Ινστιτούτο  Πληροφορικής / Ίδρυμα  Τεχνολογίας  &  Έρευνας
ΚΕΝΤΡΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

Ανθρώπινο Δίκτυο Πολιτισμικής Πληροφορικής

ΗΜΕΡΙΔΑ
Πολιτισμική Πληροφορική και Εκπαίδευση

Παρασκευή 24/11/ 2000, 9:00π.μ. - 5:00μ.μ.
Πολιτιστικό Κέντρο ΙΜΕ, Πειραιώς 254, Αθήνα
Αίθουσα προβολών, Ισόγειο

ΕΙΣΗΓΗΣΗ

«Τα ξωκλήσια του Κηφισού»: μια πολυμεσική παραγωγή μαθητών

Σταύρος Κουνάδης
(14ο Γυμνάσιο Περιστερίου)

Την εισήγηση συμπαρουσίασαν και οι μαθητές:
Αγγελική Καλλιώρα και Κωστής Κουνάδης

 

Η πολυμεσική εφαρμογή «τα ξωκλήσια του Κηφισού», δημιουργήθηκε στα πλαίσια των πολυεταιρικών σχολικών συμπράξεων των προγραμμάτων κινητικότητας του ΥΠΕΠΘ.

Στη σύμπραξη συμμετείχαν:

το 14ο Γυμνάσιο Περιστερίου που ήταν το συντονιστικό σχολείο και είχε τη βασική ευθύνη για τη δημιουργία της εφαρμογής, το Πειραματικό Γυμνάσιο Αγ. Αναργύρων, το 1ο Λύκειο Αχαρνών, η Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή και το 1ο Λύκειο Λαμίας, που βοήθησαν στη συλλογή του υλικού και στον έλεγχο της εφαρμογής.

Το πρόγραμμα είχε δύο γενικούς σκοπούς:

Ο ένας γενικός σκοπός του προγράμματος, η γνωριμία με την ιστορία της περιοχής μας, που δυστυχώς δε διδάσκεται στα πλαίσια του κανονικού προγράμματος του σχολείου, επιλέχθηκε με την πεποίθηση ότι η γνώση της θα βοηθήσει στο να αγαπήσουμε περισσότερο τον τόπο μας. Σκοπός μας ήταν η επαφή των καθηγητών και των μαθητών με το παρόν και το ιστορικό παρελθόν της περιοχής όπου ζούμε, η ενίσχυση της ιστορικής μας μνήμης και η γνωριμία με τα μνημεία, όχι μόνο τα διάσημα και γνωστά στους περισσότερους, αλλά και με αυτά που δημιουργούν οι ανώνυμοι άνθρωποι. Μνημεία χαμένα μέσα σε κτήματα, σε αδιέξοδα στενά, σε εργοστάσια, «θαμμένα» και εγκαταλελειμμένα, μνημεία κλειστά που κανείς δεν ξέρει ποιος έχει το κλειδί και σε ποιόν ανήκουν.

Πρώτος στόχος μας ήταν να γνωρίσουμε τα μικρά ιστορικά ξωκλήσια που βρίσκονται κατά μήκος του Κηφισού ποταμού και των παραχειμάρρων του, από τις πηγές του στην Πάρνηθα και την Πεντέλη, έως την έξοδο του στην θάλασσα. Προσπαθήσαμε να καταγράψουμε πόσα και ποια είναι ακριβώς τα εκκλησάκια αυτά, που βρίσκονται, τους λόγους της κατασκευής τους, πότε έγιναν, πότε ήταν στην ακμή τους και πως συντηρούνται σήμερα.

Τα διάσπαρτα αυτά ξωκλήσια που υπήρχαν και υπάρχουν, είναι μνημεία ενός παρελθόντος συνδεδεμένου με την Ιστορία και τη Λαϊκή παράδοση της Αττικής γης. Πολλά απ’ αυτά σήμερα εξακολουθούν να λειτουργούν, άλλα έχουν γίνει μεγάλες εκκλησίες και άλλα από αυτά στέκουν παραμελημένα και εγκαταλελειμμένα. Όλα όμως έχουν υποστεί τις συνέπειες της πιο χαρακτηριστικής περίπτωσης λεηλασίας και κακοποίησης του φυσικού περιβάλλοντος στην χώρα μας, της περίπτωσης δηλαδή της Αττικής, με τις εκχερσώσεις, τις πυρκαγιές, τα μπαζώματα, τις καταπατήσεις, την άναρχη οικοδόμηση, τα απόβλητα, τις αλλοιώσεις από μεγάλα τεχνικά έργα, αυτοκινητόδρομους κλπ.

