ’ ελάχιστο 200 στρέμματα, μέχρι 8.500 στρέμματα κατά μονάδα ένταξης.

Οι εντάξεις αγροτεμαχίων στο Πρόγραμμα αυτό από το Υπουργείο Γεωργίας διαπνέονται από τη λογική της ισόρροπης κατανομής στον εθνικό χώρο, που σημαίνει ότι η ένταξη στο πρόγραμμα δεν αφορά μια περιφέρεια ή νομό αλλά το σύνολο της χώρας. Δεν μπορεί για παράδειγμα μια περιφέρεια να καλύψει , κι ας έχει τις προϋποθέσεις, το σύνολο των στρεμμάτων που αναλογούν στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τον Κανονισμό, η εκπόνηση των μελετών ένταξης, των μελετών ανάπτυξης, η συνολική διαχείριση του προγράμματος μπορεί να υλοποιηθεί μόνο από ιδιωτικό φορέα-αποκλείονται το δημόσιο και οι ΟΤΑ.

Ο Βοσκότοπος της Αρέθουσας

Ο Βοσκότοπος της Κοινότητας Αρέθουσας Ικαρίας εντάχθηκε στο Πρόγραμμα αυτό. Η Κοινότητα θα εισπράξει ενοίκιο ανά έτος για 20 χρόνια από το χρόνο της σύμβασης.

Το Πρόγραμμα προβλέπει την ανασύσταση του βοσκότοπου και την επαναφορά του οικοσυστήματος στην κατάσταση πριν από τη βόσκηση, πριν από την ανθρώπινη επέμβαση των αλλοιώσεων, σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, της οικολογικής ισορροπίας πανίδας-χλωρίδας.

Στόχος δεσμευτικός του Προγράμματος, μέσα από την εκπόνηση μελετών ανά έτος και μέσα από την υλοποίηση των μελετών, είναι η επαναδιαμόρφωση του συγκεκριμένου χώρου, στην πριν από την επέμβαση κατάσταση. Η έγκριση των μελετών και η παρακολούθηση της υλοποίησης γίνεται από αρμόδιους φορείς κρατικούς, και από ΕΟΚικά αντίστοιχα όργανα.

Πιο απλά μέσα στα 20 χρόνια στην εν λόγω περιοχή θα πρέπει να επανεμφανιστούν όσα φυτικά και ζωϊκά είδη έχουν εξαφανιστεί από την ανθρώπινη επέμβαση. Ουσιαστικά πρόκειται για τη δημιουργία βιοτόπων και οικολογικών πάρκων. Αυτή είναι η συμβατική υποχρέωση του διαχειριστή-υλοποιητή του Προγράμματος.

Τα οφέλη από το Πρόγραμμα

Το Πρόγραμμα αυτό, χωρίς να αναφέρεται μέσα στους στόχους του Κανονισμού 2078/92, μπορεί να έχει ευεργετικές επιδράσεις στην τοπική κοινωνία. Η παύση της λειτουργίας της έκτασης ως βοσκότοπου και η μετατροπή της σε οικολογικό πάρκο μέσα από ήπιες επεμβάσεις και διάνοιξη των μονοπατιών, μπορεί να αποτελέσει πόλο έλξης για έναν ποιοτικό τουρισμό, όπως περιπατητικό τουρισμό, ένα είδος δηλαδή τουρισμού που επιμηκύνει την τουριστική περίοδο. Η κατάλληλη προβολή του βιότοπου μέσα από βιντεοταινίες, η έκδοση πολύγλωσσων πληροφοριακών εντύπων κλπ μπορούν να προσελκύσουν εθνικούς και διεθνείς τουριστικούς ομίλους ανάλογου ενδιαφέροντος. Η δημιουργία βιότοπου μπορεί να είναι ελκτική και για σπουδαστές περιβαλλοντολόγους. Η προώθηση επαφών με πανεπιστημιακά ιδρύματα θα φέρει με τη σειρά της ανθρώπινο δυναμικό στην περιοχή. Η προβολή του βιότοπου στον καλοκαιρινό τουρισμό στο νησί θα έχει ευνοϊκές προοπτικές για την παραπέρα προσέλκυση τουριστών.

Η εισροή τουριστικού ρεύματος από τις ακτές προς την ενδοχώρα, μπορεί να επιφέρει μια αναζωογόνηση στην τοπική οικονομία, εάν και εφόσον αυτή στραφεί προς μια παραγωγή βιολογικών προϊόντων.

Εάν γίνει μια προβολή των πολιτιστικών στοιχείων του τόπου, ο βιότοπος θα μπορεί να συμμετάσχει ευεργετικά μέσα από ένα συνολικό πρόγραμμα αναβάθμισης, όπου ο βιότοπος θα αποτελεί έναν σημαντικό κρίκο στην αλυσίδα της ανάπτυξης.

Τέλος, η υλοποίηση του Προγράμματος θα προσφέρει τη δυνατότητα εργασιακής απασχόλησης σε κατοίκους της περιοχής.

(Σημείωμα της Σύνταξης: Τα Ικαριακά και Φουρνιώτικα Νέα” έχουν γνώση της αναστάτωσης και των αντιδράσεων που έχουν εκδηλωθεί από ορισμένους κτηνοτρόφους της Αρέθουσας για αυτό το σχέδιο ανασύστασης του φυσικού οικοσυστήματος που βρίσκεται πάνω από το χωριό. Είναι βέβαιο ότι με την ενημέρωση και το διάλογο θα διευθετηθεί το ζήτημα που αφορά Κοινοτική και όχι ιδιωτική έκταση, την οποία μάλιστα η Κοινότητα έχει ήδη νοικιάσει, με συμβόλαιο για 20 χρόνια. Οι νέες θέσεις εργασίας που αρχίζουν να δημιουργούνται από την εταιρεία που έχει νοικιάσει το βοσκότοπο, μπορούν να αντισταθμίσουν τις όποιες αναστατώσεις ιδιωτών. Οπωσδήποτε, δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε το ετήσιο αντίτιμο μερικών εκατομμυρίων που θα εισπράττει ο νέος Δήμος Ευδήλου το χρόνο επί 20 χρόνια, που επίσης μπορεί να διατεθεί για την ανάπτυξη της περιοχής. Ταυτόχρονα η Ικαρία θα αποκτήσει ένα σημαντικό δασικό οικοσύστημα με μεγάλη προσφορά: Εκτός από την τουριστική αξιοποίηση που τελικά θα ωφελήσει την ίδια την Αρέθουσα και την Ικαρία γενικότερα, το δάσος θα προστατεύει αποτελεσματικά και τα εδάφη της Αρέθουσας και του Καραβοστάμου. Είναι γνωστό άλλωστε το πρόβλημα του Καραβοστάμου με τις έντονες πλημμύρες κάθε τόσο. Χρειάζεται οπωσδήποτε προσοχή για να μην ζημιωθεί κανείς και ταυτόχρονα να κοιτάμε προς το μέλλον.)

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Τεύχος 3

της σύνταξης

Το πρώτο μας τεύχος ήταν “βαρύ” και πυκνό. Στο δεύτερο βάλαμε για πρώτη φορά φωτογραφίες για να μην είναι “βαρύ”, και αποτύχαμε στην τεχνική απόδοση τους. “Εγώ είμαι αυτός;” ρωτούσαν πολλοί που προσπαθούσαν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους.

Τώρα βρισκόμαστε στο Τρίτο τεύχος. Μακάρι, κάθε τεύχος και καλλίτερα.

Αυτά ως προς την αισθητική. Γιατί ως προς το περιεχόμενο μάλλον πάμε καλά. Διευρύνεται η θεματολογία. Μεγαλώνει ο κύκλος των συνεργατών. Όλο και περισσότεροι αρθρογράφοι ενδιαφέρονται να συμμετέχουν. Και η ίδια η Αναπτυξιακή Εταιρεία φαίνεται να έχει ένα λαμπρό μέλλον.

Βέβαια, θέλουμε την βοήθειά σας σε ανταποκρίσεις και σε αρθρογραφία. Όπως έχουμε ξαναγράψει, επιδιώκουμε να έχουμε μία σελίδα διαθέσιμη για κάθε Δήμο, μία σελίδα για το Επαρχείο και μία με δύο σελίδες για τους συλλόγους και τους φορείς. Θέλουμε ιδιαίτερη κινητοποίηση από τους Φούρνους γιατί έχουμε έλλειμμα πληροφόρησης. Η αρχή έγινε, και προχωράμε.

Μέσα πάμε καλά… Έξω δεν πάμε καθόλου καλά.

Η ανησυχία για τους βομβαρδισμούς στη Νέα Γιουγκοσλαβία έχει φωλιάσει στην ψυχή όλων μας. Νοιώθουμε ότι μας αφορά αυτή η υπόθεση. Πολύ περισσότερο από την προηγούμενη υπόθεση, του Ιράκ (που ακόμα βομβαρδίζεται κάθε τόσο). Νέοι βομβαρδισμοί που ήρθαν αμέσως μετά την παράδοση του Οτσαλάν στα χέρια των διωκτών του.

Εδώ, στην Ικαρία και στους Φούρνους τέτοιες ανησυχίες πολλαπλασιάζονται.

Αυτό που μας κάνει να φοβόμαστε και να νοιώθουμε ανασφάλεια, είναι ότι δεν μπορούμε ακόμη να ξεχωρίσουμε καθαρά τις γκρίζες σκέψεις που περνάνε από τα μυαλά των πολεμόχαρων κύκλων.

Νοιώθουμε ανασφάλεια γιατί καταλαβαίνουμε όλο και περισσότερο τη σύνδεση μεταξύ των βομβαρδισμών του Ιράκ και των Βομβαρδισμών της Νέας Γιουγκοσλαβίας. Καταλαβαίνουμε σιγά-σιγά και την κοινή λογική που συνδέει αυτά τα γεγονότα με τον πόλεμο της Βοσνίας που έχει προηγηθεί.

Νοιώθουμε ανασφάλεια γιατί δεν ξέρουμε που θα σταματήσουν, ακόμη κι αν σταματήσουν οι βομβαρδισμοί

Σήμερα αναρωτιόμαστε αν τα γεγονότα των Ιμίων είναι τμήμα του ίδιου συνόλου. Ανησυχούμε γιατί συνειδητοποιούμε ότι η γκρίζα ζώνη στην οποία οι σύμμαχοι μας γείτονες έχουν εντάξει και τους Φούρνους μας συνδέεται όλο και περισσότερο με το βομβαρδισμό της Βαγδάτης, του Σουδάν, του Αφγανιστάν, του Σεράγιεβο, του Βελιγραδίου, της Πρίστινα, των προσφύγων, των νοσοκομείων, των γεφυριών, των μνημείων, των παιδιών.

Και δεν είναι ότι δεν ξέρουμε. Ξέρουμε από ΗΠΑ, από ΝΑΤΟ, και από υποκρισίες και κουτοπονηριές του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ξέρουμε και ξέρουν ότι μας κοροϊδεύουν όταν ισχυρίζονται όλοι ότι βομβαρδίζουν τη Νέα Γιουγκοσλαβία για ανθρωπιστικούς λόγους. Και δεν ξέρουμε μόνο εμείς, ξέρουν και οι Κύπριοι, ξέρουν και οι Κούρδοι.

Εμείς εδώ, έχουμε φιλοξενήσει εξόριστους. Αρκετοί συμπατριώτες μας πήγαν εξόριστοι αλλού. Ξέρουμε ακόμη τι σημαίνει μισαλλοδοξία και εγκατάλειψη. Μάλιστα, το 1998, σε μια σημαντική τελετή, ανακηρύξαμε την Ικαρία ΝΗΣΙ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ, στο όνομα των 50 χρόνων από την Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, του ΟΗΕ. Πριν λίγους μήνες ζητήσαμε, οι Καριώτες, να κρατήσουμε κάτι φουκαράδες λαθρομετανάστες για να μην απελαθούν πίσω. Εμείς ξέρουμε!

Ο στόχος στη διεθνή σκακιέρα είναι η επιδιωκόμενη πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ. Η “τριανδρία” ΗΠΑ-Ευρώπη-Ιαπωνία, που πήγαινε να κυριαρχήσει στην παγκόσμια σκηνή μετά την κατάρρευση των σοσιαλιστικών καθεστώτων σήμερα διαλύεται. Την Ιαπωνία την κατάφεραν με την κρίση στα χρηματιστήρια της Ανατολής. Σήμερα, στόχος είναι η ίδια η Ευρώπη. Και για να καταλάβει η Ευρώπη, βομβαρδίζεται η δική μας γειτονιά. Είμαστε εμείς στο στόχαστρο.

Ανησυχούμε ακόμη περισσότερο, γιατί η πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ στη γειτονιά μας επιδιώκεται με βασικό σύμμαχο την Τουρκία.

Και η Ελλάδα; Αυτή η μικρή χώρα, … άφαντη και αδύναμη, χωρίς πολιτικό βάρος, προσπαθεί, όπως όλα δείχνουν, να το παίζει καλή για να μην χάσει εντελώς, και αν μπορεί να πάρει ένα κομματάκι από τη νέα μοιρασιά.

Και η Ικαρία; Οι Φούρνοι; Η Σάμος; Η Παραμεθόριος; Η υφαλοκρηπίδα; Η συγκυριαρχία στο Αιγαίο; Η συνεκμετάλλευση στο Αιγαίο; Ο έλεγχος του Αιγαίου μέχρι και τη …Γαύδο; Πού θα πέσουν;

-Ε! Είμαστε και ‘μείς εδώ!

Ήταν κάποτε ένας Αγάς, λεει ένα παλιό παραμύθι …που κατέληγε: “Ούλοι εμείς εφέντη!”

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Ο “Γύρος των Ραχών” με τα πόδια ή το “Μονοπάτι με τις Πατούσες”

Αποτίμηση της πιλοτικής λειτουργίας μιάς οργανωμένης οικοτουριστικής διαδρομής στις Ράχες τη χρονιά 1998

Του Άγγελου Καλοκαιρινού

(Ο Άγγελος Καλοκαιρινός κατάγεται από την Ικαρία και ζει στο Χριστό Ραχών εδώ και 10 χρόνια. Έχει τελειώσει το Κολλέγιο Αθηνών και έχει σπουδάσει νομικά στην Αθήνα και Ιστορία στη Γαλλία. Εγκατέλειψε τη δικηγορία και εργάζεται στις Ράχες σαν καθηγητής ξένων γλωσσών το χειμώνα και σαν οδηγός βουνού το καλοκαίρι.)

Εισαγωγή

Την περασμένη Άνοιξη ξεκίνησε στο Χριστό Ραχών μια πρωτοβουλία για τη χάραξη μιας τουριστικής (κυκλικής) διαδρομής με τα πόδια πάνω στα παλιά μονοπάτια (“ρύμες”). Το σχέδιο ονομάστηκε “Γύρος των Ραχών” και σκοπό έχει να προσφέρει στον οδοιπόρο (στον “οικοτουρίστα” όπως λέγεται σήμερα) τη δυνατότητα να προσλάβει μια καλή εικόνα των οικισμών και του φυσικού τοπίου της ιδιαίτερης αυτής ημιορεινής περιοχής.

Βασική προτεραιότητα ήταν να προτείνουμε σε όσους παραθερίζουν μεν στην παραλιακή ζώνη (Εύδηλος, Γιαλισκάρι, Αρμενιστής, Νάς) αλλά επιθυμούν κάτι πιο αυθεντικό από τη ρουτίνα του “beach life” μία ασφαλή, βατή και αξιόπιστη δίοδο-είσοδο στην ενδοχώρα των Ραχών: Να μπορούν δηλαδή να τριγυρίσουν με τα πόδια, χωρίς:

  1. τον κίνδυνο να χαθούν, να κουραστούν, να πεινάσουν ή να διψάσουν, και
  2. να εμπλακούν στο λαβύρινθο των αγροτικών δρόμων, στις μάντρες με τα συρματοπλέγματα, στα μπάζα, στα σκουπίδια κλπ.

Ο λόγος είναι ότι στις μέρες μας είναι όλο και πιο συνηθισμένο όσοι διαθέτουν μια καλή φυσική κατάσταση –και μπορούν να ξυπνήσουν κάπως νωρίτερα το πρωί- να αναζητούν μια μικρότερη ή μεγαλύτερη οδοιπορική περιπέτεια στο εσωτερικό. Στις Κυκλάδες και στα Δωδεκάνησα προορισμός είναι οι περίφημες “Χώρες” και τα άλλα γραφικά ορεινά χωριά, τα μετόχια των μοναστηριών και οι μακρινές απομονωμένες παραλίες. Στην περίπτωση των Ραχών Ικαρίας, εδώ έχουμε να αντιπαρατάξουμε τα εκτεταμένα πευκοδάση, τα άφθονα νερά, το πολυσύνθετο φυσικό τοπίο με τις χαράδρες και τις λοφοκορφές και βέβαια τη φιλόξενη και απλή ατμόσφαιρα στις πλατείες μέσα στους διάσπαρτους αγροτικούς οικισμούς.

Για την υλοποίηση του σχεδίου έπρεπε να λάβουμε υπόψη μας τα εξής στοιχεία:

Α) Η πολύ ενδιαφέρουσα πολυπλοκότητα και ιδιομορφία του Ραχιώτικου τοπίου στάθηκε μέχρι σήμερα το κυριότερο εμπόδιο για την ανάδειξή του. Για παράδειγμα, σε αντίθεση με τη φωτεινή γλαφυρότητα των γυμνών λόφων στις Κυκλάδες, η ατμόσφαιρα των Ραχών φαίνεται υπερβολικά μυστηριώδης. Κάποιος ξένος το ονόμασε –επιτυχημένα κατά τη γνώμη μας- τοπίο “privι”, εννοώντας ότι όλα μοιάζουν κρυμμένα, ο προσανατολισμός είναι δύσκολος και δεν βλέπει κανείς εύκολα ακριβώς που πηγαίνει και από πού έρχεται. Σαν αποτέλεσμα, έμπειροι πεζοπόροι ή ακόμη και ορειβάτες να μην εμπιστεύονται τα Ικαριακά μονοπάτια, αλλά να προτιμούν –προς θλίψη τους- τη σκόνη και τη μονοτονία των αμαξωτών δρόμων.

Β) Από την άλλη, οι μεγάλες, άνετες και εντυπωσιακές σε ομορφιά διαδρομές της Βορειοδυτικής Ικαρίας ανοίγονται στον οδοιπόρο μόνο αφού ξεπεράσει ανηφορίζοντας ένα ορισμένο υψόμετρο (500 μ.). Η μέρα συχνά χάνεται με την ανάβαση μέχρι το Χριστό, τον Άγιο Πολύκαρπο ή του Μουντέ, χωρίς να μένει πια χρόνος για την καταπληκτική διαδρομή π.χ. μέχρι το Μαγγανίτη ή το Καρκινάγρι. (Ούτε λόγος να γίνεται για την επιστροφή από εκεί αυθημερόν! Ακόμη και αθλητές μαραθωνοδρόμοι του “cross country trekking” το θεωρούν αδύνατον.

Για να δώσουμε μια πρώτη λύση σε αυτά τα προβλήματα καθορίσαμε με σαφήνεια μια καλή οδοιπορική διαδρομή που ξεκινά από την παραλία και ανηφορίζει στις Ράχες. Κάνει τον κύκλο των οικισμών, περνώντας μέσα από την παραλία και ανηφορίζει στις Ράχες. Κάνει το γύρο των οικισμών, περνώντας οπωσδήποτε μέσα από τις πλατείες των χωριών και τα άλλα φυσικά αξιοθέατα και κατά δεύτερο λόγο διασταυρώνεται με τις αρχές των μεγάλων μονοπατιών της Β.Δ. Ικαρίας (για όσους έχουν μεγαλύτερες φιλοδοξίες)

Περιγραφή

Η αρχή (η “πύλη του βουνού” θα μπορούσαμε να πούμε) βρίσκεται στο Λειβάδι του Αρμενιστή. Ανεβαίνοντας τον ποταμό “Χάρακα” περνάμε μέσα από τα “Ξήντα”, το “Πλατανίδι” (παλαιοί οικισμοί) και καταλήγουμε στην πλατεία του Αγ. Δημήτρη. Ακολουθώντας πάντοτε τις “ρύμες” ανεβαίνουμε στο Χριστό και μετά την πλατεία ανεβαίνουμε στην πανοραμική κορφή “Ανεμόμυλος”. Κατόπιν μέσα από το “Ρουμάνι του Καφάκου” περνάμε στην περιοχή του χωριού Καστανιές (“Τραγοστάσι”) μέχρι τις λιμνοδεξαμενές στις “Βαθές” πολύ κοντά στο μοναστήρι της Ευαγγελίστριας “Μουντέ”. Από εκεί αρχίζει η κατάβαση μέσα από το ωραίο δάσος πάνω από τη χαράδρα του ποταμού “Μύρσωνα” για την πλατεία του Αγίου Πολυκάρπου. Λίγο πιο κάτω, δηλαδή πίσω στο Πλατανίδι, συμπληρώνεται ο κύκλος του Γύρου των ραχών και μπορεί κανείς να επιστρέψει πίσω στην ακτή.

Ο Γύρος αυτός έχει μήκος περίπου 20 χμ και διαρκεί τουλάχιστον 6 ώρες, για κάποιον –εννοείται- που επιθυμεί να βλέπει γύρω του και να σταματά εδώ κι εκεί. Σημειωτέον ότι όλα τα αξιοθέατα βρίσκονται κατά μήκος των παλιών λιθόστρωτων οδών: νερόμυλοι, λιοτρίβια, αρχαία “αντιπειρατικά” σπίτια, ξωκλήσια, γεφύρια, πηγές, κλπ. Με μια λέξη ολόκληρη η ικαριακή πολιτιστική κληρονομιά συνδέεται –όπως άλλωστε είναι φυσικό- με το παλιό μονοπάτι. Το ίδιο αβίαστα συναντά κανείς πάνω στην πορεία του τα σταυροδρόμια των μεγάλων διαδρομών: π.χ. για τα οροπέδια του Αθέρα, για τη Χάλαρη, Βρακάδες, Λαγκάδα, Άγιο Ισίδωρο κλπ.

Η μέθοδος

Για να προσδιοριστεί αυτή η διαδρομή και να μπορεί να προκύψουν όλα τα παραπάνω σαν ένα ολοκληρωμένο νοηματικό σύνολο αναλώθηκαν πάρα πολλές ώρες εργασίας (η μηχανική “ιερή” λογική του αυτοκινήτου και ο τεμαχισμός του ενιαίου φυσικού χώρου από τους δημόσιους δρόμους ήταν το μεγαλύτερο πρόβλημα. Ευτυχώς όμως, υπάρχουν οι πιο ηλικιωμένοι που τα θυμούνται όλα…):

Α) περιπλάνηση, πεζοπορία και συζήτηση, σβήσιμο και γράψιμο στο χάρτη κλπ., συνεννοήσεις και συμφωνίες με τους κατοίκους και την τοπική αυτοδιοίκηση, κλπ. Για παράδειγμα για το ποιο είναι ιδιωτικό και ποιο βεβαιωμένο δημόσιο πέρασμα (σε μια περίπτωση στον Άγιο Δημήτρη, κτιστή ημιονική οδός είχε κλείσει εντελώς από βλάστηση και πέτρες και είχε ξεχαστεί σχεδόν ότι υπήρχε, ενώ οι κάτοικοι χρησιμοποιούσαν ιδιωτικά δρομάκια μέσα από τους κήπους τους).

Β) καθαρισμοί και πάρα πολλές μικροεπισκευές μονοπατιών (τραχάς, πριόνι, κλαδευτήρι και τσάπα, φυσικά με την άδεια του δασαρχείου),

Γ) άφθονη σήμανση στο έδαφος με την πορτοκαλί παιδική “πατούσα” (δανειστήκαμε το λογότυπο από τα μονοπάτια της Ουαλίας), με μικρά αλλά έντονα χρωματισμένα μεταλλικά βελάκια σε δέντρα και πασσάλους και

Δ) τέλος, εκεί που η διαδρομή τέμνει τους κύριους δρόμους στις πλατείες των χωριών στήθηκαν 5-6 μεγάλες ενημερωτικές πινακίδες με καλλιτεχνική απεικόνιση του χάρτη της περιοχής και με τις κυριότερες πρακτικές πληροφορίες.

Υποστήριξη-Χρηματοδότηση

Οι φορείς που υιοθέτησαν αυτή την πρωτοβουλία ήταν:

1ον) ο Σύλλογος Ικαρίων Επιστημόνων και ο πρόεδρός του Λευτέρης Κόχυλας. Κάλεσαν και φιλοξένησαν στις Ράχες τον Richard Tempereau, πτυχιακό φοιτητή γαλλικής πανεπιστημιακής τουριστικής σχολής και πρότειναν η πτυχιακή διατριβή του για τον οικοτουρισμό στην Ικαρία να είχε κύριο θέμα τον Γύρο των Ραχών. Γίναμε καλοί φίλοι και δουλέψαμε μαζί για μήνες, τόσο στην έρευνα του πεδίου όσο και στη σήμανση, και έτσι είχαμε την τύχη να δούμε τις προτάσεις μας να υλοποιούνται και να καρποφορούν. Η έρευνα διήρκεσε από το Μάρτη μέχρι τον Ιούνιο και στις αρχές Ιουλίου, ευθύς μόλις ζωγραφίσαμε τις “πατούσες”, οι πρώτες ομάδες επισκεπτών περπάτησαν το μονοπάτι. (Πληροφοριακά αναφέρουμε ότι ο Tempereau υπέβαλε με επιτυχία τη διατριβή του το ερχόμενο Φθινόπωρο και πήρε το πτυχίο του με έπαινο. Σε αυτό συνεισέφερε πολύ το γεγονός ότι η εργασία του δεν ήταν απλώς “ακαδημαϊκή”, αλλά έτυχε θερμής υποδοχής και άμεσης εφαρμογής.

2ον) ο Σύλλογος Ραχιωτών και ο Σύλλογος Πολυκαρπιωτών της Αθήνας, συνέβαλαν αποφασιστικά με την οικονομική τους βοήθεια: τα; 2/3 του Προϋπολογισμού ο πρώτος και το υπόλοιπο 1/3 ο δεύτερος: 740.000 δρχ στο σύνολό του! Σπουδαίο ρόλο όμως έπαιξε και το κύρος αυτών των Συλλόγων στην τοπική κοινωνία για να διευκολυνθεί η υλοποίηση της ιδέας: οι πινακίδες και οι σημάνσεις έγιναν σεβαστές και δόθηκαν οι άδειες από τις τότες Κοινότητες και το Δασαρχείο.

3ον) δεν ήσαν λίγοι οι ευαισθητοποιημένοι ιδιώτες που βοήθησαν, είτε συμβουλεύοντας και καθοδηγώντας για να βρεθούν σωστά περάσματα, είτε εξηγώντας σε άλλους περί τίνος πρόκειται.

Προβλήματα

Η δοκιμαστική (πιλοτική) λειτουργία του μονοπατιού κλείνει σήμερα ένα χρόνο. Κάνοντας απολογισμό των αρνητικών καταστάσεων που συναντήσαμε αναφέρουμε:

  1. Το πρώτο πρόβλημα έχει να κάνει με την καταπολέμηση μίας ξενόφοβης νοοτροπίας σύμφωνα με την οποία οι οδοιπόροι του βουνού είναι κατάσκοποι, εμπρηστές, ανώμαλοι κλπ. Είναι περίεργο αλλά την αντίληψη αυτή την συναντήσαμε και σε ανθρώπους που ασχολούνται επαγγελματικά με τον τουρισμό (άραγε καλός τουρίστας είναι κάποιος όταν κάθεται στην αμμουδιά, στο ξενοδοχείο ή στο εστιατόριο;). Γιατί από κάθε άλλη άποψη η Ικαρία δεν μπορεί να συγκριθεί με τις Άλπεις ή τα Πυρηναία όπου πράγματι υπάρχει περιβαλλοντική όχληση λόγω του όγκου των επισκεπτών.
  2. Ένα πρακτικό πρόβλημα έχει σχέση με την προστασία της σήμανσης. Κυρίως παιδιά καταστρέφουν μερικά ταμπελάκια όταν τα βρίσκουν εύκολο παιχνίδι, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι αρκετές μικρές πινακίδες –αν και σε αναμφισβήτητα δημόσιο δρόμο- καταστράφηκαν με εργαλεία επίτηδες. Προφανώς οι λόγοι σχετίζονται με το ότι κάποιοι αντιλαμβάνονται “φεουδαρχικά” τον περιβάλλοντα χώρο εντός του οποίου οι περαστικοί είναι ανεπιθύμητοι…
  3. Η νομική προστασία των μονοπατιών σαν δημόσια περιουσία. Δεν φτάνει που σε πολλά τους σημεία βρίσκονται σε κακή κατάσταση από την εγκατάλειψη, συχνά τα κλείνουν με μπάζα, σκουπίδια, αποκλάδια ή ακόμη χειρότερα με σύρματα. Σε μια τρανταχτή περίπτωση κάποιος μπάζωσε λιθόστρωτη επικλινή ρύμη –μνημείο λαϊκής μαστοροσύνης- επειδή πίστευε ότι θα μπορούσε να την κάνει δρόμο. Όμως με τις βροχές τόσο ο δρόμος όσο και η ρύμη έγιναν άμορφος σωρός πέτρες και χώματα από όπου τίποτα πια δεν μπορεί να περάσει.
  4. Το ζήτημα της ενημέρωσης και της επιτήρησης: Όπως συνέβαινε παλιά με τις “πλουτοπαραγωγικές” τουριστικές αμμουδιές Λειβάδι και Μεσαχτή που δεν τις επισκέπτονταν σχεδόν ποτέ ούτε οι περί τον τουρισμό ασχολούμενοι, αλλά ούτε και οι τοπικοί άρχοντες, έτσι και σήμερα τα Ραχιώτικα μονοπάτια θεωρούνται εντελώς άγνωστη περιοχή. Όταν γίνεται κάποια καταστροφή ή μπει αυθαίρετα κάποιο συρματόπλεγμα, δεν ξέρει κανείς που να απευθυνθεί (όχι βέβαια στον τροχονόμο;).
  5. Η κακώς εννοούμενη αξιοποίηση: Είναι απαράδεκτες οι νύξεις τις οποίες δεχτήκαμε να προτείνουμε σημεία “ξεκούρασης” (βλέπε κακόγουστες καντίνες) κατά μήκος της διαδρομής. Οι πλατείες των χωριών και το αναψυκτήριο στη Μονή Μουντέ με τις υπηρεσίες που παρέχουν είναι υπεραρκετά για τις ανάγκες των οδοιπόρων και βρίσκονται σε πολύ λογικές αποστάσεις μεταξύ τους (5-6 χμ το πολύ). Αντί για “καντινοποίηση-φραπεδοποίηση”, η διαδρομή έχει μάλλον ανάγκη από σοβαρές επενδύσεις που είναι σίγουρο ότι θα αποδώσουν πολλά στις ήδη υπάρχουσες και σε νέες επιχειρήσεις των χωριών, επιμηκύνοντας και την τουριστική σαιζόν:

Α) καθαρισμός των ποταμών και διευθέτηση των πολλών μικρών λιμνών ώστε να είναι κατάλληλες για μπάνιο όταν το μελτέμι δέρνει τις αμμουδιές,

Β) ανάδειξη των μικρών γραφικών μνημείων όπως ο νερόμυλος του Σπανού (Καφάκου) και κάποιου αντιπειρατικού σπιτιού (10 μεροκάματα αρκούν για το καθένα), και

Γ) ένας μικρός χάρτης-οδηγός της περιοχής για τον οδοιπόρο, με τη μορφή μικρού βιβλίου που θα πουλιέται με κέρδη υπέρ της συντήρησης του μονοπατιού.

Εντυπώσεις

Από την άλλη, οι μέχρι σήμερα εντυπώσεις των επισκεπτών είναι οι εξής:

  1. Οι μεν ξένοι έμειναν ενθουσιασμένοι από το οδοιπορικό. Με εξαίρεση τα συγκεκριμένα σημεία όπου λόγω έλλειψης χρημάτων για λιθοδομές ο δρόμος είναι δύσβατος και απαιτεί σωματική προσπάθεια, όλοι παρατηρούν ότι αισθάνθηκαν ανέλπιστη ασφάλεια ότι δεν πρόκειται να χαθούν ή να ενοχλήσουν τους ντόπιους στις δουλειές τους ή στην ιδιοκτησία τους (η καλώς εννοούμενη ευρωπαϊκή νοοτροπία…). Επίσης, είναι πολύ σημαντικό για αυτούς ότι αυτή η πρωτοβουλία προέρχεται από τοπικούς φορείς. Έτσι αισθάνονται ότι είναι οι ίδιοι οι ντόπιοι δια των εκπροσώπων τους που τους προσκαλούν στο χώρο τους και όχι ότι πρόκειται για κάποια, ίσως τυχοδιωκτική, ιδιωτική πρωτοβουλία.
  2. Επιβράβευση όμως έρχεται και από τη μεριά των συμπατριωτών μας: αν και οι Έλληνες τουρίστες θεωρούνται οκνηροί, καλομαθημένοι και καχύποπτοι (“θαμώνες των πλατειών μετά τις 12 το μεσημέρι”) είναι πολύ ενθαρρυντικό ότι οι ενημερωτικές πινακίδες προκάλεσαν το ενδιαφέρον πολλών νέων, οι οποίοι κατόπιν εθεάθησαν να διασχίζουν τις πλατείες με τα πόδια καταϊδρωμένοι αλλά ευτυχείς, σχολιάζοντας –κατά το συνήθειο της φυλής- ετούτο ή εκείνο.
  3. Όλοι συμφωνούν ότι αν υπήρχε μια τακτική λεωφορειακή γραμμή (έστω 2-3 φορές την ημέρα αλλά με συνεπή δρομολόγια αναρτημένα σε σοβαρές δημόσιες πινακίδες), η υπόθεση της πεζοπορίας στις Ράχες θα αποκτούσε πολύ μεγάλη δυναμική. Η απουσία λεωφορείου, πέρα από τις πρακτικές δυσκολίες που προκαλεί στον επισκέπτη, δημιουργεί και μια δυσάρεστη ψυχολογική εντύπωση ότι οι Ράχες δεν είναι “πολιτισμένη” περιοχή, αλλά ένας τόπος εσωστρεφής και αφιλόξενος.

Συμπέρασμα

Τελειώνοντας πρέπει να δηλώσουμε σαφώς ότι η πιλοτική φάση του σχεδίου “Γύρος των Ραχών” έχει βασικά πετύχει. Αν και η διαδρομή λειτούργησε πλήρως μόνο αφού τοποθετήθηκαν όλες οι μεγάλες ενημερωτικές πινακίδες, δηλαδή από τα μέσα Αυγούστου, εκατοντάδες επισκέπτες μετρήθηκαν να περνούν. Άλλοι την περπατούσαν ολόκληρη, άλλοι πήγαιναν από το ένα χωριό στο άλλο και άλλοι περιπλανιόντουσαν στην τύχη, απλώς απολαμβάνοντας το τοπίο. Επίσης, παρόλο που ούτε τα ξενοδοχεία ούτε τα τουριστικά γραφεία είχαν ενημερωθεί, ούτε η επίσημη αρχή της διαδρομής βρίσκεται μέσα σε τουριστικό οικισμό, διαπιστώθηκε ότι πολλοί τουρίστες ανέβαλαν την αναχώρησή τους μερικές ημέρες από περιέργεια, προκειμένου να γνωρίσουν αυτή την καινούργια διαδρομή με τις “πατούσες”.

Αυτό που μένει σε εμάς να προτείνουμε είναι ο “Γύρος των Ραχών” να γίνει πλέον θεσμός. Με αυτό εννοούμε ότι με κάποιο τρόπο πρέπει να βρίσκονται κάθε φορά και κάθε χρόνο διάφοροι φορείς να υιοθετήσουν και να καθιερώσουν αυτή την πρωτοβουλία. Πολύ λίγα χρήματα χρειάζονται σε ετήσια βάση για την συντήρηση και τις βελτιώσεις με μικροέργα σε διάφορα κομμάτια του μονοπατιού. Αφήνοντας στην άκρη την κεντρική διοίκηση του κράτους να ασχοληθεί σοβαρά με την ελεεινή κατάσταση στους καριώτικους δρόμους, νομίζουμε ότι η ντόπια πρωτοβουλία ακολουθώντας το παράδειγμα των Συλλόγων Ραχιωτών και Πολυκαρπιωτών, μπορεί να αντιμετωπίσει το κόστος. Ούτε οι περισπούδαστες μελέτες στα γραφεία, ούτε ογκώδεις και ανεφάρμοστοι προϋπολογισμοί, αλλά λίγε ώρες πεζοπορία κάτω από τα πεύκα μέσα στο προγονικό τοπίο, αρκούν για να ξυπνήσουν ένα μεράκι που κοιμάται: ένα λιθόστρωτο εδώ, ένα γεφυράκι εκεί, μια βρύσης παραπέρα, αυτά και ένα χαμόγελο είναι όσα χρειάζεται “ο διαβάτης που περνά”.

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Τεύχος 4

της σύνταξης

Η Ικαρία αυτή την περίοδο είναι σε κίνηση! Όλοι είναι επί ποδός.

Ο Έπαρχος τρέχει και δεν φτάνει. Τη μια οι επίσημοι, που πάνε κι έρχονται. Την άλλη, ένας βράχος ογκόλιθος, που απομόνωσε στο Καρκινάγρι. Την Τρίτη, η Σεμίνα Διγενή, που ήρθε κι έκανε ένα αφιέρωμα στην Ικαρία. Οι εργολάβοι, οι κτηνοτρόφοι, διάφορα κλιμάκια τεχνικών, συσκέψεις, συμβούλια ... Έφτασε μάλιστα, να μην καταφέρει να εκπροσωπήσει την Ικαρία, ως Αρχηγός του TERRA/LORE, στη Φιλανδία!

Οι Δήμαρχοι ... φωτιά στα μπατζάκια τους. Να οργανώσουν τους Δήμους, να οργανώσουν το μάζεμα των σκουπιδιών, να δουν τι θα πρωτοκάνουν με τα πενιχρά οικονομικά που έχουν. Τι θα πρωτοκάνουν με την προίκα που τους έδωσε ο ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ. Πώς να τα βγάλουν χωρίς να έχουν ακόμη στα χέρια τους αυτά που τους έταξε ο ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (εξοπλισμό, διασύνδεση, μέσα, προγράμματα, οδηγίες). Να συμμετέχουν επάξια στην ΤΕΔΚ, στον Αναπτυξιακό Σύνδεσμο, στα Συνέδρια του Υπουργείου Αιγαίου, στην οργάνωση της δασοπυρόσβεσης. Επιπλέον, να τρέχουν για τα αυτονόητα: Ότι είναι απαράδεκτο να έρχεται ο Αύγουστος και οι Ικαριακοί και Φουρνιώτικοι δρόμοι να είναι ακόμη με τις Μαρτιάτικες λακκούβες. ‘Οτι χρειάζονται καλό οδικό δίκτυο για να επικοινωνούν με όλα τα χωριά. Ότι χρειάζονται ακόμη και δημαρχείο. Ότι θέλουν καλύτερη μεταχείριση από την Πολεοδομία (που υπολειτουργεί), το ΙΚΑ (που βγάζει ανάλγητες εγκυκλίους), την Ολυμπιακή (που συζητά αν θα κρατήσει το δρομολόγιο της για Ικαρία), τα καράβια (που δεν ικανοποιούν τις ανάγκες), τα ΕΛΤΑ (που έρχονται μια φορά τη βδομάδα στον Άγιο), το δασαρχείο (που έχει βάλει στους πολίτες και στους δήμους τα δυο πόδια σε ένα παπούτσι), τον ΟΤΕ (που αλλού στρώνει τηλεπικοινωνιακές λεωφόρους αλλά στην Ικαρία δεν μπορεί να συντηρήσει ούτε το τηλεπικοινωνιακό μονοπατάκι που υπάρχει).

Οι κάτοικοι βρίσκονται επί ποδός για την σαιζόν. Πάνε κι έρχονται, πέφτοντας καθημερινά στις λακκούβες των δρόμων, πηγαίνοντας, μεταξύ άλλων, συχνά στο συνεργείο για ανάρτηση. Κάποιοι θα ρεφάρουν γιατί τώρα με τις διοξίνες και άλλα παρόμοια, όλοι ζητάνε ψάρι και ντόπιο κατσικάκι. Κάποιοι άλλοι μπορεί να μη βγουν. Το Σεπτέμβρη θα δούμε τι έγινε. Μέχρι τότε, το κεφάλι κάτω και δουλειά. Και μια κάθε τόσο, όλοι έχουν να πάνε σε βάφτιση, σε γάμο, στη συνοδεία κάποιου αγαπημένου που έφυγε.

Οι Σύλλογοι εργάζονται πυρετωδώς. Λαγκάδια, γιορτή του Κάστρου, η νέα γιορτή στο Ιερό. Θεατρικά, κινηματογραφικές προβολές, ειδικές εκδηλώσεις (π.χ. επέτειος του περιοδικού “Ικαριακά” και της “Πανιακριακής Αδελφότητας Αθήνας). Προφεστιβαλικές της ΚΝΕ. Πανηγύρια. Εκθέσεις γλυπτικής-ζωγραφικής.

Αεροπλάνα πάνε κι έρχονται. Τα δρομολόγια των κουρασμένων καραβιών μας έχουν πυκνώσει. Έκαναν την εμφάνισή τους ακόμη και τα λεωφορεία για δρομολόγια, μετά από την χειμερία τους νάρκη. Τα αμπέλια και οι ελιές περιμένουν με τη σειρά τους. Τα μισά κατσίκια έχουν αρχίσει να πέφτουν στον βωμό των Ικαριακών πανηγυριών, ελαφρύνοντας τα βουνά από την υπερβόσκηση.

Καλή σαιζόν συμπατριώτες. Κουράγιο

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Ο Τύμβος του Ικάρου, Θεμιστοκλής Κατσαρός, Αρχαιολόγος

Ο Δαίδαλος με το γιο του Ίκαρο, ύστερα από τις περιπέτειες που αντιμετώπισαν στην Κρήτη, δραπετεύουν με το γνωστό τρόπο.

Ο Παυσανίας στο βιβλίο του “Ελλάδος περιήγησις”, ΙΧ, 1, 5-6, γράφει: “Ίκαρον αποπνιγέντα δε εξήνεγκεν ο Κλύδων ες την υπέρ Σάμου νήσον έτι ούσαν ανώνυμον. Επιτυχών δε Ηρακλής αναγνωρίζει τον νεκρόν, και έθαψεν ένθα και νυν έτι αυτώ χώμα ου μέγα επί άκρας έστιν ανεχοιύσης ες το Αιγαίον”.

Στην παραλία της Βαώνης στη θέση Γυάλια και σε απόσταση 50 μ. περίπου από της ακτής υπάρχει σκόπελος που φέρει την ονομασία “Ίκαρης”, ενώ στην παραλία μια μεταλλοφορία σιδηρονικελίου, που ξεκινά από τα παρακείμενα χωράφια και φτάνει μέχρι τη θάλασσα ονομάζεται το “αίμα του Ικάρου” και κατά την επιχώρια παράδοση είναι ο τόπος όπου κατέπεσε ο Ίκαρος.

Πραγματοποιήσαμε μακροχρόνιες έρευνες στις νότιες ακτές του νησιού προσπαθώντας να εντοπίσουμε τι είδαν οι αρχαίοι περιηγητές που μας αναφέρουν ως τάφο του Ικάρου.

Ακολουθώντας το μονοπάτι που οδηγεί από τον Κάμπο του Φάρου προς την ακρόπολη του Δρακάνου, μετά τη θέση “του Κοντού το Λάκκωμα” και δεξιά μας σε μια προεξοχή του εδάφους, η οποία απότομα κατηφορίζει προς τη θάλασσα εντοπίσαμε έναν τύμβο, διαμέτρου 5 μ. περίπου, λίγα δε μέτρα ανατολικότερα συναντάμε τα λατομεία του αρχαίου Δρακάνου.

Η θέση του τύμβου, το μέγεθός του και η γειτνίασή του με τα λατομεία, μας οδηγεί στην σκέψη ότι αυτός πρέπει να είναι ο “Τύμβος του Ικάρου”, (Ανάλογη περίπτωση έχουμε με την πληροφορία που μας δίνει ο Ηρόδοτος (IV, 13 και 32-36) σχετικά με την θήκη και το σήμα των Υπερβορείων παρθένων στο ναό της Αρτέμιδος στην Δήλο) ο οποίος περιγράφεται από τον Παυσανία, τον Απολλόδωρο και άλλους αρχαίους συγγραφείς, οι οποίοι μεταφέρουν την πληροφορία αντιγράφοντες προφανώς παλαιότερους συγγραφείς των οποίων τα έργα δεν διεσώθησαν.

Τα στοιχεία που συνάγομεν από τις αρχαίες πηγές, ότι δηλαδή ο Τύμβος δεν είναι μεγάλος, ότι είναι από χώμα “επί άκρας ανεχούσης εις το Αιγαίον” και το γεγονός ότι κοντά στον τύμβο αυτόν ευρίσκονται τα αρχαία λατομεία και ο Ηρακλής, ο οποίος πραγματοποίησε την Ταφή του Ικάρου, ήταν και προστάτης των λατόμων, συνηγορούν εις το να ταυτίσουμε τον Τύμβο αυτόν με εκείνο που περιγράφουν οι αρχαίες πηγές.

Φαίνεται λοιπόν ότι οι αρχαίοι κάτοικοι του Δρακάνου και μάλλον οι εργαζόμενοι στα παρακείμενα λατομεία, έδειχναν στους διάφορους ταξιδιώτες και περιηγητές της εποχής εκείνης τον Τύμβο αυτόν τον οποίο θεωρούσαν ως τον Τάφο του Ικάρου, και εξ αυτού προήλθαν οι πληροφορίες που συναντάμε στα αρχαία κείμενα (Στραβ. Γεωγραφικά: 14, 1, 19, Απολλόδ. Βιβ. VI, 3, Πλουτάρχου Περιήγησις της Ελλάδος, ΙΧ 1, 5-6).

Ανασκαφική έρευνα πιστεύουμε ότι θα διαφωτίσει το θέμα αυτό και θα πληροφορηθούμε την χρονολογία αυτού του Τύμβου.

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

“Φυσιογνωμία του αγροτικού κλήρου στην Ικαρία και προοπτικές”, Γιάννης Πάστης, γεωπόνος

Τα στοιχεία που θα σας παρουσιάσω δίνουν την Ικαρία του σήμερα. Επίσης, θα γενικεύσω το θέμα και μαζί με την βιολογική καλλιέργεια θα μιλήσω και για την ενασχόληση με τη γεωργία και κυρίως των νέων ανθρώπων. Η γνώμη μου είναι ότι είναι πιο εύκολο ένας νέος άνθρωπος να μπει στο αγροτικό επάγγελμα με καινούργιες πρακτικές. Εμείς που είμαστε από την Ικαρία ξέρουμε πώς είναι διαρθρωμένη η γεωργική οικονομία στο νησί. Τα σπίτια των προγόνων μας είχαν σαν βάση την αγροτική οικονομία, το σπίτι τους, τα ζώα τους τις ελιές τους, το αμπέλι τους. Και αν νομίζαμε ότι αυτό σιγά-σιγά θα εξελισσόταν και θα έδινε έναν κλάδο αγροτών δυναμικό, εξελίξιμο, με οικονομική ευρωστία, εν τούτοις δεν έχει γίνει αυτό. Λίγο ως πολύ βλέπουμε ότι είναι λίγοι οι πραγματικοί αγρότες που υπάρχουν. Υπάρχει κάποια ημιαστική τάξη, δημόσιοι υπάλληλοι, ιδιωτικοί υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, οι οποίοι λίγο ως πολύ στον ελεύθερο χρόνο τους ή σε ένα σημαντικό μέρος του χρόνου τους ασχολούνται με τα αγροτικά. Αν πάμε στα στοιχεία που έχει δώσει η ΕΣΥΕ το 1991, φαίνεται ότι στην Ικαρία υπάρχουν 1725 γεωργικές εκμεταλλεύσεις και απασχολούνται γύρω στους 2300 συνολικά., Αποκλειστικά απασχολούνται περίπου 1700, και είναι κι ένα μέρος περιστασιακών εργατών γης ελαιοσυλλεκτών κλπ. Η κατανομή αυτών των αγροτών είναι όπως θα περίμενε κανείς στο Βόρειο κεντρικό μέρος, Χριστός, Άγ. Πολύκαρπος, Δάφνη, Φραντάτο, Εύδηλος, Αρέθουσα. Υπάρχουν εκεί 1013 γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ανάγκη να δημιουργηθούν υποδομές μεγαλύτερες εδώ στο Βόρειο Μέρος. Να υπάρχουν γεωργικοί συνεταιρισμοί δυναμικοί να υπάρχει στελέχωση των καινούργιων Δήμων με επιστημονικό προσωπικό, να υπάρχουν βελτιώσεις και κίνητρα και από την μεριά του κράτους. ¨Όλα αυτά είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για τη λειτουργία αυτών των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Γιατί αν σκεφτείτε ότι υπάρχουν τόσα πολλά νοικοκυριά, και αν σκεφτείτε τα μέσα μεγέθη, πόσα χωράφια έχει κάθε σπίτι, βλέπετε ότι μάλλον δεν είναι βιώσιμα. Ελάχιστοι είναι αυτοί που μπορούν να σταθούν σε μία αγορά σαν αγρότες. Δεν μιλάω πια για την αυτοκατανάλωση, σε αυτή ν θα αναφερθώ αργότερα. Ποιοι είναι αυτοί που στέκονται οικονομικά; Όπως ξέρετε υπάρχουν τα προγράμματα του υπουργείου γεωργίας. Ένα από αυτά είναι η εξισωτική αποζημίωση. Στην εξισωτική αποζημίωση επιδοτούνται επαγγελματίες (κατά κύριο επάγγελμα) αγρότες. Για το 1997-98 επιδοτήθηκαν 389. Δηλαδή, αν δεχτούμε την αξιοπιστία των αριθμών, από τις 1725 εκμεταλλεύσεις έχουν επιδοτηθεί το 1/5 περίπου, δηλαδή το 1/5 των αγροτών της Ικαρίας είναι επαγγελματίες. Αυτές οι επιδοτήσεις ήταν ύψους 68.000.000 δρχ. Αυτά αφορούσαν καλλιέργειες 5.500 στρ. Ζωοτροφές, βοοειδή, αιγοπρόβατα (20.000 επιδοτούμενα πρόβατα μέσα από την εξισωτική αποζημίωση). Για τα νούμερα αυτά θα μιλήσω αναλυτικότερα μετά, γιατί και οι καλλιέργειες και τα αιγοπρόβατα είναι οι πιο σημαντικοί παράγοντες πάνω στην Ικαριά. Συγκεκριμένα, η κτηνοτροφία από τη μία και η ελαιοκαλλιέργεια από την άλλη. Βέβαια τα 5.500 στρέμματα δεν αφορούν μόνο ελιές. Είναι και κήποι μέσα είναι και αμπέλια και οπωρώνες. Μετά υπάρχει ο αριθμός των 20.000 αιγοπροβάτων που είναι σε επαγγελματίες. Υπάρχει και ένας αριθμός προβάτων οικόσιτος. Δεν θέλω να ασχοληθώ με την αξιοπιστία των αριθμών, γίνονται πολλές συζητήσεις για αυτό. Πιστεύω όμως ότι τα νούμερα μάλλον ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα γιατί οι επαγγελματίες κτηνοτρόφοι έχουν παραπάνω ζώα από αυτά που πληρώνονται ενώ όσοι δηλώνουν λίγα ζώα μάλλον έχουν λιγότερα. Αυτό γιατί το 1999 δηλώθηκαν 25.000 αιγοπρόβατα συνολικά, και οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις σε αυτά, είναι 516 το σύνολο των αιτήσεων, περίπου οι 350 αφορούν από 1-50 ζώα. Οι υπόλοιπες 132 αφορούν από 50 ζώα και πάνω, και αυτοί είναι οι επαγγελματίες του χώρου.

Η κτηνοτροφία είναι ένας τομέας που σηκώνει πολλή κουβέντα. Μπαίνουν πολλά λεφτά από την κτηνοτροφία στην Ικαριά, αυτό είναι αναμφίβολο. Μόνο για το 1998 για τα επιλέξιμα μπήκαν 100.000.000 δρχ. Υπολογίζουμε και ένα ποσό από την εξισωτική αποζημίωση και ένα ποσό από το Ολοκληρωμένο, ξεπερνάει η κτηνοτροφία τα 150.000.000 δρχ. Είναι όμως η κτηνοτροφία στην Ικαριά σωστά διαρθρωμένη; Είναι συμφέρουσα για αυτούς που ασχολούνται; Είναι συμφέρουσα για τον τόπο; Λίγο ως πολύ όλοι έχετε μία εικόνα και με προστριβές κτηνοτρόφων με τους υπόλοιπους και κυρίως τους αγρότες, και με την περιβαλλοντική διαχείριση που κάνουν οι κτηνοτρόφοι, και με την ίδια την απόδοση που έχουν οι μονάδες των κτηνοτρόφων, αν δηλαδή θα μπορούσαν να βγάζουνε πολλά παραπάνω από αυτά που βγάζουν αυτή τη στιγμή.

Η γνώμη μου είναι ότι πράγματι θα μπορούσαν να έχουν ένα μεγαλύτερο εισόδημα και να γίνεται και πιο σωστή αξιοποίηση του Ικαριακού πλούτου. Το γιατί δεν γίνεται είναι μάλλον πολιτειακό θέμα. Αυτά τα λεφτά που δίνονται δεν ξέρω κατά πόσο δίνονται τόσο σωστά ή αν είναι καλά κατανεμημένα. Πιθανώς η δημιουργία καλύτερων έργων όπως αναπλάσεις βοσκοτόπων, όπως βελτιώσεις βοσκοτόπων με φράγματα λιμνοδεξαμενές περιφράξεις, δρόμους αυτά όλα θα μπορούσαν να πιάνουνε παραπάνω τόπο μέσα σε ένα αγροτικό σπίτι σε σχέση με τα χρήματα που δίνονται αυτή τη στιγμή για τη διατήρηση των ζώων. Γιατί τα λεφτά που δίνονται δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες του κτηνοτρόφου. Όταν έχουμε 100.000.000 δρχ στα επιλέξιμα και αυτά αφορούν 16.000 ζώα, (βλέπετε υπάρχει διαφορά γιατί 16.000 ζώα επιδοτούνται αλλά υπάρχουν παραπάνω ζώα, υπάρχουν τουλάχιστον 20.000 με την εξισωτική) αυτά τα λεφτά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν καλύτερα αν δινόταν με άλλο τρόπο. Είναι κοινό μυστικό ότι κάποια στιγμή η επιδοτούμενη κτηνοτροφία θα κοπεί ή θα περιοριστεί. Δεν είναι τρόπος αυτός διαχείρισης γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Δεν πρέπει να επιδοτείσαι αν δεν είσαι παραγωγικός. Επιδοτείσαι για ένα ορισμένο διάστημα μέχρι να αποκτήσεις κάποιες βάσεις, μέχρι να γίνεις ανταγωνιστικός στην αγορά. Αν αυτά δεν γίνονται, σταδιακά θα υπάρχει πρόβλημα που θα το συναντήσουμε αργότερα.

Σημαντικό επίσης είναι αυτό που ακούγεται τώρα τελευταία για την ίδρυση κάποιων τυροκομείων. Τα τυροκομεία αυτά αν θα γίνουν, δεν ξέρω αν θα είναι δύο ή ένα, θα βοηθήσουν και στην καλύτερη αξιοποίηση των προϊόντων της κτηνοτροφίας, και την εικόνα του νησιού προς τα έξω, θα αλλάξουν την κατεύθυνση αυτή που έχουμε σήμερα.

Γενικά η κτηνοτροφία είναι αρκετά σημαντική και θα έπρεπε να την αντιμετωπίζαμε με καλύτερη σοβαρότητα. Η κτηνοτροφία πρέπει να πάριε κατευθύνσεις ορθολογικότερες και φιλικότερες προς το περιβάλλον.

Ας πάμε στις ελαιοκαλλιέργειες που είναι πολύ σημαντικές για την Ικαρία. Για το 1998 έγιναν αιτήσεις από 1878 άτομα, και δηλώθηκαν 24.000 στρέμματα. Για διάφορους λόγους που έχουν να κάνουν με την πυκνότητα των ελαιώνων, επιδοτήθηκαν 21.758 στρέμματα και το σύνολο των επιδοτήσεων των κτημάτων –όχι του λαδιού που θα δούμε στη συνέχεια- είναι 68.000.000 δρχ. Περίπου 100.000.000 είναι αυτά που δίνονται για τους ελαιώνες. Κατά μέσο όρο είναι 52.000 δρχ ανά αίτηση. Αυτά τα χρήματα δίνονται πιο πολύ για τη διατήρηση των ελαιώνων.

Οι ελαιώνες όμως, όπως είναι σήμερα, έχουν πολλά προβλήματα. Οι παλιότεροι φυτεύανε όσα παραπάνω δέντρα μπορούσαν. Αυτό ρίχνει και την ποιότητα και την ποσότητα του λαδιού. Επίσης, η αραιή φύτευση. Σε πλαγιές κυρίως δασωμένες και δύσβατες φυτεύουμε ελιές για να τα εκμεταλλευτούμε αλλά και εκεί δεν είναι τόσο καλή η εκμετάλλευσή τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περιοχή της Δάφνης. Εκεί δηλώθηκαν 2.750 στρ. Και επιδοτήθηκαν 1.660. Και αυτό γιατί τα υπόλοιπα είχαν πολύ μικρή πυκνότητα. Η πυκνότητα πρέπει να είναι 8 δέντρα στο στρέμμα. Πριν από μερικά χρόνια ήταν 12 δέντρα στο στρέμμα αλλά την μείωσε το Υπ. Γεωργίας. Υπήρχαν παραδείγματα όπως σε κτήμα 60 στρεμμάτων να υπάρχουν 50 με 60 δέντρα. Αυτό δεν θεωρείται ελαιόκτημα, δεν θεωρείται αγρόκτημα κανονικό, δεν θεωρείται ελαιώνας, όσο κι αν εμείς τον έχουμε και τον λέμε έτσι. Το κόστος φύτευσης και πολύ περισσότερο το κόστος ελαιοσυλλογής είναι υπέρογκο. Αυτό το κτήμα δεν επιδοτείται.

Επίσης υπάρχουν γερασμένοι και εγκαταλειμμένοι ελαιώνες που δασώνονται, γίνονται ρουμάνια, και είναι επικίνδυνοι γιατί μπορεί να βρίσκονται μέσα σε συμπαγείς περιοχές ελαιοκαλλιέργειών και μια εστία φωτιάς μπορεί να εξαπλωθεί αφού δεν υπάρχει καθαρό έδαφος αλλά και πρόσβαση. Τέτοιους εγκαταλειμμένους ελαιώνες βρίσκει κανείς στη Βαώνη, που είναι γεμάτοι πρίνους και δεν υπάρχει προοπτική αξιοποίησής τους. Οι ιδιοκτήτες τους ή απόγονοι μεταναστών δεν έρχονται ή δεν ενδιαφέρονται. Και αυτό είναι ένα σοβαρό πρόβλημα και θα πρέπει κάπως να αντιμετωπιστεί. Αν ξεκινήσει μια εστία φωτιάς μέσα στη Βαώνη θα γίνει τεράστια καταστροφή γιατί δεν υπάρχουν δρόμοι αγροτικοί και δεν υπάρχουν χώροι συγκέντρωσης μέσων για την κατάσβεση της φωτιάς.

Αν δούμε την πυκνότητα ανά κοινότητα, μια και μιλάμε για βιολογικές καλλιέργειες, μεγαλύτερη πυκνότητα ανά δέντρο είναι στο Χρυσόστομο και περιλαμβάνει την Πλαγιά και τη Βαώνη και φτάνει μέχρι τα όρια του Ξυλοσυρτιού. Η πυκνότητα είναι 17 στρέμματα ανά αίτηση. Στον αντίποδα, το Καραβόσταμο έχει έναν μεγάλο αριθμό στρεμμάτων, 1.556, αλλά είναι διεσπαρμένα σε μια μεγάλη περιοχή και φτάνουν σε 9,5 στρέμματα ανά αίτηση, που πάλι δεν είναι η χειρότερη περίπτωση, γιατί η Αρέθουσα έχει 8,5 και ο Άγιος Κήρυκος 9 (με ελαιοκομική περιοχή 3.500 στρ. που είναι διάσπαρτα). Μετά το Χρυσόστομο ακολουθεί δεύτερη η περιοχή του Χριστού, του Αγίου Πολυκάρπου και του Καρκιναγρίου με πυκνότητες που κυμαίνονται από 13 έως 14 στρέμματα ανά αίτηση. Δεν ξέρω σε τέτοιες συνθήκες αν θα είναι εύκολη η λειτουργία βιολογικών πυρήνων, μέσα σε τέτοιες περιοχές. Γενικά πάντως οι περιοχές που κατά τη γνώμη μου θα ήταν καταλληλότερες θα ήταν του Χρυσοστόμου, η ευρύτερη περιοχή των Ραχών και η Δάφνη με 12 στρέμματα ανά αίτηση.

Ποια είναι συνολικά η κατάσταση με τις επιδοτήσεις; Αν συγκεντρώσουμε τα νούμερα και υπολογίσουμε και την επιδότηση του λαδιού περίπου 500.000.000 το χρόνο μπαίνουν στην Ικαρία από αγροτικά. Υπολογίζουμε μέσα σε αυτές και τις επιδοτήσεις του 950 του αναπτυξιακού νόμου και κάποιες επιδοτήσεις μικρότερες βέβαια από το ολοκληρωμένο σύστημα ελέγχου. Αν τα 500 εκατομμύρια σας φαίνεται μεγάλο ποσό ωστόσο δεν είναι γιατί αν υπολογίσουμε περίπου ένα μέσο όρο 2.000 νοικοκυριών βγαίνει γύρω στις 250.000 δρχ ανά νοικοκυριό.

Γενικά εγκαταλείπεται η γεωργία γιατί δεν μένουν πραγματικά έσοδα στα χέρια των ανθρώπων που έχουν ασχοληθεί, και γιατί, κακά τα ψέματα, και οι συνθήκες –το να κάνει κανείς τον αγρότη- δεν είναι εύκολες. Παρ’ όλα αυτά υπάρχει κάποια τάση να στραφούν οι νέοι προς την γεωργία τα τελευταία χρόνια. Αυτό έχει να κάνει:

Πρώτον, με την χορήγηση κινήτρων. Υπάρχουν αναπτυξιακοί νόμοι που λειτουργούν, τα κίνητρα για τους νέους αγρότες και ευτυχώς υπάρχουν κάποια νέα παιδιά εδώ στην Ικαριά που προσπαθούν να μπουν μέσα σε αυτούς.

Δεύτερον, με την ανεργία που είναι αρκετά μεγάλη στους νέους και τους νέους επιστήμονες

Τρίτον, με το χαρακτηρισμό του αγροτικού επαγγέλματος. Μέχρι πρότινος το αγροτικό επάγγελμα θεωρείτο απαξία. Κανείς γινόταν αγρότης επειδή δεν μπορούσε να κάνει κάτι άλλο. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να χτυπηθεί και πρέπει να περάσει στον κόσμο ότι το να σαι αγρότης είναι ένα επάγγελμα που μπορεί να γίνει προσοδοφόρο, μπορεί να σου αποδώσει, αλλά εν τούτοις είναι ένα επάγγελμα που έχει μία σοβαρότητα και μία αξιοπρέπεια.

Τα τελευταία τρία-τέσσερα χρόνια υπάρχουν κάποια παιδιά που ασχολούνται σοβαρά και μπαίνουν μέσα στο παιχνίδι των επιδοτήσεων και των κινήτρων. Αυτοί πιστεύω ότι θα είναι και οι μελλοντικοί βιοκαλλιεργητές. Μακάρι να μπουν και οι παλιότεροι γεωργοί, αν και είναι δύσκολο να τραβήξεις κόσμο άλλο, εκτός ίσως από την ελαιοκομία, και να του πεις να μη ρίξει φάρμακο για τη ντομάτα, ή να μην ρίξει στο αμπέλι φάρμακο για τον περονόσπορο. Γίνεται, αλλά όχι εύκολα. Εδώ, οι νέοι επαγγελματίες, οι νέοι αγρότες αν δουν το επάγγελμα ως προσοδοφόρο, ως εξελίξιμο, αν δουν τις αγορές που είναι σήμερα παγκόσμιες και δεν απευθύνονται σε ένα μικρό καταναλωτικό κοινό, τότε έχει ένα σοβαρό μέλλον αυτή η προσπάθεια. Επίσης, σχετικά με τον αγροτοτουρισμό, μπορεί μεν να συνδυαστεί με τα παραδοσιακά προϊόντα και τα βιολογικά, αλλά και ο ίδιος ο αγροτοτουρισμός θα πρέπει να λειτουργεί έτσι που να προβάλει την Ικαριά και να συνδέεται με την προώθηση αγροτικών προϊόντων που βγαίνουν από παραγωγικές διαδικασίες. Αν φτάσουμε να ασχοληθούμε με το αγροτικό επάγγελμα για να ασχοληθούμε με τον αγροτοτουριστικό τομέα δηλαδή την παροχή υπηρεσιών, τότε θα χουμε εποχιακό εισόδημα, μια ανάπτυξη ασύμμετρη σε μέρη τουριστικά, μια ανάπτυξη που θα εξαρτάται από πολλούς εξωγενείς παράγοντες, και άλλα προβλήματα, που δεν μπορούμε να αφήσουμε έξω από έναν ευρύτερο σχεδιασμό. Έχει μέλλον ο αγροτοτουρισμός αλλά μόνον εφ όσον συνδυάζεται με παραγωγικές διαδικασίες και με προώθηση των Ικαριακών προϊόντων.

Τελειώνοντας, έχω ετοιμάσει ένα παράδειγμα για την αυτοκατανάλωση των αγροτικών νοικοκυριών. Ένα τυπικό Ικαριακό νοικοκυριό, ας υποθέσουμε ότι έχει 4 στρέμματα ελιές ένα στρέμμα εσπεριδοειδή και οπωροφόρα, μισό στρέμμα αμπέλι και ένα στρέμμα κηπευτικά. Αυτά τα μεγέθη αφορούν τη φυτική παραγωγή και δεν λείπουν από τα πιο πολλά νοικοκυριά. Αν το διευρύνουμε και με ζωική παραγωγή, βάζουμε ότι έχει και ένα χοίρο και δεν μιλάμε για χοιρομάννες που έχουν παραπάνω δουλειά και κόπο, 5 αιγοπρόβατα και δέκα κότες. Από αυτό το αγροτικό νοικοκυριό υπολόγισα τα έσοδα , βασισμένος στους δείκτες του Υπουργείου Γεωργίας που χρησιμοποιούνται για σχέδια βελτίωσης του 950. Αυτοί οι δείκτες έχουν βγει από γεωπόνους, γεωργό-οικονομολόγους και ανταποκρίνονται προς την πραγματικότητα. Πιθανώς μάλιστα να είναι λίγο προς τα κάτω και στην πραγματικότητα οι αριθμοί να είναι λίγο μεγαλύτεροι. Εκεί που δεν μπόρεσα να το κάνω αυτό πήρα τους δείκτες του Υπουργείου Οικονομικών, της Εφορίας συγκεκριμένα, για να υπολογίσω κάποιες άλλες τιμές, και εκεί οι δείκτες είναι σίγουρα μικρότεροι από την πραγματικότητα. Για παράδειγμα οι τιμές που δίνουν για τα καρποφόρα δέντρα οι τιμές που δίνουν είναι 37.000 δρχ στο στρέμμα, με βάση το αντικειμενικό σύστημα αξιών.

Αν αθροίσουμε τα ποσά από τα έσοδα και της φυτικής και της ζωικής παραγωγής και αφαιρέσουμε στη συνέχεια έξοδα όπως λιπάνσεις, φάρμακα απώλειες κλπ έχουμε ένα κέρδος περίπου 600.000 δρχ. το χρόνο. Αυτό βέβαια μεταφράζεται σε αυτοκατανάλωση. Επομένως αυτά μπαίνουν στο κάθε σπίτι. Πιθανώς κάποια από αυτά να πουλιούνται κιόλας όπως ένας μικρός αριθμός από αυγά ή από κρέας. Για παράδειγμα τα 5 αιγοπρόβατα μπορούν να μας δώσουν κατά μέσο όρο το χρόνο 6-7 αμνοερίφια που σε κρέας είναι 50-55 κιλά.

Αυτές οι 600.000 δρχ το χρόνο είναι ένας σημαντικός αριθμός. Αξίζει να τονιστεί ότι πρέπει να δούμε κατά πόσο αυτό το ποσό ανταποκρίνεται και στις εργατοώρες που χρειάζονται για να το πάρουμε. Για να το υπολογίσουμε χρησιμοποιούμε τους δείκτες του Υπουργείου Γεωργίας. Για παράδειγμα, για ένα στρέμμα ελιές υπολογίζονται 60 ώρες εργασίας το χρόνο. Τα αιγοπρόβατα που είναι οικόσιτα απαιτούν 28 ώρες εργασίας το χρόνο ανά ζώο. Με βάση αυτούς τους δείκτες έχουμε 700 ώρες στο χρόνο (σ.τ.σ. 87 ημέρες περίπου).

Με αυτούς τους υπολογισμούς το μεροκάματο είναι κοντά στις 1.000 δρχ ανά ώρα. Το μεροκάματο των 1.000 δρχ την ώρα μάλλον ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα γιατί ξέρουμε ότι το μεροκάματο για αγροτικές δουλειές είναι κατώτερο και του εργατικού αλλά και κατώτερο του κόπου που κάνουν οι αγρότες. Παρ’ όλα αυτά το πραγματικό αγροτικό μεροκάματο έχει δυνατότητες βελτίωσης στην περίπτωση που κάποιος διατηρήσει αυτά τα μεγέθη απασχόλησης αλλά ασχοληθεί με κάποια από αυτές τις δραστηριότητες επαγγελματικά. Δηλαδή, αν ασχοληθεί με τον τομέα της κτηνοτροφίας ή την ελαιοκομία είτε στην βιολογική της μορφή είτε με συμβατικές μεθόδους θα ανεβάσει αυτό το εισόδημα θα ανεβάσει και το μεροκάματό του. Έτσι θα μπορέσει να πει ότι αξίζει τον κόπο να γίνει αγρότης.

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Η Τιτώ Του Άγγελου Καλοκαιρινού

(Ο Άγγελος Καλοκαιρινός κατάγεται από την Ικαρία και ζει στο Χριστό Ραχών εδώ και 10 χρόνια. Έχει τελειώσει το Κολλέγιο Αθηνών και έχει σπουδάσει νομικά στην Αθήνα και Ιστορία στη Γαλλία. Εγκατέλειψε τη δικηγορία και εργάζεται στις Ράχες σαν καθηγητής ξένων γλωσσών το χειμώνα και σαν οδηγός βουνού το καλοκαίρι.)

Στις 2 Φεβρουαρίου, εχτές, λίγο πριν το σούρουπο, πυροβολήθηκε στις Ράχες, ανάμεσα στο Χριστό και στον Προφήτη Ηλία μια σπάνια, πανέμορφη κουκουβάγια, η “γλαύκα με τα πέπλα” Tyto alba (λατινικά) ή απλά μια “Τιτώ”. Μας ειδοποίησε ένας φιλότιμος περίοικος που πήγε και την περιμάζεψε με κόπο μέσα σε βάτους όπου προσπαθούσε να κρυφτεί και την διασώσαμε για να τη στείλουμε –αν επιζήσει από την αιμορραγία- σήμερα στην Αίγινα στο ΕΚΠΑΖΠ.

Προφανώς η κουκουβάγια ταλαιπωρημένη από τις κακοκαιρίες των τελευταίων ημερών βγήκε λίγο νωρίτερα στο κλαρί για να κυνηγήσει κι έτσι μισοτυφλωμένη ακόμη από το φως έγινε αντικείμενο της έκφρασης των σκοτεινών απωθημένων κάποιου “Άγριο-Ρωμιού” (όπως λεει κι ο Σαββόπουλος). Τι να πει κανείς; Πώς να βρει έστω κι ένα ελαφρυντικό για το δράστη; Αφήνοντας εντελώς κατά μέρος το ζήτημα της αποτελεσματικότητας της περιβαλλοντικής πληροφόρησης, αυτό το πουλί ούτε τρώγεται, ούτε πετά περήφανο στα ουράνια για να δίνει στόχο για σκοποβολή, ούτε είναι περήφανο για να το ζηλεύει κάποιος κομπλεξικός, ούτε νιαουρίζει, ούτε γαβγίζει, ούτε μουγκρίζει, ούτε τίποτε...

Ελλείψει φωτογραφίας το περιγράφουμε: Όψη ανθρώπινου προσώπου, λευκή σε σχήμα καρδιάς με μαύρα σχιστά φλογερά μάτια, σώμα και φτέρωμα ωχρό καφέ-κίτρινο και πόδια δυσανάλογα μεγάλα με νύχια αρπάγες όλο δύναμη και σφρίγος. Σαν μια ευσπλαχνία ή οικονομία της φύσης, οι ποντικοί θύματά του ψοφούν σχεδόν όλοι πριν τα αράξει από φόβο και συγκοπή καθώς πετά εντελώς αθόρυβα και έχει μορφή φαντάσματος. Ένα σπάνιο θέαμα στ’ αλήθεια, η χλωμή Τιτώ, όταν κινείται αριστοτεχνικά ανάμεσα στα δέντρα, εξολοθρεύοντας 3.000 περίπου ποντικοειδή, έως και μικρές νυφίτσες (ατσίδες) το χρόνο, μάζα που φτάνει έως 20 φορές το βάρος της!

Και αντί κάποιος να θαυμάσει το σπάνιο θέαμα και να καθίσει ήσυχα να δει το φοβερό τρόπο δράσης της Τιτώς, αφού του το επιφύλαξε η φύση και να το διηγηθεί κατόπιν στους φίλους του –έτσι άλλωστε γεννιούνται οι θρύλοι και οι παραδόσεις- το ξάπλωσε αιμόφυρτο στα αγκάθια κι έφυγε μετά για να προλάβει το βραδινό δελτίο ειδήσεων των τηλεοπτικών καναλιών. Αυτή τη στιγμή η Τιτώ –το φάντασμα του δάσους των παιδικών μας χρόνων ή για τους λιγότερο ρομαντικούς, ο εξολοθρευτής των τρωκτικών που κάποτε ερήμωναν ολόκληρα χωριά από την πείνα και τις επιδημίες- ψυχορραγεί κλεισμένη μέσα σε ένα κουτί από πατατάκια από το μπακάλικο, περιμένοντας το καράβι για την Αίγινα. Ένα πλάσμα μαγικό, από τον μυστηριώδη κόσμο του δάσους του παλιού καιρού, που κάποτε μόνο με την ανατριχιαστική κραυγή του πάγωνε το αίμα των αντρών που είχαν το θάρρος να τα βάλουν με ολόκληρους στρατούς και οι γυναίκες σταυροκοπιώντας μάλωναν τα παιδιά να μην βγαίνουν να το πετροβολούν...η Τιτώ, το Χαροπούλι που μας θυμίζει ότι όλοι είμαστε θνητοί, κι ας έχει ο καθένας σπίτι του 5 καραμπίνες και 10 δίκαννα, ίσως πεθάνει απόψε στο γκαράζ του καραβιού μαζί με έναν ολόκληρο πολιτισμό.

Υ.Γ. Αυτά έγραψα εχτές το βράδυ πάνω στα νεύρα μου.

Επιπλέον:

  1. Το κυνήγι οποιουδήποτε πουλιού ή ζώου απαγορεύεται αυστηρά μετά τη δύση του ηλίου.
  2. Το αρπακτικό που στείλανε τις προάλλες από τις Ράχες στην Αίγινα ονομάζεται “Καλαμόκιρκος”. Είναι μεγάλο γεράκι των πεδιάδων και των βάλτων και καθώς είναι μεταναστευτικό αυτή την εποχή περνούσε από την Ικαρία και στάθηκε να ξεκουραστεί. Εννοείται ότι είναι σπάνιο είδος και φυσικά προστατευόμενο. (Δεν τρωει κότες! Ούτε αρπάζει μωρά!)

ΕΚΠΑΖΠ: Ελληνικό Κέντρο Περίθαλψης Άγριων Ζώων και Πουλιών.

(σημ. Της Σύνταξης) Βρίσκεται στην Αίγινα. Κάθε χρόνο δέχεται περίπου 2-2.500 άγρια πουλιά και ζώα που έχουν τραυματιστεί. Τα μισά από αυτά είναι τραυματισμένα από σκάγια όπλου. Τα υπόλοιπα είναι είτε δηλητηριασμένα είτε πληγώθηκαν από αυτοκίνητα, ηλεκτροφόρα καλώδια κλπ.

Περίπου τα μισά ζώα που φτάνουν στο κέντρο γίνονται καλά και απελευθερώνονται. Τα υπόλοιπα φιλοξενούνται για όλη τη ζωή τους στο ΕΚΠΑΖΠ. Το ΕΚΠΑΖΠ δεν καταφεύγει στην ευθανασία.

(σ.τ.σ) Αν βρεις κάποιο πληγωμένο πουλί ή ζώο τηλεφώνησε αμέσως στο ΕΚΠΑΖΠ για οδηγίες: Τηλ: 0297-22882

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Τεύχος 5

 της σύνταξης

 

Καλοκαίρι-Φθινόπωρο.

 

Η Άνοιξη του Οτσαλάν και των Βομβαρδισμών στη Νέα Γιουγκοσλαβία ξεχάστηκε γρήγορα στη δίνη του καλοκαιριού. Όχι όμως από όλους.

Οι εκδηλώσεις, οι γάμοι, τα πανηγύρια έγιναν και με το παραπάνω. Ο οίνος έρευσε πλούσιος:

“Χίλια καλώς την ήβραμε την τράπεζα στρωμένη –Χίλια καλώς ορίσατε φίλοι κι αγαπημένοι”.

Πέρα όμως από τις παρέες και τις καρδιές, υπάρχει και η πραγματικότητα.

Έγιναν και άλλα, όπως:

Και μετά τη δίνη του καλοκαιριού... σεισμός στην περιοχή που μένουν πολλοί συμπατριώτες: Πετρούπολη, Άνω Λιόσια, Ίλιον, Άγιοι Ανάργυροι, Πέραμα. Περιουσίες και κόποι μιας ζωής καταστράφηκαν σε 12 δευτερόλεπτα.

Ήρθε ο εγκέλαδος, για να μας θυμίσει ότι υπάρχουν δυνάμεις πάνω από τη δύναμη του ανθρώπου.

Να ’χωμεν την υγειάν μας, και ούλα (γ)ένουνται!

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Οι σεισμοί στην Ελλάδα και στην Τουρκία, η Ικαρία

και τα σχεδιαζόμενα πυρηνικά εργοστάσια της Τουρκίας

Του Ηλία Γιαννίρη

Ιστορικό

Από τη 10ετία του ’60 η Τουρκία σκέφτεται να εγκαταστήσει πυρηνικά εργοστάσια. Τελικά, στις αρχές της 10ετίας του ’80 επιλέγονται δυο θέσεις για εγκατάσταση τριών πυρηνικών αντιδραστήρων: Δύο αντιδραστήρων στο Ακουγιού (Akkuyu) που βρίσκεται απέναντι από την Κύπρο και έναν στο Ιντσεμπουρούν (Inceburun) που βρίσκεται 25 χιλιόμετρα δυτικά της Σινώπης στη Μαύρη Θάλασσα. Τελικά, ανυπέρβλητες οικονομικές, κυρίως, δυσκολίες οδήγησαν τις τρεις συμφωνίες που είχαν υπογραφεί με μια Καναδική, μια Γερμανική και μια Αμερικανική εταιρεία σε ναυάγιο.

Σημαντικό ρόλο στη διακοπή του πυρηνικού προγράμματος της Τουρκίας έπαιξε και το τραγικό ατύχημα του Τσερνομπίλ το 1986, που ρύπανε, μεταξύ άλλων, σημαντικά και την Τουρκία.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 το πυρηνικό πρόγραμμα αναθερμαίνεται, και το Ακουγιού επανέρχεται ως βήμα προς την ιδιωτικοποίηση της Τουρκικής Εταιρείας Παραγωγής και Διανομής Ηλεκτρισμού.

Το 1996 στα πλαίσια της Σύμβασης της Βαρκελώνης, αντιπρόσωποι από όλες τις Μεσογειακές χώρες με κοινή δήλωσή τους καλούσαν για μια Μεσόγειο απαλλαγμένη από πυρηνικά.

Το 1997 η Τουρκία ζήτησε προσφορές από εταιρείες για τους δυο πυρηνικούς αντιδραστήρες του Ακουγιού.

Το Πρόγραμμα στοχεύει στη λειτουργία του πρώτου αντιδραστήρα το 2006, και ο δεύτερος ένα χρόνο μετά.

Ο κίνδυνος από ένα ατύχημα

Ο κίνδυνος να προκληθεί ένα ατύχημα δεν είναι αμελητέος, όπως βεβαιώνει μελέτη του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Σύμφωνα με μία από τις κλιματολογικές περιπτώσεις διασποράς των ραδιενεργών ρύπων, για την περίοδο Φθινόπωρο-Χειμώνας-Άνοιξη αναφέρεται: “Σύμφωνα με τη ροή του αέρα τα σωματίδια που εκπέμφθηκαν από το Ακουγιού επηρεάζουν τη βόρεια Κύπρο και φτάνουν στο Νοτιο-ανατολικό Αιγαίο μέσα σε διάστημα 24 ωρών. Μέσα σε 36 ώρες το ραδιενεργό πλούμιο φτάνει στο Κεντρικό Αιγαίο και την Ηπειρωτική Ελλάδα, ενώ ένα μόνο μικρό μέρος του πλούμιου επηρεάζει τη δυτική Τουρκία”.

Ο κίνδυνος ατυχήματος από ένα σεισμό

Το Τσερνομπίλ μας διδάσκει ότι ατυχήματα μπορούν να συμβούν στα καλά καθούμενα. Ακόμη περισσότερο, ατυχήματα μπορούν να συμβούν με ένα σεισμό. Στις 23 Φεβρουαρίου 1991 στην Τζουμχουριέτ έγραφαν δυο επιστήμονες του “Πανεπιστημίου της 9 Σεπτέμβρη” ότι “η περιοχή, λόγω της σεισμικότητάς της, μπορεί να προκαλέσει πυρηνική καταστροφή”, αφού ένα ενεργό σεισμογενές ρήγμα, σε απόσταση μόλις 27 χιλιομέτρων από τον τόπο του εργοστασίου, είχε δραστηριοποιηθεί έντονα το 1991.

Αξίζει να υπογραμμίσουμε μια σημαντική επισήμανση της μελέτης του Πανεπιστημίου της Αθήνας: “Είναι σημαντικό να τονίσει κανείς ότι, από το 1926 δεν έχει συμβεί άλλος τόσο ισχυρός σεισμός στην περιοχή του νοτίου Αιγαίου. Το γεγονός αυτό αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ενός ισχυρού σεισμού στα επόμενα χρόνια, πράγμα το οποίο αποτελεί σημαντική απειλή για πολλές πυκνοκατοικημένες περιοχές γύρω από την Ανατολική Μεσόγειο”.

Ο κίνδυνος δημιουργίας πυρηνικών όπλων από την Τουρκία

Αυτός ο κίνδυνος είναι υπαρκτός. Το Πακιστάν και η Ινδία απέκτησαν στο παρελθόν πυρηνικά όπλα χρησιμοποιώντας τους πυρηνικούς αντιδραστήρες που αγόρασαν από δυτικές χώρες.

Το 1981”, γράφει ο Μιχάλης Προμπονάς στην Οικοτοπία, “η Τουρκία κατηγορήθηκε ότι συνεργάζεται στενά με το Πακιστάν για την απόκτηση πυρηνικής τεχνογνωσίας, με αντάλλαγμα τη διαμεσολάβησή της για την προμήθεια πυρηνικών υλικών στο Πακιστάν από τη δυτική αγορά

Ο Ενεργειακός Τομέας της Τουρκίας

Το Ακουγιού θα καλύπτει μόλις το 2% των ενεργειακών αναγκών της χώρας, γράφει ο Αρίστος Γιαννόπουλος στο ΈΨΙΛΟΝ. Εξ’ άλλου υπάρχει τρόπος να επιλυθούν τα ενεργειακά προβλήματα της Τουρκίας με την εξοικονόμηση ενέργειας. Η Τουρκία είναι από τις πιο σπάταλες χώρες του κόσμου στον ενεργειακό τομέα. Ειδικές μελέτες από διεθνείς οργανισμούς έδειξαν ότι η εξοικονόμηση ενέργειας και η διαχείριση της ενεργειακής ζήτησης αρκούν για να επιλύσουν τα ενεργειακά προβλήματα της χώρας, να βοηθήσουν στην ανάκαμψη της οικονομίας, αλλά και να περιορίσουν τη ρύπανση που προκαλείται από την παραγωγή ενέργειας.

Η Τουρκία επίσης, διαθέτει απεριόριστες δυνατότητες, στις ήπιες μορφές ενέργειας (αιολική, ηλιακή, υδροηλεκτρική), στη γεωθερμία (7η στον κόσμο) και στα αποθέματα βιομάζας-βιοαερίου.

Τότε γιατί η εμμονή στην πυρηνική ενέργεια; Φαίνεται ότι η Τουρκία βολεύει, τώρα που οι πυρηνικοί αντιδραστήρες βρίσκονται σε ύφεση στην Ευρώπη, για εξαγωγές μιας πολυδάπανης τεχνογνωσίας που αφ’ ενός δεν ελέγχεται από τις τοπικές τεχνικές δυνάμεις και αφ’ ετέρου οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερες εξαρτήσεις από τις μεγάλες δυνάμεις.

Κινήματα Κοινωνικά και Οικολογικά

Πριν από ένα χρόνο στην Ελλάδα είχε φουντώσει η αντίδραση διαφόρων κοινωνικών κινημάτων και συλλόγων κατά του πυρηνικού εργοστασίου στο Ακουγιού. Μάλιστα, η Πανικαριακή Αδελφότητα Αθήνας συμμετείχε ενεργά στο Συνέδριο που διοργανώθηκε και υπέγραψε τα σχετικά υπομνήματα διαμαρτυρίας. Το Υπουργείο Αιγαίου, επί Ελ. Παπαζώη, είχε οργανώσει ολόκληρη εκστρατεία και είχε προωθήσει ειδικές μελέτες και συνεργασίες όπως με την Κύπρο.

Παράλληλα, στην Τουρκία, οι οικολογικές οργανώσεις στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και αλλού έχουν δραστηριοποιηθεί έντονα.

Στο ίδιο το Ακουγιού η πλειοψηφία των 70.000 κατοίκων αντιδρά, όπως επίσης και ο Δήμαρχος.

Όλοι πρέπει να ενεργοποιηθούμε, ιδιαίτερα μετά από τους πρόσφατους σεισμούς στην Αθήνα και στη Νικομήδεια. Και αυτό γιατί δεν πρόκειται για ένα απλό τεχνικό έργο, αλλά για ένα έργο του οποίου οι αναμενόμενες τιμές σεισμικού κινδύνου να είναι ιδιαίτερα αυξημένες.

Παράλληλα, πρέπει η ίδια η τοπική κοινωνία να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει μια έκτακτη καταστροφή.

Η Νομαρχία και οι 4 Δήμοι πρέπει να προμηθευτούν το φυλλάδιο “ΥΠΕΧΩΔΕ-ΓΓΔΕ-Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΝΤΥΠΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΜΕΣΟΥ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΟΥ ΜΕΤΑΣΕΙΣΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ, Αθήνα, 1997.

Η Νομαρχία και οι Δήμοι θα πρέπει να ξεσκονίσουν τον (ανεπαρκή) ΞΕΝΟΚΡΑΤΗ και να κάνουν τις απαραίτητες προετοιμασίες για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών.

Επίσης, μέσω του ΟΑΣΠ θα πρέπει να οργανωθούν ειδικές εκστρατείες ενημέρωσης και κατάστρωσης σχεδίου έκτακτης ανάγκης στα Σχολεία, Δημαρχεία, Υπηρεσίες και άλλους χώρους συγκέντρωσης ατόμων. Σημαντικό είναι να γίνουν και ασκήσεις ετοιμότητας. Το μοίρασμα ενημερωτικών φυλλαδίων που υπάρχουν πρέπει επίσης να γίνει με την ευθύνη των σχολείων και της αυτοδιοίκησης, για να ξέρει ο γενικός πληθυσμός τι να κάνει σε περίπτωση σεισμού.

Η ΓΣΕΕ και το ΕΚΑ κυκλοφόρησαν πρόσφατα ειδικό φυλλάδιο με τίτλο “Προστασία των εργαζομένων από τους σεισμούς”. Καλό είναι τα συνδικάτα να το ζητήσουν.

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, μαζί με τον ΟΑΣΠ μπορούν να αξιοποιηθούν για το καλό της επαρχίας. Στο προηγούμενο τεύχος των Ικαριακών και Φουρνιώτικων Νέων γράφτηκε ότι η επαρχία Ικαρίας, λόγω νησιωτικότητας και ιδιαίτερων συνθηκών θα μπορούσε να ζητήσει αυτοτελή σύνδεση με το Κέντρο Επιχειρήσεων της Γραμματείας και ευθεία σύνδεση ISDN.

Τέλος, θα μπορούσε να ζητηθεί από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Τμήμα Βορείου Αιγαίου η οργάνωση ειδικής ημερίδας στην Επαρχία Ικαρίας για την αντισεισμική προστασία για τους Δήμους, τους οικοδόμους, τους μηχανικούς και άλλους ιδιώτες και φορείς που εμπλέκονται με το κύκλωμα της οικοδομής.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Οι κίνδυνοι από τη λειτουργία πυρηνικού σταθμού στο AKKUYU Τουρκίας, Υπουργείο Αιγαίου, Αθήνα 1998
  2. Έλενα Μοσχίδη, Πυρηνικός Εφιάλτης στο Ακουγιού, ΕΨΙΛΟΝ
  3. Λιάνα Σπυροπούλου, “Πανεπιστήμιο Αθηνών: “Μη στήνετε πυρηνικά, έρχονται 7,5 Ρίχτερ”, Ελευθεροτυπία, 18 Αυγούστου 1999.
  4. Μιχάλης Προμπονάς, “Τουρκία: Η Πυρηνική Οπισθοδρόμηση”, ΟΙΚΟΤΟΠΙΑ, Νο 12, Ιανουάριος 1999.
  5. Πυρηνικοί Αντιδραστήρες στην Τουρκία, ΟΙΚΟΝΕΑ, Μάιος 1999.
  6. ΓΣΕΕ-ΕΚΑ, “Προστασία των Εργαζομένων από τους Σεισμούς
  7. Υπουργείο Δημοσίων Έργων, ΟΑΣΠΠροστατευτείτε από τους σεισμούς-Διάβασέ το τώρα(φυλάδιο)
  8. ΥΠΕΧΩΔΕ-ΓΓΔΕ-ΟΑΣΠ Οδηγίες και έντυπα για τη διενέργεια άμεσου πρωτοβάθμιου μετασεισμικού ελέγχου καταλληλότητας των κτιρίων για χρήση”, Αθήνα, 1997.
  9. Άννα Κοντοπόδη, “Η Πολιτική Προστασία της Ελλάδας από φυσικές ή άλλες καταστροφές”, Δημοσιογραφικά, εβδομαδιαία εφημερίδα του ΥΠΕΣΔΑ, Νο 73, Τρίτη 20 Ιουλίου 1999.

Νίκος Γαραντζιώτης, Περιμένοντας τον Εγκέλαδο, ΕΘΝΟΣ, 19-1-1995.

Επιστροφή

Επιστροφή στην αρχική σελίδα