ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ 22

Επιστροφή στην αρχική σελίδα του Παρατηρητηρίου

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ 22

(Κείμενα 1), (Κείμενα 2), (Κείμενα 3), (Κείμενα 4)  (Κείμενα 5) (Κείμενα 6) (κείμενα 7) (κείμενα 8) (κείμενα 9) (κείμενα 10)

(κείμενα 11) (κείμενα 12) (κείμενα 13) (κείμενα 14) (κείμενα 15), (κείμενα 16) (κείμενα 17), (κείμενα 18), (κείμενα 19), (κείμενα 20), (κείμενα 21)

 

Γενικά-Ελλάδα

Γενικά-Αττική

Λεκανοπέδιο-Αθήνα

οι πλατείες λειτουργούν απλώς ως κυκλοφοριακοί κόμβοι

Ακτιβιστές πόλεων στους δρόμους

«Μαύρη τρύπα» στη διαχείριση κληροδοτημάτων στην Ελλάδα

Σταθερά άθλιες οι περιβαλλοντικές επιδόσεις της Ελλάδας

το 27,06% των αναφορών στο Συνήγορο αφορούσε το οικιστικό περιβάλλον

Ζητούν με νόμο διαφύλαξη των ελεύθερων χώρων και των χώρων αστικού πρασίνου

Στο 80% των δρόμων υπάρχουν ακατάλληλα στηθαία

 

 

Πέμπτη παγκοσμίως η Ελλάδα στα μεγαλύτερα σπίτια

Η Εκμετάλλευση των Κοινόχρηστων Χώρων 3-12-09

Πάρκα «τσέπης» και κατεδαφίσεις

ΤΟ ΣΥΝΘΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ:«Βάλτε τη φύση μέσα στην πόλη»

Η Αθήνα, πράσινη πόλη; (το απατηλό όνειρο της πράσινης Αθήνας), Αντώνης Β. Καπετάνιος -Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος

 

Εντείνεται το χάσμα μικρών - μεγάλων στον κλάδο των κατασκευών

Η Αθήνα 22η σε περιβαλλοντικές επιδόσεις σε Σύνολο 30 Ευρωπαϊκών Πόλεων

 

Ένα αειφόρο καταναλωτικό πρότυπο-Επιστροφή στις ρίζες του Γιωργάκη Κωστή

 

 

Απo-ανάπτυξη, η μόνη βιώσιμη απάντηση στην οικονομική και περιβαλλοντική κρίση

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Επιστροφή

 

Ακτιβιστές πόλεων στους δρόμους

Ομάδες νέων και δραστήριων ανθρώπων πήραν φτυάρια, πένσες και αυτοκόλλητα με σκοπό να βελτιώσουν τη ζωή όλων μας

Της Λινας Γιανναρου

Τα παράνομα σταθμευμένα αυτοκίνητα, ιδίως αυτά που φράζουν τη διέλευση των πεζών και τις μπάρες των αναπήρων... Τα συνεχή μπαζώματα, η ισοπεδωτική, τσιμεντένια λογική της ανάπτυξης, η εξαφάνιση των μικρών πάρκων όπου μεγαλώσαμε, παίξαμε, αναπνεύσαμε. Η ζούγκλα των διαφημιστικών πινακίδων. Ο αντιαισθητικός, αυθαίρετος βομβαρδισμός από διαφημιστικά μηνύματα σε τοίχους, φράκτες, πεζοδρόμια – η ζάλη... Και να ’ταν μόνον αυτά όσα μας «θυμώνουν» σ’ αυτήν την πόλη (σ. σ.: εδώ, ο καθένας συμπληρώνει το όνομα της πόλης του – δυστυχώς, οι ελάχιστες εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα). Είναι ευτύχημα, λοιπόν, που κάποιοι αποφάσισαν να μη «θυμώνουν» απλώς, αλλά να κάνουν κάτι γι’ αυτό. Ανθρωποι νέοι και δραστήριοι, που βαρέθηκαν να γκρινιάζουν γι’ αυτά που συμβαίνουν γύρω τους και με κασμάδες, φτυάρια, πένσες και... αυτοκόλλητα ξεχύθηκαν στους δρόμους. Κοινός στόχος, να αλλάξουν την εικόνα της πόλης, να συμβάλουν με τον δικό τους τρόπο στην προσπάθεια για βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος, της ποιότητας ζωής όλων μας.

Guerilla Gardeners

Κηπουροί με «βόμβες» σπόρων

Συστατικά: 5 δόσεις φυσικός κόκκινος πηλός σε σκόνη, 3 δόσεις χώμα με οργανική ύλη (compost), 1 δόση σπόροι για λουλούδια. Εκτέλεση: Σε μια μικρή λεκάνη βάζουμε τους σπόρους. Στη συνέχεια βάζουμε το χώμα με την οργανική ύλη και τα ανακατεύουμε καλά. Επειτα βάζουμε κουταλιά κουταλιά τον κόκκινο πηλό, ο οποίος πρέπει να είναι σε σκόνη και όχι σε σβώλους. Ανακατεύουμε πάλι για να γίνει ένα ομοιόμορφο μείγμα. Σιγά σιγά ψεκάζουμε νερό και ταυτόχρονα ανακατεύουμε το μείγμα. Προσθέτουμε όσο νερό χρειαστεί για να γίνει ένα ενοποιημένο μείγμα ώστε να μπορεί να πλάθεται. Σε ένα τραπέζι απλώνουμε το μείγμα - μπάλα πηλού με έναν πλάστη για να απλωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο. Κόβουμε μικρές ποσότητες και τις πλάθουμε σε μπαλάκια. Αφήνουμε τα μπαλάκια στον ήλιο για μία μέρα ώστε να στεγνώσουν.

Κάπως έτσι ετοιμάζουν οι Guerilla Gardeners (Αντάρτες Κηπουροί) τις «βόμβες» σπόρων που χρησιμοποιούν στις επικίνδυνες αποστολές τους. Επικίνδυνες, ναι. Γιατί υπάρχει πιο απαιτητική δουλειά από το να ομορφύνεις μια τσιμεντένια πόλη; Οι Αντάρτες Κηπουροί πρωτοεμφανίστηκαν στη Θεσσαλονίκη πριν από ένα χρόνο ως κίνημα ενεργών πολιτών με μέλημα τη μετατροπή του άχρωμου αστικού περιβάλλοντος σε ένα λουλουδένιο καμβά – γρήγορα όμως επεκτάθηκαν και στην πρωτεύουσα. Πρόκειται για πολιτική πράξη, εξηγούν. «Διεκδικούμε το δικαίωμα παρέμβασης στο αστικό τοπίο».

Φορώντας κουκούλες και «οπλισμένοι» με κασμάδες, φτυάρια και σπόρους, ξεχύνονται στους δρόμους σε αναζήτηση στόχων: παρατημένων κοινόχρηστων χώρων, παρτεριών, εγκαταλελειμμένων πάρκων, «κούφιων» ζαρντινιερών, όπου εν τέλει συνήθως «φυτρώνουν» σκουπίδια, ξερόχορτα ή μπάζα. Οταν εντοπιστεί το «θύμα», ξεκινάει η ρίψη των... βομβών σπόρων!

Δεδομένου ότι η δράση τους ενδέχεται να χαρακτηριστεί φθορά δημόσιας περιουσίας, φροντίζουν ώστε οι επεμβάσεις τους να διαρκούν ελάχιστα λεπτά της ώρας. Φεύγοντας, οι χώροι που «βομβάρδισαν» παραμένουν φαινομενικά άθικτοι. Και αρχές και πολίτες μένουν να απορούν πώς πρασινίζουν η μία μετά την άλλη γειτονιές της πόλης.

Cleanjunkies

Ενας κόφτης και μια πένσα

Δεν ξέρουμε πόσοι προσέξατε την αλλαγή, αλλά η οδός Γραβιάς στην Αγία Παρασκευή, όπως και πολλές άλλες, είναι πια «καθαρή». Καθάρισε από τις παράνομα τοποθετημένες διαφημιστικές πινακίδες. Δεν ήταν θαύμα ούτε αποτέλεσμα όψιμου ενδιαφέροντος κάποιας τοπικής αρχής. Ηταν μία ακόμη «επέλαση» των Cleanjunkies, που δημιουργήθηκαν αυθόρμητα πριν από ένα χρόνο. Πυρήνας τους, μια ομάδα... διαφημιστών. «Το πρόβλημα των παράνομων διαφημιστικών πινακίδων είναι τεράστιο. Αποφασίσαμε, λοιπόν, να... τις βγάλουμε», λέει ο εκ των ιδρυτών κ. Λευτέρης Μάγγος. Οι περισσότερες ταμπέλες τοποθετούνται αυθαίρετα πάνω σε τοίχους, μάντρες, συρματοπλέγματα, ακόμη και σε δέντρα! «Αυτό που κάνουμε δεν είναι δύσκολο, χρειάζεται μόνο ένας κόφτης και μια πένσα», λέει ο κ. Μάγγος. Απώτερος στόχος της ομάδας, να παροτρύνει όλους μας να ακολουθήσουμε τον ίδιο, καθαρό, δρόμο. Πληροφορίες για την ομάδα στο μπλογκ cleanjunkies-cleanjunkies. blogspot. com.

Street Panthers

Με σήμα τον... γάιδαρο!

Η ιδέα ήταν τόσο απλή, αλλά τόσο εμπνευσμένη! Τι «πονάει» περισσότερο όσους σταθμεύουν τα αυτοκίνητά τους όπου να ’ναι; Ενα πρόστιμο της Τροχαίας ή η δημόσια διαπόμπευση; Για το δεύτερο, ένα αυτοκόλλητο αρκεί – ένα αυτοκόλλητο που να λέει με μεγάλα, «χορταστικά» γράμματα «Είμαι γάιδαρος, παρκάρω όπου γουστάρω» κολλημένο στο παρμπρίζ!

Αυτόν τον απλό συλλογισμό έκαναν το 2006 τα μέλη των Street Panthers (Πάνθηρες των Δρόμων), μια παρέα φίλων από τη Θεσσαλονίκη που έχοντας αγανακτήσει από την αναιδή και αντικοινωνική συμπεριφορά εποχούμενων, αποφάσισαν να αναλάβουν δράση. «Δεν αρκούσε να τσατιζόμαστε βλέποντας τους παράνομα παρκαρισμένους πάνω σε πεζοδρόμια, διαβάσεις και πεζόδρομους. Δεν αρκούσε να φοβόμαστε όταν μας κυνηγούσαν οι μηχανές ακόμη και πάνω στα πεζοδρόμια. Δεν αρκούσε να κοιτάζουμε ανήμποροι όταν αυτοκίνητα και μηχανές έκαναν σιγά σιγά κατάληψη στον μοναδικό χώρο περιπάτου, το πλακόστρωτο της νέας παραλίας. Δεν αρκούμασταν να περιμένουμε πότε η πολιτεία θα ξυπνούσε», γράφουν. Τύπωσαν, λοιπόν, μερικές εκατοντάδες αυτοκόλλητα με σήμα τον... γάιδαρο και βγήκαν στους δρόμους. Στόχος τους, τα προκλητικά σταθμευμένα οχήματα σε λεωφορειολωρίδες, ράμπες αναπήρων, πεζοδρόμια. Ηξεραν όμως ότι δεν αρκούσε η δική τους συνεισφορά. Από το βήμα του Ιντερνετ (www. streetpanthers. gr), οι Πάνθηρες ζήτησαν τη συμμετοχή όλων μας – κι εμείς τους τη δώσαμε απλόχερα! Με ελάχιστο αντίτιμο, ο καθένας μπορεί να προμηθευτεί τα ειδικά αυτοκόλλητα και να γίνει ένας από τους Street Panthers.

Ο ακτιβισμός, ακτιβισμός, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να τηρούμε κάποιους... κανόνες. «Κολλάμε μόνο στα τζάμια, όχι σε σημεία όπου η αφαίρεση του αυτοκόλλητου μπορεί να καταστρέψει τη βαφή. Προσέχουμε ώστε να μην προκαλούμε ζημιές. Ο παραβάτης δεν είναι εχθρός, είναι ένας πολίτης που έκανε λάθος. Αποφεύγουμε την αντιπαράθεση με τον παραβάτη οδηγό. Αν εμπλακούμε σε αντιπαράθεση, εξηγούμε ευγενικά ότι και οι πεζοί έχουν δικαιώματα».

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_1_08/11/2009_336481

 

 Επιστροφή

 

Στις πλατείες η Ελλάδα αναστενάζει

Της Έφης Φαλίδα

Η πρώτη έρευνα για τις ελληνικές πλατείες, στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής έκθεσης, αποκαλύπτει τους έξι τύπους τους αλλά και το μεγάλο τους πρόβλημα: την απειλή από την επέκταση των καφέ

Όπου υπάρχει πλατεία υπάρχει συλλογική και ελεύθερη ζωή. Εξήντα πλατείες της Ευρώπης, ανάμεσά τους και έξι ελληνικές, το επιβεβαιώνουν. Και διηγούνται την πολιτισμική, κοινωνική, ιδεολογική και οικονομική ιστορία τους στην έκθεση αρχιτεκτονικής- πολεοδομίας - ιστορίας «Πλατείες της Ευρώπης- πλατείες για την Ευρώπη», στο Μουσείο Μπενάκη.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η πλατεία είναι για μία πόλη ό,τι και οι δακτύλιοι στον κορμό ενός δένδρου: το αποτύπωμα δηλαδή του χρόνου. Κι ανάλογα με τη διατήρηση του ύφους ή τις παρεμβάσεις που έχουν γίνει, μία πλατεία δίνει πολλές και διαφορετικές μαρτυρίες για τον τρόπο που λειτουργεί η πόλη. «Η πλατεία είναι η ταυτότητα της πόλης. Στην Ελλάδα ενσωματώνει την πολιτική λειτουργία, τις αστικές δραστηριότητες, τα βιώματα των κατοίκων και τη σύνδεσή της με το τοπίο» εξηγεί στα «ΝΕΑ» η Αλέκα Γερόλυμπου, καθηγήτρια του Τμήματος Αρχιτεκτονικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Και με αφορμή το επιστημονικό πρόγραμμα καταγραφής και μελέτης των ευρωπαϊκών πλατειών, ως στοιχείο της ευρωπαϊκής κληρονομιάς στο οποίο συμμετείχε το ΑΠΘ, προσθέτει ότι στη χώρα μας οι σημαντικές στιγμές της Ιστορίας διακρίνονται μέσα από έξι διαφορετικούς τύπους της ελληνικής πλατείας (βλ. γράφημα).

«Ο ρόλος της αστικής πλατείας είναι κεντρικός. Λειτουργεί για να βοηθά τη συρροή των κατοίκων σε δημόσιες συγκεντρώσεις. Είτε είναι εκδηλώσεις πολιτικής έκφρασης είτε οικονομικές δραστηριότητες. Οι πλατείες στην Ελλάδα είναι ιδεολογικά προσδιορισμένες. Είναι ανοικτές προς το βασικό κτίριο εξουσίας- το δημαρχείο, τη νομαρχία, το Κοινοβούλιογια να εξασφαλίζουν την προσπελασιμότητα της εξουσίας», τονίζει η αρχιτέκτονας Αλέκα Γερόλυμπου για τη θετική παρουσία ενός αρχιτεκτονικού στοιχείου που ήρθε στην Ελλάδα με τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους τον 19ο αιώνα.

Όμως στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, η απρογραμμάτιστη και αλόγιστη ανοικοδόμηση των αστικών κέντρων στηρίχτηκε στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Αυτό που βλέπουμε για παράδειγμα στην Πλατεία Ομονοίας είναι ότι τα πολυώροφα κτίρια επηρέασαν δυσανάλογα την κλίμακα χτισμένου και ελεύθερου χώρου. Και η αισθητική υποβάθμιση των ιστορικών πλατειών, η απώλεια θέας και προοπτικής, η εξαφάνιση των δέντρων και η αύξηση της κίνησης είχαν ως αποτέλεσμα οι πλατείες να λειτουργούν απλώς ως κυκλοφοριακοί κόμβοι.

Στις μέρες μας παρατηρείται μία τάση υπερβολικής χρήσης του δημόσιου χώρου των πλατειών από καφέ, εστιατόρια και άλλες ιδιωτικές χρήσεις. Αυτός είναι και ο λόγος που σε αρκετές διαμορφώσεις οι πλατείες χάνουν τμήμα του χώρου τους με καθαρά δημόσιο χαρακτήρα. Όπως για παράδειγμα στην Πλατεία Ναυαρίνου στη Θεσσαλονίκη. Αντίθετα οι φυτεύσεις- ένας πλάτανος στην Πλατεία Ηρώων στην Άνδρο, πελώριοι φίκοι μπέντζαμιν στην Πλατεία Αγοράς στην Κωαποτελούν οικολογικά απαραίτητα συνθετικά στοιχεία, ώστε η πλατεία να γίνεται χώρος απόλαυσης το καλοκαίρι, συμβάλλοντας στην περιβαλλοντική αναβάθμιση της πόλης.

Δεν υπήρχαν στην αρχαιότητα

Η κλασική παράδοση της αρχαίας πόλης με τον ανοικτό δημόσιο χώρο της αγοράς δεν περιέχει την πλατεία με τη σημερινή της έννοια. Στη ρωμαϊκή πόλη το forum είναι ο χώρος της αγοράς σε γεωμετρικό σχέδιο, ελεύθερος στο κέντρο και τις περιμετρικές στεγασμένες κιονοστοιχίες. Ο δυτικός Μεσαίωνας επινοεί την πλατεία που είναι οργανικά δεμένη με την πόλη, όπου λειτουργούν μόνιμες αγορές, θρησκευτικές και πολιτικές τελετές, γιορτές και εκτελέσεις, ανεπίσημες συναντήσεις των κατοίκων. Την πλατεία- χώρο των συντεχνιών του Μεσαίωνα διαδέχτηκε η σχεδιασμένη Πλατεία της Αναγέννησης των ιταλικών ηγεμονικών πόλεων του 15ου και 16ου αιώνα, των βασιλικών πλατειών της Γαλλίας, των μεγάλων πλατειών της Φλάνδρας, των plaza mayor της Ιβηρικής Χερσονήσου. Ενώ στον κόσμο της Ανατολικής Μεσογείου και στην Ελλάδα μέχρι τον 19ο αιώνα (και την άφιξη των αρχιτεκτόνων του Όθωνα) η έννοια της πλατείας αναδείχθηκε από άλλες μορφές κοινωνικής συνάθροισης. Όπως ήταν το οθωμανικό παζάρι και η πλατεία του χωριού.

http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4545365&ct=4

 

 Επιστροφή

 

Αύξηση των καταγγελιών για περιβαλλοντικά θέματα

Μια στις 5 αναφορές που φτάνουν στον συνήγορο του πολίτη αφορούν σε περιβαλλοντικά θέματα.

Αυτό τόνισε χθες ο επικεφαλής της Αρχής κ. Γ. Καμίνης στη συνάντηση που είχε με την υπουργό Περιβάλλοντος Τίνα Μπιρμπίλη.

Σύμφωνα με τον Συνήγορο, το 2008, από το σύνολο των 2.138 αναφορών, το 19,51% αφορούσε περιβαλλοντικά θέματα. Συγκεκριμένα, το 27,06% των αναφορών αφορούσε το οικιστικό περιβάλλον, το 21,38% το Φυσικό Περιβάλλον, το 9,93% δεσμεύσεις ιδιοκτησίας, το 8,90% κτηματολόγιο και θέματα ιδιοκτησίας, το 6,81% άδειες λειτουργίες από ΟΤΑ (καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος κ.ά.) και το 4,82% των αναφορών σχετίζονταν με δημόσια έργα.

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα στο οικιστικό περιβάλλον το 19,59% επί του συνόλου των αναφορών αφορά σε οικοδομικές άδειες και αυθαίρετα και το 7,47% σε σχέδια πόλεων και ζώνες οικιστικού ελέγχου. Η συλλογή αστικών αποβλήτων αφορά στο 3,11% του συνόλου και το 2,46% σε περιπτώσεις ρύπανσης.

Ενημέρωση
Η κ. Μπιρμπίλη είπε ότι στη συνάντηση δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στο θέμα της περιβαλλοντικής ενημέρωσης, «που έχει μείνει πολύ πίσω, με έμφαση στη διαφάνεια της περιβαλλοντικής ενημέρωσης».

Ο κ. Καμίνης αναφέρθηκε στην ύπαρξη ειδικού τμήματος για θέματα περιβάλλοντος στην Αρχή. Συμπλήρωσε ότι στο 2009 οι αναφορές για το περιβάλλον σημειώνουν ανοδική τάση, ενώ ειδικά ο κύκλος Περιβάλλοντος και Ποιότητας Ζωής τον Οκτώβριο του 2009 έχει αύξηση των αναφορών κατά 33,80% από τον αντίστοιχο περυσινό μήνα.

http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=12333&subid=2&pubid=21391242

 

 Επιστροφή

 

Σταθερά άθλιες οι περιβαλλοντικές επιδόσεις της Ελλάδας

  Την έκτη χειρότερη θέση καταλαμβάνει η Ελλάδα όσον αφορά τον αριθμό καταγγελιών εφαρμογής ή ενσωμάτωσης της κοινοτικής νομοθεσίας περιβάλλοντος. Ήδη κουβαλάει έξι τον αριθμό πρωτόδικες καταδικαστικές αποφάσεις, για τις οποίες έχει ξεκινήσει εκ νέου η διαδικασία παραπομπής και η μη συμμόρφωση οδηγεί σε τσουχτερά πρόστιμα, με περίοπτη θέση αυτών που συνδέονται με την ανυπαρξία διαχείρισης όλης της γκάμας των αποβλήτων.