Στόχος μας ήταν, και είναι ακόμα βέβαια, η ευαισθητοποίηση των μαθητών, των εκπαιδευτικών, των κατοίκων της περιοχής και γενικά όλων των πολιτών και κάθε αρμοδίου, στην κατεύθυνση της καταγραφής, ανάδειξης και διάσωσής των μικρών αυτών μνημείων. Θα θέλαμε τα εκκλησάκια αυτά, ως συστατικά στοιχεία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, να προσεχθούν όπως και τα άλλα μνημεία της πατρίδας μας ώστε να διασωθούν, να αναδειχθούν και έτσι να αποτελέσουν ένα ενιαίο σύνολο ιστορικών - θρησκευτικών μνημείων.

Η προσπάθεια μας για την ανεύρεση και καταγραφή των ξωκλησιών και των στοιχείων που χρειαζόμαστε για αυτά, βασίστηκε κύρια στην επιτόπια παρουσία μας και έρευνα. Τα πάρα πολλά βιβλία που ανοίξαμε και μελετήσαμε πιστεύοντας ότι πιθανόν θα είχαν τις πληροφορίες που θέλαμε, περιείχαν πολλά και ενδιαφέροντα κείμενα και εικόνες με γενικά στοιχεία για την περιοχή μας, τον Κηφισό, τον Ελαιώνα, την Αθήνα και την Αττική του περασμένου αιώνα και των αρχών του 20ου. Δεν βρήκαμε όμως στη βιβλιογραφία καμιά παρόμοια έρευνα ή μελέτη που να καλύπτει το θέμα στην έκταση και στις λεπτομέρειες που εμείς θέλαμε.

Αυτό σε συνδυασμό με την έλλειψη στοιχείων από σχεδόν όλους όσους ήρθαμε σε επαφή ήταν και το κύριο πρόβλημα που αντιμετωπίσαμε κατά την διάρκεια της έρευνάς μας. Διαπιστώσαμε ότι το θέμα αυτό δεν είχε μελετηθεί ούτε στο παρελθόν ούτε πρόσφατα, από κανέναν άλλον, πράγμα  που δεν το είχαμε αντιληφθεί όταν ξεκινήσαμε. «Οι κάτοικοι της Αθήνας σαν να μη θέλουν να θυμούνται» μας είπε κάποιος. Ούτε η εκκλησία, ούτε οι διάφοροι αρχαιολογικοί φορείς, ούτε οι σύλλογοι και οι φορείς με τους οποίους ήρθαμε σε επαφή, δεν έχουν καν καταγραμμένα στο σύνολό τους τα ξωκλήσια αυτά και όλοι μας ζήτησαν να τους δώσουμε εμείς τα στοιχεία, όταν τελειώσουμε την έρευνά μας.

Ο δεύτερος γενικός σκοπός του προγράμματος, η επαφή δηλαδή των μαθητών και των καθηγητών με τις νέες τεχνολογίες των πολυμέσων και του INTERNET μας έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίσουμε την αποτελεσματικότητά τους στη διαδικασία της μάθησης και να αντιληφθούμε την αναγκαιότητα της εισαγωγής τους  στην εκπαίδευσή μας.

Η διαδικασία δημιουργίας μιας εφαρμογής πολυμέσων, η απόκτηση δεξιοτήτων στη χρήση των Η/Υ που δύσκολα κατακτούνται μέσα στα ασφυκτικά πλαίσια του μονόωρου μαθήματος Πληροφορικής και η γνώση των δυνατοτήτων αυτής της τεχνολογίας, βοήθησε στην απόκτηση μιας τεχνογνωσίας που πιστεύουμε ότι στο εγγύς μέλλον θα αξιοποιηθεί στην κατεύθυνση δημιουργίας και άλλων παρόμοιων έργων.

Το τελικό αποτέλεσμα και προϊόν του προγράμματος που υλοποιήσαμε, είναι η εφαρμογή πολυμέσων που θα σας παρουσιάσουμε, με περιεχόμενο “τα ξωκλήσια του Κηφισού”. Το “προϊόν” αυτό αποτελεί μια βάση δεδομένων και πηγή πληροφοριών που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εκπαίδευση και στην έρευνα, στο σχολείο και στο σπίτι. Το περιεχόμενο του CD-ROM έχει τυπωθεί και σε μορφή βιβλίου και παρουσιάζεται στο ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ στον τόπο του σχολείου μας στη διεύθυνση: www.asda.gr/g14per

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Η εφαρμογή σχεδιάστηκε έτσι ώστε να είναι απλή και λιτή για να ταιριάζει με το θέμα. Έγινε προσπάθεια ώστε να υπάρχει η δυνατότητα πρόσβασης στο υλικό που παρουσιάζεται από διαφορετικούς δρόμους (χάρτη, ευρετήριο, με τη σειρά) και παράλληλα να είναι εύκολη στη χρήση της, στον τρόπο πλοήγησης και να κρατάει όσο γίνεται το ενδιαφέρον αυτού που την χρησιμοποιεί.

Η εφαρμογή περιλαμβάνει: