Θέματα


Κατερίνα Ποδαρά, Ακριβή Παππά Γ3

Τα κοσμήματα στη Μινωϊκή Κρήτη

Η επιμέλεια και το ενδιαφέρον για την εμφάνιση των κατοίκων της Κρήτης, όπως και ολόκληρου του Αιγαίου στην εποχή του χαλκού, είναι γνωστή κυρίως από τις τοιχογραφίες. Τα εκλεπτυσμένα, από φθαρτές ύλες, ενδύματα τους είναι γνωστά, δυστυχώς μόνο από απεικονίσεις, όχι όμως και τα κοσμήματα που φορούσαν, κυρίως οι γυναίκες, αλλά και οι άντρες και τα παιδιά, κοσμήματα που ήλθαν στο φως από τους τάφους τους. Οι ανασκαφές που έχουν γίνει στην Κρήτη (Κνωσό, Φαιστό, Αρχάνες, Φουρνί) έδωσαν πλούσιο υλικό και ιδιαίτερα κοσμήματα.

Η μελέτη των κοσμημάτων δεν είναι όμως ενδιαφέρουσα μόνο για την τεχνο-ιστορική εξέταση των ποικίλων αντικειμένων, αλλά προσφέρει και σημαντικές πληροφορίες για την κοινωνική θέση των κατοίκων τους, ακόμη και με τον συμβολικό ρόλο κάποιων κοσμημάτων, αυτών που λειτουργούσαν και ως θρησκευτικά σύμβολα. Έμμεσα έχουμε κάποιες ειδήσεις και για δεισιδαιμονίες της εποχής, αφού κάποια κοσμήματα ήταν ή περικλείανε φυλαχτά. Τέλος γνωρίζουμε κάποια πράγματα για τα ενδύματα, ακόμη και για κάποιες συνήθειες των ανθρώπων της Μινωικής Κρήτης, που αφορούσαν τη ζωή ή και το θάνατο, για διαφορές ανάμεσα στα φύλα, ακόμη και για τοπικές συνήθειες.

Είναι χαρακτηριστικό π.χ. ότι οι γυναίκες στις τοιχογραφίες της Θύρας είναι στολισμένες μέχρι υπερβολής, αφού φορούν μαζί έως δέκα ή δώδεκα κοσμήματα. Πολλές και διάφορες είναι και οι ύλες κατασκευής των κοσμημάτων, κι ακόμη μεγάλη είναι η ποικιλία τους από περιοχή σε περιοχή.

Στα είδη των κοσμημάτων που γνωρίζουμε πως φορούσαν οι Μινωίτες, δεν βρέθηκαν μόνο περιβραχιόνια, ψέλλια και περισφύρια, αλλά και σφραγίδες που χρησιμοποιήθηκαν και ως κοσμήματα και φορέθηκαν και στα χέρια. Είναι πάντως ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι ο μεγάλος αριθμός κοσμημάτων ανήκει σε κοσμήματα στήθους, όπως είναι οι χάντρες περιδέραιων και τα περίαπτα.

Από νεκροταφεία προέρχεται ο μεγαλύτερος αριθμός κοσμημάτων της Κρήτης. Τα κοσμήματα που εντοπίσθηκαν σε οικήματα είναι σπάνια, με την εξαίρεση των θησαυρών, όπως ονομάζονται, π.χ. ο θησαυρός της Ακρόπολης των Μυκηνών ή ο λεγόμενος θησαυρός της Τίρυνθας, δηλαδή αντικείμενα που κρύφτηκαν και ξεχάστηκαν, γιατί προφανώς χάθηκαν οι κάτοικοί τους. Όπως είναι φυσικό όσα κοσμήματα υπήρχαν στα σπίτια ήταν από τα πρώτα πράγματα που αποκόμισαν οι ένοικοι όταν εγκατέλειψαν τις κατοικίες τους ή και αναζήτησαν μετά τις καταστροφές.
Κάποια ελάχιστα που βρίσκονται μέσα σε σπίτια ή σε ανάκτορα, συχνότατα σποραδικά, είναι ίσως κάποια χαμένα κοσμήματα που παράπεσαν.

Τα υλικά κατασκευής
Ποικίλες είναι οι ύλες που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των κοσμημάτων που βρέθηκαν στις Αρχάνες αλλά και στα άλλα Μινωικά κέντρα. Από τα στρείδια μέχρι τον χρυσό και από το κόκαλο μέχρι το ήλεκτρο. Κάποιες ύλες όπως ο στεατίτης, είναι ντόπιες και άλλες εξωτικές, εισαγωγές από την Αίγυπτο ή και από την Ανατολή. Φυσικά, η χρήση καθε μιάς ύλης σχετίζεται με τον πλούτο ή την ένδεια των κατόχων των κοσμημάτων. Και γενικότερα σε κάθε εποχή η χρήση των διαφόρων υλών προσδιορίζεται όχι από τις γενικές οικονομικές συνθήκες, αλλά και από την τεχνολογική γνώση για την κατεργασία τους. Για αυτό το λόγο, στις πρωιμότερες εποχές χρησιμοποιούνται περισσότερο οι μαλακές, εύκολες στην κατεργασία πέτρες κι αργότερα οι σκληρότερες ημιπολύτιμες, όπως ακριβώς και στην σφραγιδολογία. Είναι αξιοπαρατήρητο ότι σε κάθε εποχή ίδιες είναι οι ύλες που χρησιμοποιούνται για τα διάφορα κοσμήματα, κυριότατα βέβαια για τις χάντρες, όπως και για τις σφραγίδες, πράγμα που υποδηλώνει και την σημασία των τελευταίων ως κοσμημάτων. Παράλληλα όμως θα πρέπει να ληφθεί υπ' όψιν πως για την ΄΄μαγική΄΄ χρήση κάποιων κοσμημάτων σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι ύλες κατασκευής, κάποιες από τις οποίες θεωρήθηκε ακόμη και σε πολύ μεταγενέστερα χρόνια πως ήταν θαυματουργές.

Όπως και στη μελέτη των ψήφων, που κατασκευάσθηκαν από ποικίλων ειδών ύλες, η συζήτηση των υλικών κατασκευής αρχίζει με τα μέταλλα, χρυσό, άργυρο, χαλκό και σίδηρο, συνεχίζεται με τις πέτρες, όπως στεατίτη, όριο κρύσταλλο, αμέθυστο, κάρδιο και μετεωρίτη και τελειώνει με διάφορες άλλες ύλες, στρείδια, κόκαλο, ελεφαντόδοντο, πάστα, φαγεντιανή, υαλόμαζα και ήλεκτρο.

Από τα μεταλλικά κοσμήματα τα περισσότερα είναι χρυσά. Ο χρυσός στη Μινωική Κρήτη, ανάλογα με τις διάφορες περιόδους, έχει πολλές πιθανές πηγές προέλευσης, ίσως τη Λακωνία, τη Μακεδονία, τη Σκαπτή Ύλη του Παγγαίου, τη Θάσο, τη Βουλγαρία, την Τρωάδα, ακόμη και τη Δύση. Δεν αποκλείονται βέβαια η Ανατολή και η Αίγυπτος. Ο Ηρόδοτος (Ιστορία ΙΙΙ 93) και ο Διόδωρος ο Σικελιώτης (Βιβλιοθήκη Ιστορική ΙΙΙ 12,1-2), αναφέρουν τον χρυσό της Νουβίας, ενώ στις πηγές της TELL-EL-AMARNA και της Ασσυρίας αναφέρεται η Αίγυπτος.

Στην αρχή της σελίδας

 

Σχολείο|Πολιτιστικά|Προγράμματα|Εκδόσεις|Εκπ.Υλικό|Σελ.Μαθητών|Site|14thDM

Στην αρχική σελίδα

email us
e-mail us
g14per@otenet.gr

Αναζήτηση στο Site
Όλο το site σε μια σελίδα
Οδηγίες πλοήγησης στο site

InteRMediA TeaM 14ου Γυμνασίου Περιστερίου
Σχεδίαση Site