ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΚΑΛΑΝΤΑΡΙ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ

(Για τις ανάγκες της μουσικής παράστασης ΕΝΑΣ ΑΙΩΝΑΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ- Μια ανασκόπηση της ελληνικής μουσικής ιστορίας του 20ου αιώνα, των ΕΚΤΟΣ ΤΡΟΧΙΑΣ (Γιάννης Γιαννίρης, Γίώργος Μιχώτας, Γιάννης Τίκοφ, Μέλπω Χαλκουτσάκη) στο Μπαρ ΜΑΚΑΡΙ (Αθήνα, Ζ. Πηγής και Κομνηνών), στις 29-1-2000)

1874-94 1877: Ο Έντισον ανακαλύπτει το φωνόγραφο.

1893-1924 1899: Ο Hubert Pernot καταγράφει σε φορητό φωνόγραφο στη Χίο 114 δημοτικά τραγούδια.

1896 Στη Ν. Υόρκη ηχογραφούνται 4 ελληνικά τραγούδια με τον τραγουδιστή Μιχάλη Αραχτίτζη

1900-22 Εξάπλωση της κυκλοφορίας δίσκων με τραγούδια της Σμύρνης. Το ρεμπέτικο διεισδύει σε όλα τα άλλα είδη μουσικής στην Ελλάδα. Το 1921 παρουσιάζεται από τον Χατζηαποστόλου η οπερέτα "Οι Απάχηδες των Αθηνών". Κυριαρχούν οι καντάδες, διάφορα ευρωπαϊκότροπα, η Αντριάνα...

1904 Ο Μορίς Ραβέλ παίρνει 4 Χιώτικα τραγούδια της συλλογής Pernot και ένα ακόμη (Ποιος Ασίκης) και επεξεργάζεται τις Πέντε Ελληνικές Μελωδίες για φωνή και πιάνο: Ξύπνησε Πετροπέρδικα, Κάτω στον Άγιο Σίδερο, Άγγελος είσαι μάτια μου, Γιαρούμπι, Ποιος Ασίκης.

1905 Γεννιέται ο Μάρκος Βαμβακάρης στην Άνω Σύρα.

1914 Εμφανίζεται η πρώτη Επιθεώρηση. Ο τύπος του Μάγκα είναι παρών.

1918-19 Προληπτική λογοκρισία Βενιζέλου διακόπτει την Επιθεώρηση.

1922 Η πρώτη γυναίκα που ανεβαίνει στην Ελλάδα στο πάλκο με σμυρναίικη ορχήστρα είναι η Αγγελική Παπάζογλου (1899-1983), στον Πειραιά.

1923 Δημιουργούνται οι πρώτοι προσφυγικοί συνοικισμοί: Κοκκινιά, Καισαριανή, Ποδαράδες (κοντά στον Ποδονίφτη), Νέα Σμύρνη, Πολύγωνο, Δουργούτι, Καλλιθέα... Το ίδιο και στη Θεσσαλονίκη.

1924 Ηχογραφούνται τα πρώτα τραγούδια στην Ελλάδα. Οι δίσκοι παράγονται στο εξωτερικό. Είναι κυρίως δημοτικά και οπερέτες.

1925 Ο Μάρκος Βαμβακάρης ακούει μπουζούκι όταν δούλευε εκδορεύς στον Πειραιά, από τον Νίκο τον Αϊβαλιώτη (Ψαραγορά του Πειραιά) και ορκίζεται ότι θα μάθει να παίζει. Σε έξη μήνες τον άκουσε ο Αϊβαλιώτης και έμεινε άλαλος. Καλά που πέρναγε κάπου-κάπου από τον τεκέ ο Αϊβαλιώτης ή ο Μιμίκος Μπογιατζής και του το κούρδιζαν για τί ακόμη δεν ήξερε.

Τι σε μέλλει εσένανε.

1928 Ιδιώνυμο του Βενιζέλου για "να κτυπήσει τον Μπολσεβικισμόν" είχε πει ο ίδιος ο Βενιζέλος στη Βουλή.

1929-36 Χαρακτηριστικό λόγιο-ρεμπέτικο τραγούδι του μεσοπολέμου με πολλές παραλλαγές το Δική μου είναι η Ελλάς (Ρόζα Εσκενάζυ). Επίσης, Η Μπολσεβίκα (Τούντας;).

1930 Στήνεται η δισκογραφική εταιρεία Columbia στον Περισσό.

1931 Σε ελληνικό στούντιο ηχογραφείται για πρώτη φορά μπουζούκι (Μανέτας).

1934 Δισκογραφούνται οι Λαχανάδες του Παπάζογλου.

Ο Μιχ. Γενίτσαρης δουλεύοντας στις επισκευές καραβιών κάνει το πρώτο του τραγούδι: "Εγώ μάγκας φαινόμουνα"

1935 Φραγκοσυριανή.

1936 Μάης Θεσσαλονίκης.

1937 Καταδίκη της Κολούμπια, του Π. Τούντα, καταστηματαρχών, φωνογραφιτζήδων από τη Δικτατορία για τη ΒΑΡΒΑΡΑ.

1938 Ο 25χρονος Βασ. Τσιτσάνης γράφει το Τάγμα Τηλεγραφητών.

1940-44 Κατοχή. Πεθαίνουν οι Βαγγέλης Παπάζογλου (φυματικός), Ανέστης Δελιάς (πρεζάκιας-πείνα), Κώστας Σκαρβέλης (πείνα), Παναγιώτης Τούντας, Γιώργος Κάβουρας, Γιάννης Ειτζιρίδης (Γιοβαν-Τσαούς), Σωτήρης Γαβαλάς, Θεόδωρος Μαυρογένης (το Θοδωράκι της Σμύρνης), Νίκος Χατζηαποστόλου, Κλέων Τριανταφύλλου (Αττίκ), Στάθης Μάστορας (εκτελέστηκε από τους Γερμανούς), Στέλιος Καρδάρας (σκοτώθηκε από ταγματασφαλίτες).

1941: Κομπολογάκι (Γ. Μητσάκης) Ηχογραφήθηκε το 1946.

1944: Απελευθέρωση. Στην "Τριάνα" του Χειλά παίζει ο Μπαγιαντέρας που γράφει το Ξεκινάει μια Ψαροπούλα

1945 Εμφανίζονται οι επαγγελματίες στιχουργοί.

1946 Ανοίγει το εργοστάσιο της Columbia.

1947 Συννεφιασμένη Κυριακή (Τσιτσάνης). Καταδικαστικές αντιλήψεις του Ρεμπέτικου από το Ριζοσπάστη. Η Σωτηρία Μπέλλου βγαίνει στο Πάλκο.

1948 Νύχτωσε Χωρίς Φεγγάρι (Καλδάρας). Κάνε λιγάκι υπομονή (Τσιτσάνης). Ίσως αυτή τη χρονιά ηχογραφείται και το Μινόρε της Αυγής (Καπλάνης). Τα δαχτυλίδια (Μητσάκης)

1949 Διάλεξη του Χατζηδάκη για το ρεμπέτικο στο Θέατρο Τέχνης

1950 Στην Αμερική καταγράφονται περίπου 40 ελληνικές δισκογραφικές εταιρείες

1950-59 Κυκλοφορούν 218 δίσκοι στην Ελλάδα, όλοι κατασκευασμένοι στο εξωτερικό. Σιγανοψιχάλισμα (Γαβαλάς 1956). Θα Βρω Μουρμούρη Μπαγλαμά (Γαβαλάς 1958). Εγώ με την Αξία μου (Καζαντζίδης 1959).

1930-54 Συνολικά εκδόθηκαν 3.500 τραγούδια 78 στροφών. Το 42% είναι δημοτικά.

1954 Ο Μάρκος Βαμβακάρης αρρωσταίνει από αρθριτικά. Δεν μπορεί να παίξει μπουζούκι. Κάνει ιαματικά μπάνια στην Ικαρία. Συνέρχεται. Άρχισε να γυρίζει επαρχία γιατί, όπως λεει, είχε σβήσει από παντού

1955 Οι πρώτοι δίσκοι 45 στροφών με δυο τραγούδια σε κάθε πλευρά τυπώνονται στην Columbia.

1958 Οι πρώτοι δίσκοι 45 στροφών με ένα τραγούδι σε κάθε πλευρά.

1959 Σταματούν οι πρέσες των 78 στροφών.

1960-61 Αρχίζει η εργοστασιακή παραγωγή των LP στην Ελλάδα. Πρώτος δίσκος ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ του Θεοδωράκη με το Γρ. Μπιθικώτση (1961). Ωστόσο, η μαζική παραγωγή ελληνικών δίσκων 33 στροφών αρχίζει το 1970.

1964 Γίνεται η πρώτη στερεοφωνική ηχογράφηση

1965 Ολύμπιανς

1960-69 Κυκλοφορούν 813 LP δίσκοι στην Ελληνική αγορά. Γιατί θες να Φύγεις; (Λύδια, 1961). Στις Φάμπρικες της Γερμανίας (Καζαντζίδης 1961). Το Διαβατήριο (Καζαντζίδης 1964).

1970 Παράγεται η πρώτη ηχογραφημένη κασέτα.

Μπάλος (Σαββόπουλος)

1970-79 Κυκλοφορούν 3642 LP δίσκοι στην Ελληνική αγορά

1978 Κυκλοφορεί το πρώτο ελληνικό maxi-single (Κώστας Τουρνάς).

1980 Κυκλοφορεί το τελευταίο δισκάκι 45 στροφών.

1980-89 Κυκλοφορούν 4728 LP δίσκοι στην Ελληνική αγορά

1987 Ξεκινά το πρώτο ελληνικό εργοστάσιο παραγωγής CD.

1990-94 Κυκλοφορούν 3190 LP δίσκοι στην Ελληνική αγορά

1990-91 Σταματά το εργοστάσιο κοπής δίσκων της Columbia στον Περισσό και κλείνει.

1994 Ο Πέτρος Δραγουμάνος καταγράφει μεταξύ 1950-1994: 578 εταιρείες και 5.922 καλλιτέχνες (συνθέτες, στιχουργοί, τραγουδιστές)

1997 Κυριαρχία του CD. Από τις 955 ηχογραφήσεις του έτους μόνο 57 τυπώθηκαν σε βινίλιο.