Παρ' ότι διάφορες υποθέσεις κλείνουν, άλλες εμφανίζονται, όχι μόνο στο μέγα κεφάλαιο εφαρμογής, αλλά και στο θεσμικό. Ήδη εξετάζεται το θέμα των στρατηγικών Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (κακή εναρμόνιση Οδηγίας 2001/42), ενώ έχει μεσολαβήσει και καταδίκη για την καθυστέρηση στην ενσωμάτωση της σημαντικής Οδηγίας για την περιβαλλοντική ευθύνη. Η εικόνα των εκκρεμοτήτων, κυρίως της παραβίασης των κανόνων προστασίας του περιβάλλοντος μέχρι τέλος Οκτωβρίου ανά στάδιο (προδικαστικά επιστολή όχλησης, προειδοποιητική επιστολή, αιτιολογημένη γνώμη πριν την προσφυγή) και μετά την πρωτόδικη καταδίκη έχει ως εξής:

Καταδίκες

* Εγκατάσταση αποχετευτικού δικτύου - συστήματος επεξεργασίας αστικών λυμάτων στο Θριάσιο Πεδίο. Εκτέλεση της απόφασης του ΔΕΚ της 24ης Ιουνίου 2004 (υπόθεση C-119/02) λόγω έλλειψης συστήματος συλλογής και κατάλληλης επεξεργασίας των αστικών λυμάτων της περιοχής του Θριάσιου Πεδίου (κατά παράβαση της Οδηγίας 91/271/ΕΟΚ για τα αστικά λύματα). H υλοποίηση των έργων καθυστερεί, γι' αυτό και η αιτιολογημένη γνώμη.

* Παράνομες χωματερές: Εκτέλεση της απόφασης του ΔΕΚ της 6ης Οκτωβρίου 2005 (υπόθεση C-502/03). Λειτουργία τουλάχιστον 1.125 παράνομων ή ανεξέλεγκτων χωματερών, οι οποίες δημιουργούν προβλήματα για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία (κατά παράβαση της Οδηγίας 75/442/ΕΟΚ για τα στερεά απόβλητα, όπως τροποποιήθηκε από την Οδηγία 91/156/ΕΟΚ). Κλείσιμο έως το τέλος του 2008.

* Καθορισμός Ζωνών Ειδικής Προστασίας βάσει της Οδηγίας 79/409/ΕΟΚ για τη διατήρηση των άγριων πτηνών. Τα κράτη - μέλη υποχρεούνται να καθορίζουν Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) για τα διάφορα είδη άγριων πτηνών (μέρος του δικτύου Natura 2000). Το ΥΠΕΧΩΔΕ όφειλε να έχει χαρακτηρίσει 186 Ζώνες Ειδικής Προστασίας. Μέχρι σήμερα έχουν καθοριστεί μόνον 151 και η έκτασή τους δεν καλύπτει όλα τα είδη πτηνών. Η πρώτη απόφαση εκδόθηκε στις 25.10.207 και έχει αποσταλεί προειδοποιητική επιστολή.

* Εφαρμογή της Οδηγίας 91/271/ΕΟΚ. Έως τις 31.12.2000, 24 οικισμοί δεν διέθεταν ούτε δίκτυα αποχέτευσης ούτε βιολογικούς καθαρισμούς για τα λύματά τους. Η πρώτη καταδίκη εκδόθηκε στις 25.10.2007. Στάδιο προειδοποιητικής επιστολής.

* Ανεπαρκής προστασία ελλείψει θεσμικού πλαισίου των Ζωνών Ειδικής Προστασίας δυνάμει της Οδηγίας 79/409/ΕΟΚ και 92/4392/43/ΕΟΚ για τους οικοτόπους. Η πρώτη καμπάνα χτύπησε στις 11.12.08. Επιστολή συμμόρφωσης.

* Απουσία κατάλληλου σχεδιασμού διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων και λειτουργία ανεξέλεγκτων χώρων διάθεσης για παραβίαση των οδηγιών σχετικά με τα επικίνδυνα απόβλητα. Καταδίκη πρόσφατης εσοδείας 10/9/09. Έχει φτάσει επιστολή συμμόρφωσης.

Ενώπιον δικαστηρίου

* Εφαρμογή της Οδηγίας 2008/1, IPPC, για την πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης στις βιομηχανίες, η οποία απαιτεί πιο αυστηρούς περιβαλλοντικούς όρους λειτουργίας.

* Ενσωμάτωση Οδηγίας 2006/66 για τα απόβλητα ηλεκτρικών στηλών.

* Παρομοίως και για τα απόβλητα της εξορυκτικής βιομηχανίας.

Αιτιολογημένη γνώμη

* Συλλογή και επεξεργασία αστικών λυμάτων στις ευαίσθητες περιοχές, κακή εφαρμογή της Οδηγίας 91/271/- Οι ελληνικές αρχές παρέλειψαν να χαρακτηρίσουν ευαίσθητες περιοχές τις 10 υδάτινες μάζες (π.χ. Αργολικός κόλπος, Παγασητικός, λίμνη Ιωαννίνων, λίμνη Καστοριάς...).

* Κανονισμός 2037/2000 για τις ουσίες που καταστρέφουν την στοιβάδα του όζοντος, άρθρο 20.

* Λειτουργία ΧΥΤΑ Φυλής στη θέση Σκαλιστήρι κατά παράβαση των Οδηγιών 2006/12 και 99/31.

* Αυτοκινητόδρομος Πύργος-Τσακώνα, παραβίαση της Οδηγίας 92/43 για τους οικοτόπους στον Καϊάφα.

Προειδοποιητικές επιστολές

Νέα υπόθεση για κακή εφαρμογή της Οδηγίας - πλαίσιο για τα νερά (άρθρα 8 και 15). Μη αποστολή εκθέσεων εφαρμογής της Οδηγίας για τα αστικά λύματα.

* Ελλιπής προστασία της λίμνης Κορώνειας.

* Χωροθέτηση αιολικών πάρκων στη Λακωνία.

Επιστολές όχλησης

Για λειτουργία διαφόρων εγκαταστάσεων στην Αυλίδα, χωροθέτηση αιολικών πάρκων στη Λακωνία, ρύπανση του ποταμού Ασωπού, εκτροπή ποταμού Αχελώου, εφαρμογή Οδηγιών 96/62, 1999/30, 2008/50 για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, κατασκευή 13 ανεμογεννητριών στην Αρχίπολη Ρόδου, εξορυκτική δραστηριότητα στη Μήλο, ΧΥΤΑ Καρβουναρίου Θεσπρωτίας - ΧΥΤΑ Λευκίμμης και η κατασκευή αντιπλημμυρικού έργου στο ρέμα του Ερασίνου εις βάρος του υγρότοπου Βραυρώνας.

ΑΥΓΗ 15/11/09

 

 Επιστροφή

 

Πέμπτη παγκοσμίως η Ελλάδα στα μεγαλύτερα σπίτια

Παγκοσμίως πρώτη είναι η Αυστραλία και ακολουθούν ΗΠΑ, Νέα Ζηλανδία, Δανία, Ελλάδα και Βέλγιο

Στην πέμπτη θέση με τα μεγαλύτερα σπίτια του κόσμου κατατάσσεται η Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία της Αυστραλιανής Στατιστικής Υπηρεσίας.

Την πρώτη θέση κατέχει η Αυστραλία η οποία ξεπέρασε και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την Αυστραλιανή Στατιστική Υπηρεσία τα αυστραλιανά σπίτια είχαν την περίοδο 2008-09, κατά μέσο όρο, επιφάνεια 214,6 m², ενώ τα νέα σπίτια που κατασκευάζονται είναι κατά μέσο όρο ακόμα μεγαλύτερα.

Επισημαίνεται ότι στην Ευρώπη η Δανία έχει τα μεγαλύτερα σπίτια και διαμερίσματα, δεύτερη έρχεται η Ελλάδα με επιφάνεια κατοικιών 126 m² κατά μέσο όρο και τρίτη η Ολλανδία.

Παγκοσμίως πρώτη είναι η Αυστραλία και ακολουθούν ΗΠΑ, Νέα Ζηλανδία, Δανία, Ελλάδα και Βέλγιο.

Σύμφωνα με την σχετική έρευνα,στην Αυστραλία σημειώθηκε επίσης αύξηση και στον αριθμό των ατόμων που συγκατοικούν κάτω από την ίδια στέγη.

Το φαινόμενο συνδέεται με την αύξηση του κόστους των κατοικιών, γεγονός που αναγκάζει τους νέους να ζουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα με τους γονείς τους και τους μετανάστες να συγκατοικούν με φίλους και συγγενείς.

Επιπλέον έχει αυξηθεί ο αριθμός των ατόμων που εργάζονται από το σπίτι καθώς και η τάση της διασκέδασης στο σπίτι.

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11424&subid=2&pubid=8640823

 

 Επιστροφή

 

Στο 80% των δρόμων υπάρχουν ακατάλληλα στηθαία»

Του Γιωργου Λιαλιου

Κολόνες της ΔΕΗ τοποθετημένες μπροστά από στηθαία ασφαλείας. Γιγάντιες διαφημιστικές πινακίδες χωρίς κανένα προστατευτικό. Στηθαία σε εθνικές οδούς και γέφυρες, ακατάλληλα για μεγάλες ταχύτητες ή βαρέα οχήματα. Στηθαία τοποθετημένα στο εσωτερικό κράσπεδων. Λάθη άγνοιας ή προχειρότητας που κοστίζουν κάθε χρόνο δεκάδες ή εκατοντάδες ζωές, καθώς η χρήση ενός ακατάλληλου στηθαίου ασφαλείας ή η λανθασμένη τοποθέτησή του μπορεί να αποβεί μοιραία σε περίπτωση τροχαίου. Οπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, δέκα χρόνια μετά την προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στις ευρωπαϊκές προδιαγραφές ασφαλείας, οι κρατικές υπηρεσίες εξακολουθούν να βασίζονται σε προδιαγραφές του ’80...

Χθες, το υπουργείο Υποδομών ανακοίνωσε τη διάθεση δύο εκατ. ευρώ για την επισκευή, συντήρηση και αντικατάσταση στηθαίων ασφαλείας στην Αττική, σε μεγάλους άξονες όπως η Λ. Κηφισού, η Λ. Ελευσίνας - Σταυρού - Σπάτων και οι παράδρομοι της Δυτικής Περιφερειακής Υμηττού. Με ποιες προδιαγραφές, όμως; «Στο 80% των ελληνικών δρόμων χρησιμοποιούνται ακατάλληλα στηθαία», λέει στην «Κ» ο επικεφαλής του Εργαστηρίου Συγκοινωνιακής Τεχνικής στο ΕΜΠ κ. Βασίλης Ψαριανός. «Εδώ και μία δεκαετία, η Ελλάδα έχει εναρμονιστεί με τις κοινοτικές προδιαγραφές ασφαλείας, που ορίζουν ποια στηθαία θα πρέπει να επιλέγονται και πώς ακριβώς πρέπει να τοποθετούνται. Πλην όμως δεν εφαρμόζονται. Η επιλογή τους γίνεται με βάση προδιαγραφές του ’80, που έχουν ξεπεραστεί προ πολλού».

Τι σημαίνει η χρήση των ακατάλληλων στηθαίων; «Για παράδειγμα, όταν ακούς ότι ένα όχημα έπεσε από μια γέφυρα στο κενό, καταλαβαίνεις ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν τα σωστά στηθαία. Στις γέφυρες και στους δρόμους υψηλών ταχυτήτων τα στηθαία πρέπει όχι μόνο να συγκρατούν το όχημα στον δρόμο, αλλά και να μην το επαναφέρουν, να μην κάνει «γκελ» το όχημα στα προστατευτικά του δρόμου και πέσει επάνω σε άλλα διερχόμενα οχήματα».

Εκτός από την επιλογή ακατάλληλων στηθαίων, συχνά η τοποθέτησή τους γίνεται με επικίνδυνο τρόπο. «Για παράδειγμα, στη λεωφόρο Μαραθώνος, τα στηθαία είναι πίσω από τις κολόνες της ΔΕΗ. Σε άλλα σημεία βλέπεις το στηθαίο να είναι μισό μέτρο μέσα στο κράσπεδο, με αποτέλεσμα σε περίπτωση σύγκρουσης, τα οχήματα να ανατρέπονται», εξηγεί ο κ. Ψαριανός. «Η κακή τοποθέτηση ενός στηθαίου μπορεί να είναι εξίσου επικίνδυνη με την απουσία του».

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_1_09/12/2009_382717

 

 Επιστροφή

 

ΤΟ ΣΥΝΘΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ:«Βάλτε τη φύση μέσα στην πόλη»

Της Έφης Φαλίδα

Ακόμη και στα πολύ χτισμένα σημεία το σύνθημα της νέας ελληνικής αρχιτεκτονικής είναι «Να βάλουμε τη φύση μέσα στην πόλη», όπως αποδεικνύεται σε έκθεση ανακεφαλαίωση της παραγωγής από το 2005

Ζωή σε τέσσερις τοίχους και περίπατος ανάμεσα σε κτίρια-κουτιά δεν είναι καλή ζωή. Η λύση είναι να φέρουμε τη φύση μέσα στην πόλη και να διεκδικήσουμε περισσότερα άκτιστα τετραγωνικά. Στην περίπτωση μάλιστα που δεν υπάρχουν για όλους προνομιακά οικόπεδα με άπλετη θέα, οι Έλληνες αρχιτέκτονες επινοούν λύσεις για να χωρέσουν στα ιδιωτικά έργα τους κήποι, αυλές, πράσινες ταράτσες, υπαίθριοι χώροι. Το ίδιο συμβαίνει και στα δημόσια έργα, στη μελέτη νέων δημαρχιακών μεγάρων, βρεφονηπιακών σταθμών, σε πλατείες αλλά και σε ιδιόκτητους χώρους εργασίας.
Αυτή είναι η κυρίαρχη τάση στη νέα ελληνική αρχιτεκτονική σκέψη και παραγωγή. Και παρουσιάζεται μέσα από τα έργα της τελευταίας πενταετίας που αφορούν ιδιωτικές κατοικίες, δημόσια κτίρια και δημόσιους χώρους στην έκθεση «Τοίχοι-Walls» στην Πάτρα.
«Η νοοτροπία των κατοίκων των πόλεων αλλάζει. Οι τοίχοι πέφτουν. Ο κόσμος δεν επιθυμεί να δημιουργεί σπίτια- κάστρα που θα τον κρατούν σε απομόνωση από το περιβάλλον του», επισημαίνει η αρχιτέκτονας Μάρω Κιούρτη. «Ζητούμενο είναι η επαφή με το φυσικό τοπίο».

Τα παραδείγματα είναι πολλά. Το 2007 στην περιοχή του Αιγάλεω χτίστηκε μία πολυκατοικία με φοιτητικά διαμερίσματα που καλύπτει επιφάνεια 290 τ.μ. «Το κτίριο σπάει σε δύο όγκους. Ανάμεσά τους ο ακάλυπτος χρησιμοποιείται σαν είσοδος της πολυκατοικίας και χωρίζεται σε αυλές για τα ισόγεια διαμερίσματα. Με αυτόν τον τρόπο, ο ακάλυπτος, που συνήθως είναι ο νεκρός χώρος των πολυκατοικιών, γίνεται μέρος της πόλης και υπαίθριος πυρήνας της καθημερινής ζωής», εξηγούν οι αρχιτέκτονες Γεώργιος Σταματάκης και Κατερίνα Καρανίκου.

Σε μία άλλη κεντρική περιοχή, στο Μεταξουργείο, οι αρχιτέκτονες Γεωργία Δασκαλάκη και Γιάννης Παπαδόπουλος έσπασαν τον συμπαγή όγκο της τυπικής αθηναϊκής πολυκατοικίας και τον άπλωσαν σε τρία επίπεδα σε ένα συγκρότημα κατοικιών και καταστημάτων. Το σημείο αιχμής βρίσκεται στο εσωτερικό όπου δημιουγείται ένα κεντρικό αίθριο, στο οποίο οι αρχιτέκτονες έδωσαν τον χαρακτήρα της παλιάς αυλής.

«Ας μην ξεχνάμε ότι το κλίμα του τόπου αναγορεύει τον υπαίθριο χώρο σε πρωτεύουσα παράμετρο του καθημερινού βίου» λένε οι αρχιτέκτονες. «Γι΄ αυτό οι κατοικίες σε αυτό το συγκρότημα χαρακτηρίζονται από τον σχηματισμό υπαίθριων και ημιυπαίθριων χώρων που δημιουργούνται σε διάφορες εσοχές. Εκεί υπάρχουν δέσμες φυτών, καθώς και φυτεμένα δώματα, ως μία εφαρμογή της πράσινης αρχιτεκτονικής». Η αντίληψη ότι ένας ακάλυπτος χώρος μπορεί να ανοίξει προς την πόλη και να αποκτήσει φυσικά στοιχεία έγινε πράξη και στο νέο κτίριο γραφείων των Εκδόσεων Πατάκη, στην Ομόνοια, στην αρχή της Πειραιώς. «Στο ισόγειο, ο δομημένος χώρος βρίσκεται μόνο στο κέντρο του οικοπέδου με την κεντρική είσοδο του κτιρίου. Ο υπόλοιπος χώρος είναι ελεύθερος και φυτεμένος. Με την παρεμβολή ενός κήπου ανοιχτού προς την πόλη, σπάει το συμπαγές κτισμένο μέτωπο της στοάς της οδού Πειραιώς», επισημαίνει η αρχιτέκτονας του έργου Αλεξάνδρα Καλλίρη.

ΙΝFΟ

6η έκθεση «Walls» έως 20 Δεκεμβρίου στο παλιό εργοστάσιο Λαδόπουλου, στην ακτή Δυμαίων, στην Πάτρα. Τα Σαββατοκύριακα οι επιμελητές ξεναγούν το κοινό και προβάλλονται ταινίες για την αρχιτεκτονική και τα όρια.

Αίθρια και αυλές στις κατοικίες

Η ελληνική αρχιτεκτονική δημιουργεί προτάσεις για έναν «πολιτισμό της κατοίκησης», όπως λέει χαρακτηριστικά η επιμελήτρια του «Walls» Μάρω Κιούρτη. Σε αυτόν τον νέο πολιτισμό το ζητούμενο είναι η παρουσία της φύσης και όχι η καταστροφή της. Το βλέπουμε στη μελέτη κατοικίας στα πυρόπληκτα της Ηλείας με την αφαίρεση όγκου στο εσωτερικό της κατοικίας προκειμένου να φυτευθεί ένα δένδρο. Επίσης, στην τριπλοκατοικία στην περιοχή Εύξεινου Πόντου Αττικής, όπου ναι μεν οι κατοικίες ενώνονται μεταξύ τους με κήπο, όμως διατηρούν και τον ιδιωτικό τους χαρακτήρα. Στο συγκρότημα κατοικιών στο Ρωμανό της Πάτρας, η όψη της κατοικίας προς το βουνό διαμορφώνεται ως σκληρό μονολιθικό όριο, με μικρά ανοίγματα. Τόσο για να προστατεύεται το σπίτι από τον βορινό άνεμο όσο και για να μην αλλοιώνει το σχήμα του την αισθητική του τοπίου

Πιο κοντά στη φύση με:

●Εσωτερικές φυτεμένες αυλές ●Πράσινες ταράτσες ●Στοές που ενώνουν τον δρόμο με εσωτερικούς κήπους κτιρίων ●Αναδιπλώσεις στο έδαφος, εγκοπέςχαράδρες μέσα από τις οποίες αναδύονται ποώδη φυτά σε τσιμεντένιες πλατείες ●Χαμηλής κλίμακας κτίσματα με ανοίγματα προς το φυσικό τοπίο

http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4550261&ct=4

 

 Επιστροφή

 

Η Εκμετάλλευση των Κοινόχρηστων Χώρων – Η αλήθεια με μία επιστολή

Δημοσιεύθηκε από ΠΟΛΙΤΕΣ ΣΕ ΔΡΑΣΗ στο 03/12/2009

Η διατήρηση των κοινόχρηστων χώρων αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για την προστασία του αστικού περιβάλλοντος και τη βασικότερη ίσως υποχρέωση που έχουν αναλάβει οι ΟΤΑ απέναντι στους πολίτες, πάντοτε με στόχο την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στο σύγχρονο και επιβαρυμένο αστικό οικιστικό περιβάλλον.

Η κατάσταση αυτή όμως υποβαθμίζει συνεχώς την ποιότητα ζωής των πολιτών και την εμπορική κίνηση της περιοχής και της πόλης, οι οποίοι δεν μπορούν να ασκήσουν το αυτονόητο και νόμιμο δικαίωμά τους να χρησιμοποιούν και να απολαμβάνουν τους κοινόχρηστους χώρους της περιοχής τους αλλά και να αναπτύξουν εμπορική δράση. Ιδίως σε περιοχές, όπου η ζήτηση για άδειες χρήσης κοινόχρηστων χώρων είναι αυξημένη, το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα οξύ.

Θεωρητικά, η δραστηριότητα που θα αναπτύξουν οι ιδιώτες-επιχειρηματίες στον κοινόχρηστο χώρο, του οποίου την κατοχή εξασφάλισαν, πρέπει να εξυπηρετεί ή να μην αναιρεί την κοινή χρήση.

Συχνά ο νομοθέτης αφενός τάσσει συγκεκριμένο ποσοστό του κοινόχρηστου πράγματος που μπορεί να παραχωρηθεί, αφήνοντας το υπόλοιπο ελεύθερο για την κοινή, ανεμπόδιστη χρήση (άρθρο 3 του Ν. 1080/1980) αφετέρου ορίζει στη παράγραφο2 του παραπάνω άρθρου ότι “Ειδικά για τους κοινοχρήστους χώρους που παραχωρούνται για χρήση σε καφενεία ζαχαροπλαστεία εστιατόρια και παρεμφερή καταστήματα, το δημοτικό ή κοινοτικό συμβούλιο μπορεί με την ίδια απόφαση του να ορίζει ότι τα σερβιριζόμενα από τα καταστήματα αυτά στους ανωτέρω χώρους είδη θα προσφέρονται σε τιμές καταστήματος κατώτερης κατηγορίας από εκείνη στην οποία ανήκουν”.

Δείτε όλη την επιστολή μας (ΑΠ 42980/31-11-2009) στη συνέχεια του άρθρου

http://politessedrasi.wordpress.com/2009/12/03/1653/

 

 Επιστροφή

 

Εντείνεται το χάσμα μικρών - μεγάλων στον κλάδο των κατασκευών

Του Νικου Χ. Ρουσανογλου

Μεγάλωσε η απόσταση μεταξύ των μεγαλύτερων και των μικρότερων κατασκευαστικών ομίλων κατά το εννεάμηνο του έτους, όπως προκύπτει από τη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων των εισηγμένων. Συγκεκριμένα, οι τρεις «μεγάλοι» του κλάδου (Ελλάκτωρ, J&P Αβαξ και ΓΕΚΤΕΡΝΑ) κατέγραψαν άνοδο του κύκλου εργασιών τους, ενώ ενίσχυσαν και την κερδοφορία τους. Κύριος λόγος είναι οι σταθερές ταμειακές ροές που έχουν εξασφαλίσει οι παραπάνω εταιρείες από έργα, όπως η Αττική Οδός και η Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, αλλά και οι νέοι οδικοί άξονες που κατασκευάζονται με τη μέθοδο της παραχώρησης εκμετάλλευσης.

Αλλο ένα συμπέρασμα που προκύπτει είναι η προσπάθεια που καταβάλλεται για τη μείωση του ύψους των υποχρεώσεών τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι έπειτα από συνεχείς αυξήσεις, πλέον οι υποχρεώσεις κινούνται σταθεροποιητικά, ή ακόμα και πτωτικά. Για παράδειγμα, το ύψος των υποχρεώσεων της ΓΕΚΤΕΡΝΑ μειώθηκε σε 1,15 δισ. ευρώ από 1,18 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2008, τη στιγμή που τα ταμειακά διαθέσιμα ανέρχονται σε 511 εκατ. ευρώ. Αντίστοιχα, οι υποχρεώσεις του ομίλου της Μηχανικής περιορίστηκαν σε 352 εκατ. ευρώ, έναντι 364,5 εκατ. ευρώ στα τέλη του 2008.

Ωστόσο, η εικόνα που εμφανίζουν οι μικρότεροι κατασκευαστές δεν είναι ανάλογη, μιας και καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, οι δημοπρατήσεις νέων έργων ήταν σαφώς χαμηλότερη έναντι προηγούμενων ετών, ενώ πλέον έχει προστεθεί ο παράγοντας των καθυστερήσεων των πληρωμών από το Δημόσιο. Σημαντικές προκλήσεις αντιμετωπίζουν αυτήν την περίοδο οι όμιλοι της Τεχνικής Ολυμπιακής (Μοχλός) και της Εδραση-Χ. Ψαλλίδας, με την τελευταία να παρουσιάζει ζημίες (μετά από φόρους) ύψους 25,4 εκατ. ευρώ στο εννιάμηνο (από κέρδη 1,45 εκατ. ευρώ), ενώ η Μοχλός είδε την κερδοφορία της να μειώνεται σε 1,27 εκατ. ευρώ από σχεδόν 5 εκατ. ευρώ.

Σε κάθε περίπτωση, η μεγαλύτερη πρόκληση των εταιρειών είναι η ενίσχυση των περιθωρίων κέρδους τους, μιας και αυτά έχουν συρρικνωθεί επικίνδυνα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο όμιλος Ελλάκτωρ εμφάνισε κέρδη μετά από φόρους ύψους 72,4 εκατ. ευρώ, όταν ο κύκλος εργασιών του ανήλθε σε 1,66 δισ. ευρώ. Ετσι, περιορίστηκε στη δεύτερη θέση του κλάδου από πλευράς κερδών, μετά τον όμιλο της ΓΕΚΤΕΡΝΑ (80,5 εκατ. ευρώ κέρδη μετά από φόρους). Αντίστοιχα, διάχυτος είναι ο προβληματισμός των διοικήσεων, όσον αφορά το ζήτημα της αποπληρωμής των οφειλομένων από την εκτέλεση δημοσίων έργων. Αλλωστε, η παρέμβαση του ΣΤΕΑΤ (Σύνδεσμος Τεχνικών Εταιρειών Ανώτατης Τάξης) την προηγούμενη εβδομάδα μόνο τυχαία δεν ήταν. Ο ΣΤΕΑΤ χρησιμοποίησε «σκληρή» γλώσσα, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να αφήνει αιχμές ακόμα και για πιθανή διακοπή εκτέλεσης των έργων που έχουν ανατεθεί, έως ότου βρεθεί λύση. Αφορμή για την επιστολή του ΣΤΕΑΤ ήταν οι πληροφορίες για παράταση της αναστολής στις πληρωμές (για έργα που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους) έως τα τέλη του έτους, πλην ενός μικρού ποσοστού των οφειλών από συγχρηματοδοτούμενα έργα.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyepix_1_08/12/2009_382307

 

 Επιστροφή

 

Κληροδοτήματα που χάνονται

Χορός εκατομμυρίων

Του Κωστα Oνισενκο

Εκατομμύρια ευρώ, που θα διετίθεντο για τη φροντίδα αστέγων και αναξιοπαθούντων, για υποτροφίες προς φοιτητές, για κοινωφελείς σκοπούς, χάνονται εξαιτίας της υπολειτουργίας των υπηρεσιών που είναι αρμόδιες να ελέγχουν την τύχη των κληροδοτημάτων στα 10.000 φιλανθρωπικά σωματεία. Σύμφωνα με σχετικές εκθέσεις των ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, τα σωματεία και οι σύλλογοι καθυστερούν την εκτέλεση των διαθηκών, διαθέτουν τις περιουσίες των πολιτών για άλλους σκοπούς, δεν τηρούν βιβλία και προβαίνουν σε σειρά παραβάσεων.

