Η σελίδα αυτή αφιερώνεται στον συνάδελφο καθηγητή Φυσικής Αγωγής Αίαντα Λαρεντζάκη ως αναγνώριση της πολύτιμης προσφοράς του στο ελληνικό μπάσκετ και γενικότερα στον ελληνικό αθλητισμό.

Αθ. Διονυσόπουλος

ΑΕΚ  - Η πρώτη ελληνική ομάδα, οποιουδήποτε αθλήματος, που κατέκτησε ευρωπαϊκό τίτλο, .

ΑΕΚ - 4 Απριλίου 1968

Κυπελούχος Ευρώπης στο Μπάσκετ


ΑΕΚ-1968-Καλλιμάρμαρο

Η ΑΕΚ

βασίλισσα της Ευρώπης

 
-Τιτανομαχίες με ''ιδρώτα και αίμα'' πριν το κύπελλο- -Η  μεγάλη επιβράβευση-

Στι

Όσοι αγάπησαν το μπάσκετ τις τελευταίες δεκαετίες πιστεύουν ότι η ομάδα του Άρη με τον Νίκο Γκάλη αποτέλεσε μοναδικό φαινόμενο στην Ελλάδα. Δεν είναι όμως έτσι τα πράγματα. Τα κατορθώματα που πέτυχε η ΑΕΚ της δεκαετίας του '60 αποτελούν το παράδειγμα που ακόμη και σήμερα παραμένει αξεπέραστο.

Το 1988 οδηγούσε τον Άρη ένας Ελληνοαμερικάνος. Το 1968 καθοδηγούσε την ΑΕΚ ένας... Αμερικάνος. Το στυλ παιχνιδιού και το πάθος για την νίκη του ελληνοαμερικανού αρχηγού του Άρη Νίκου Γκάλη, θυμίζουν το στυλ και το πάθος του Γιώργου Αμερικάνου, του αρχηγού της μεγάλης ΑΕΚ που κατακτούσε το Κύπελο Ευρώπης.

Αλλά πως έφτασε η ΑΕΚ στην κορυφή του ευρωπαϊκού μπάσκετ;

Βρισκόμαστε στα 1968. Η γενιά της δεκαετίας του ΄50 με τις μεγάλες ομάδες του Πανελληνίου και του Τρίτωνα και την συμμετοχή του Φαίδωνα Ματθαίου και του Κώστα Μουρούζη στο επαγγελματικό πρωτάθλημα της Ιταλίας έχει αφήσει την ενεργό δράση και καθοδηγεί τις ομάδες από τις θέσεις των προπονητών.

Στ΄ ανοιχτά γήπεδα με το τσιμεντένιο δάπεδο αγωνίζονται καλαθοσφαιριστές σαν τον Γιώργο Κολοκυθά, τον Γιάννη Ιωαννίδη και τον Γιώργο Αμερικάνο. Δεν υπάρχουν κλειστά στάδια, παρκέ, "ελληνοποιημένοι", ελληνοαμερικανοί, αμερικανοί και κάθες φυλής ξένοι παίχτες.

Οι ομάδες είναι αμιγώς ελληνικές. Κυριαρχεί ο ερασιτεχνισμός, η ψυχή, ο ηρωϊσμός, το αυθεντικό ταλέντο και τα ματωμένα γόνατα. Ο ναός του μπάσκετ είναι το Παναθηναϊκό Στάδιο. Και η "πολυτελής" σάλα, κάτω από κερκίδες του γηπέδου του Παναθηναϊκού, έχει το... αριστοκρατικό όνομα: "Ο τάφος του Ινδού".

Πριν η αμιγώς ελληνική ΑΕΚ κατακτήσει το 1968 το Κύπελλο Κυπελλούχων είχε φτάσει το 1966 (δηλαδή, πολύ πριν από τις σημερινές "μικτές Ευρώπης" ομάδες μας) στο "φάϊναλ φορ" του Κυπέλλου Πρωταθλητριών. Από ρεπορτάζ εκείνων των ημερών αντιγράφουμε:

"To 1966 άρχισε κάπως δύσκολα για την ΑΕΚ, αλλά στην συνέχεια εγνώρισε πραγματικούς θριάμβους, που απετέλεσαν την βάση της διεθνούς αναγνωρίσεως και διακρίσεως του ελληνικού μπάσκετ. Στην αρχή αντίπαλος της ΑΕΚ η πολωνική Βίσλα. Ο πρώτος αγών των Αθηνών έληξε με 72-71. Εθεωρείτο βεβαία, κατόπιν αυτού η πολωνική πρόκριση. Η ΑΕΚ, όμως, εθαυματούργησε πραγματικά στην Κρακοβία, όπου, προς γενική έκπληξη, ενίκησε με 81-79 και εξησφάλισε την πρόκριση. Ηταν μια μεγάλη νίκη, που έχει μείνει αξέχαστη στους Ελληνες φιλάθλους.Στην συνέχεια η ΑΕΚ απέκλεισε εύκολα την Βύνταντ του Μαρόκου και έφθασε στους προημιτελικούς. Την εποχή εκείνη οι προημιτελικοί διεξήγοντο σε δύο ομίλους. Η ΑΕΚ ενίκησε την Ζαντάρ Γιουγκοσλαβίας στο Ζαντάρ με 71-69 και στην ρεβάνς στην Αθήνα με 76-71. Μέγας άθλος για την ελληνική ομάδα εθεωρήθη η νίκη της επί της ρωσικής ΤΣΣΚΑ με 74-66 στο Στάδιο, αλλά στην ρεβάνς της Μόσχας ηττήθη με το βαρύ οπωσδήποτε σκορ 81-48.Ηττηθείσα μέσα στην Σόφια από την Ερυθρά Σημαία με 94-69 έδειξε προς στιγμήν η ΑΕΚ ότι έχασε τις ελπίδες προκρίσεως της. Στην ρεβάνς όμως των Αθηνών ενίκησε τους Βουλγάρους με 94-55 κι έτσι εξησφάλισε την πρόκριση για τους τελικούς που διεξήχθησαν ακολούθως στο Μιλάνο.Στο Μιλάνο η ΑΕΚ ηττήθη από την Σλάβια Πράγας με 103-73 και από την ρωσική ΤΣΣΚΑ με 85-62. Πάντως και το ότι κατώρθωσε να είναι τέταρτη ομάδα στην Ευρώπη δεν ήταν μικρό πράγμα."

Το περιοδικό "Εικόνες" σ' ένα τεύχος του 1966 γράφουν:

"Έγινε θρύλος η ομάδα μπάσκετ της ΑΕΚ και οι παίχτες της που την αποτελούν. Έτσι, όλα τα παιδιά ποθούσαν να μεγαλώσουν γρήγορα, για να γίνουν παίχτες του μπάσκετ και να παίξουν στην αγαπημένη κιτρινόμαυρη ομάδα της ΑΕΚ. Πόσα δάκρυα χαράς δεν έχουμε χύσει για την ομάδα αυτή..."

Δύο χρόνια αργότερα η ΑΕΚ έφτανε στην κορυφή.

4 Απριλίου 1968. Στο Παναθηναϊκό Στάδιο είναι συγκεντρωμένοι 65.000 θεατές για να ενισχύσουν την ΑΕΚ στο τελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων Ευρώπης με αντίπαλο την Σλάβια Πράγας των περίφημων Ζίντεκ και Ρουτσίσκα. Ολη η Ελλάδα βρίσκεται καθηλωμένη μπροστά στα ραδιόφωνα για ν' ακούσει από τον Βασίλη Γεωργίου την (ανεπανάληπτη) περιγραφή του αγώνα.

Πως έφτασε η ΑΕΚ στον τελικό; Ο λόγος και πάλι σε ρεπορτάζ της εποχής:

"Η ΑΕΚ προεκρίθη άνευ αγώνος για τον β' γύρο, όπου απέκλεισε την ισπανική ομάδα Κας Βιττόρια, ηττηθείσα με 82-72 και επιβληθείσα στην ρεβάνς των Αθηνών με 85-65. Στα προημιτελικά απέκλεισε την βελγική Ρουαγιάλ, την οποία ενίκησε στην Αθήνα με 76-54 και ηττήθη στην ρεβάνς με ένα καλάθι λιγώτερο (74-54). Στην συνέχεια αντιμετώπισε την ιταλική Ινις Βαρέζε. Στην Ιταλία η ΑΕΚ ηττήθη με 78-60 και όλοι σχεδόν επίστευαν ότι αυτό ήταν και το τέρμα της πορείας της. Οι παίκτες όμως της ελληνικής ομάδος είχαν διαφορετική γνώμη. Κατώρθωσαν μέσα στο Παναθηναϊκό Στάδιο, παρουσία 50.000 θεατών, το ακατόρθωτο. Ενίκησαν του Ιταλούς με 20 πόντους διαφορά (72-52) και εξησφάλισαν την πολυπόθητη πρόκριση για τον τελικό."

Στον τελικό με την Σλάβια η AEK έπαιξε πολύ καλά στο α' ημίχρονο. Προηγήθηκε συνεχώς στο σκορ και έφτασε στην ανάπαυλα με μια διαφορά 9 πόντων (49-40). Ακόμη και σήμερα, που οι κανονισμοί ευνοούν τα μεγάλα σκορ, πολύ δύσκολα μια ομάδα σημειώνει 49 πόντους σ' ένα ημίχρονο. Στο β' ημίχρονο όμως η ΑΕΚ είχε δυσκολίες. Πως τις ξεπέρασε; Να τι έγραψα μία αθλητική εφημερίδα την επομένη του μεγάλου:

"Η ΑΕΚ κατώρθωσε να αντιδράσει αποτελεσματικά την στιγμή που οι Τσέχοι ισοφάρισαν 58-58 και προηγήθηκαν μάλιστα στο 6' του β' ημιχρόνου με 60-58. Την στιγμή εκείνη μαρμάρωσαν τα πάντα στο Παναθηναϊκό Στάδιο και, ενώ η απογοήτευση είχε αρχίσει να καταλαμβάνει όλους τους Ελληνες, ο Τρόντζος σαν από μηχανής θεός και ενώ μέχρι την στιγμή εκείνη αποτελούσε την προσωποποίηση της μετριότητος, εσημείωσε το καλάθι της ισοφαρίσεως με απίθανο ομολογουμένως τρόπο. Αμέσως όλα ξαναζωντάνεψαν στο καλλιμάρμαρο Στάδιο και ο ενθουσιασμός πολλαπλασιάστηκε, όταν ο Αμερικάνος με δυό εύστοχα φάουλ μετέτρεψε το σκορ σε 62-60 και ευθύς αμέσως ο γιγαντόσωμος Τρόντζος μετέτρεψε την διαφορά σε 64-60. Από την στιγμή εκείνη φάνηκε ότι δεν θα χανόταν η νίκη από την ελληνική ομάδα... Υπολείπονται ακόμη 6' και 36'', όταν ο διαιτητής καταλογίζει το πέμπτο φάουλ του Ζούπα, ο οποίος κλαίγοντας σαν μικρό παιδί αποσύρεται από τον αγωνιστικό χώρο. Το άστρο του Τρόντζου έλαμψε σε όλο το μεγαλείο του από την στιγμή εκείνη. Με τρία προσωπικά καλάθια ανέβασε το σκορ σε 78-70 και έκανε όλους να αναπνεύσουν και να μειώσουν την αγωνία που τους είχε καταλάβει. Ο Χρηστέας, σπεσιαλίστας στα φάουλ,δημιουργεί το 80-72, για να μειώσουν οι Τσέχοι την διαφορά και να την αυξήση ξανά ο Αμερικάνος με δύο καλάθια σε 84-79. Δεν απομένουν παρά δευτερόλεπτα για να λήξη ο αγώνας. Ο Χρηστέας ξανακερδίζει φάουλ και δημιουργεί το 86-80. Ενα καλάθι του Αμερικάνου και ένα καλάθι του Τσέχου Αμερ μετατρέπουν το σκορ σε 88-82, για να κλείση το ματς ο Τσάβας, ο οποίος κερδίζει φάουλ, επιτυγχάνει το ένα από τα δύο και δημιουργεί το τελικό, το ιστορικό για τον ελληνικό αθλητισμό 89-82."

Εκείνος ο τελικός του 1968, ο δεύτερος στην ιστορία του Κυπέλλου Κυπελλούχων, απασχόλησε έντονα και τον διεθνή τύπο, γιατί ποτέ ως τότε (και ως τώρα) δεν είχαν παρακολουθήσει έναν αγώνα μπάσκετ 65.000 θεατές. Ο απεσταλμένος της μεγάλης γαλλικής αθλητικής εφημερίδας ΕΚΙΠ Πιερ Τεσιέ στην ανταπόκρισή του έγραψε:

"Η 4η Απριλίου 1968 θα αποτελέσει σταθμό στην ιστορία του μπάσκετ. Για πρώτη φορά στην Ευρώπη και ασφαλώς σ' ολόκληρο τον κόσμο 65.000 θεατές παρακολούθησαν έναν αγώνα. Δυο ώρες πριν από την έναρξη του τελικού καμμία θέση δεν είχε μείνει ακάλυπτη στο μαρμάρινο στάδιο. Παρά το γεγονός ότι πολλοί φίλαθλοι δεν μπόρεσαν να βρούν εισιτήριο, χιλιάδες ήλθαν και στάθηκαν έξω από τα προπύλαια του Σταδίου, για να παρακολουθήσουν τον αγώνα από τον... θόρυβο των εκδηλώσεων. Ο έναστρος ουρανός αυλακωνόταν από χιλιάδες χρωματιστές φωτοβολίδες κάθε φορά που η ελληνική ομάδα σημείωνε ένα καλάθι και πάνω από δύο ώρες η ιαχή "ΑΕΚ-ΑΕΚ" κάλυπτε κάθε άλλο θόρυβο. Θεέ μου, τι βοή ήταν αυτή χτες βράδυ στην Αθήνα. Ποτέ δεν έχει γίνει μια παρόμοια ατμόσφαιρα μπάσκετ, τόσο εξαιρετική, αλλά και τέτοιου πάθους."

Κι ούτε πρόκειται να ξαναγίνει...


Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Έικόνες" το 1988

και παρουσιάστηκε στο διαδίκτυο από τον Νίκο Νικητίδη ( nik @ eexi.gr )


Ηχητικά Ντοκουμέντα: www.aek.gr