«Μαύρη τρύπα» στη διαχείριση κληροδοτημάτων στην Ελλάδα -Συχνά δεν τηρείται η επιθυμία του δωρητή, ενώ οι έλεγχοι είναι ανύπαρκτοι

Εκατομμύρια ευρώ που θα διατίθεντο για τη φροντίδα αστέγων και αναξιοπαθούντων, για υποτροφίες προς φοιτητές χάνονται εξαιτίας της υπολειτουργίας της Διεύθυνσης Εθνικών Κληροδοτημάτων του υπουργείου Οικονομικών και των αρμόδιων υπηρεσιών των Περιφερειών. Σύμφωνα με σειρά επώνυμων καταγγελιών, εκθέσεων των Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, αλλά και διαπιστώσεων του γενικού επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης κ. Λέανδρου Ρακιντζή, φιλανθρωπικά σωματεία και σύλλογοι κακοδιαχειρίζονται κληρονομιές πολιτών που έπρεπε να διατεθούν για σκοπούς που προβλέπονται στις διαθήκες, εκμεταλλευόμενοι τους ανύπαρκτους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Ανυπολόγιστο το κόστος της υπολειτουργίας της συγκεκριμένης Διεύθυνσης. Μόνο το «Ασυλο Ανιάτων», το οποίο ελέγχθηκε από το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (ΣΕΕΔΔ), φέρεται να έχει καταχραστεί περίπου 6 εκατομμύρια ευρώ τα τελευταία χρόνια και δεν έχει αποδώσει στο κράτος φόρους ύψους 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ η υπόθεση έχει πάρει τον δρόμο της Δικαιοσύνης. Ο γενικός επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης εκτιμά ότι το σύνολο των φορέων που διαχειρίζονται κληροδοτήματα (χωρίς τον προβλεπόμενο έλεγχο του κράτους) αγγίζουν τους 10.000. Αν και το «Ασυλο Ανιάτων» θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους παραβάτες, μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί το μέγεθος της απώλειας πόρων για το ελληνικό Δημόσιο και για το σύνολο της κοινωνίας από την υπόθεση των Εθνικών Κληροδοτημάτων.
Οι παραβάσεις ξεκινούν από την καθυστέρηση εκτέλεσης της βούλησης ενός αποβιώσαντος όσον αφορά την περιουσία που έχει κληροδοτήσει σε φιλανθρωπικό ίδρυμα ή άλλο φορέα. Οι καθυστερήσεις αυτές φτάνουν ακόμα και τις δεκαετίες. Στη συνέχεια πολλά από τα Ιδρύματα διαθέτουν τους πόρους από το κληροδότημα για σκοπούς που δεν προβλέπονται στη διαθήκη, αλλά... κατά βούληση. Συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις, τα κοινωφελή ιδρύματα δεν ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές για τον τρόπο διαχείρισης των κληροδοτημάτων, δεν υποβάλλουν λογοδοσίες για χρόνια, δεν τηρούν βιβλία και γενικά προβαίνουν σε σειρά παραβάσεων που καταγράφονται αναλυτικά στις πρόσφατες διαπιστώσεις του κ. Ρακιντζή. «Η διοίκηση πολλών φιλανθρωπικών ιδρυμάτων έχει μετατραπεί σε... επαγγελματίες που βιοπορίζονται από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα χωρίς να τελούν τους πραγματικούς τους σκοπούς. Σε πολλές περιπτώσεις η διοίκηση μεταβιβάζεται απευθείας, σε ένα καθεστώς οικογενειοκρατίας. Και να σκεφτεί κανείς ότι τα κονδύλια από δωρεές και ακίνητα που διαχειρίζονται τα ιδρύματα είναι τεράστια Υπουργείο και περιφέρειες αδυνατούν να ελέγξουν το φαινόμενο», αναφέρει στην «Κ» ο κ. Ρακιντζής.

Αγνωστα τα περιουσιακά στοιχεία ελλείψει εθνικού μητρώου...

Κενά στη νομοθεσία, έλλειψη θεσμικού πλαισίου ελέγχων, μη τιμωρία των υπευθύνων, τεράστια γραφειοκρατία, υποστελέχωση υπηρεσιών και άγνοια των αρμόδιων υπαλλήλων είναι κάποιοι από τους λόγους που οδήγησαν στη σημερινή αδιαφανή κατάσταση.

Ο έλεγχος της ορθής διαχείρισης των κληροδοτημάτων έχει ανατεθεί στη Διεύθυνση Εθνικών Κληροδοτημάτων του υπουργείου Οικονομίας ενώ, με νόμο του 2000, μέρος των αρμοδιοτήτων μεταβιβάστηκε στις κατά τόπους υπηρεσίες των Περιφερειών. Και οι μεν και οι δε αδυνατούν να ασκήσουν αποτελεσματικά το έργο τους.

Εθνικό Μητρώο Κληροδοτημάτων δεν υπάρχει, άρα κανείς δεν ξέρει όχι μόνο ποια είναι τα περιουσιακά στοιχεία που διαχειρίζονται τα σωματεία, αλλά ούτε καν πόσα είναι αυτά. Οι Περιφέρειες περιορίζονται στον έλεγχο της νομιμοφάνειας των Ιδρυμάτων, ενώ το υπουργείο Οικονομικών καθυστερεί δραματικά να διεκπεραιώσει τις υποθέσεις.

Αδιαφορία υπηρεσιών

«Ο νόμος δεν προβλέπει αποτελεσματική ελεγκτική διαδικασία και όποιοι έλεγχοι έγιναν από τους επιθεωρητές Δημόσιας Διοίκησης αφορούν κυρίως στα προβλήματα λειτουργίας των αρμόδιων υπηρεσιών του Δημοσίου και όχι των ιδρυμάτων. Η αδιαφορία των υπηρεσιών σε συνδυασμό με την παραβατικότητα των ιδρυμάτων έχουν ως αποτέλεσμα να ζημιώνονται οι πραγματικοί δικαιούχοι και το Δημόσιο», περιγράφει ο ομότιμος καθηγητής Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών κ. Σάββας Σπέντζας.
Ο ίδιος βρίσκεται στα δικαστήρια με το «Ασυλο Ανιάτων» για την κακοδιαχείριση περιουσίας συγγενικού του προσώπου. Του πήρε χρόνια να μάθει πώς λειτουργεί το σύστημα: «Στη δική μου περίπτωση, από το 2004 που ανακαλύψαμε τα σκάνδαλα που έγιναν σε βάρος της περιουσίας του θείου μου, παρά το γεγονός ότι έχει γνωμοδοτήσει σχετικά το ΣΕΕΔΔ και έχει βγει απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που με δικαιώνουν και αποδεικνύουν μια σειρά από σοβαρές παρανομίες, οι υπεύθυνοι αρνούνται να λογοδοτήσουν και κατακρατούν τα χρήματα των κληροδόχων από το 1980, ενώ έχουν απαλλαγεί από τα καθήκοντα εκτελεστού της διαθήκης. Οι υποθέσεις χρονίζουν στα δικαστήρια και συνήθως κάποιος χρειάζεται, πάνω από 10 χρόνια, τεράστια υπομονή και δυνάμεις για να έχει μια ελπίδα να δικαιωθεί», περιγράφει.

«Η διαδικασία για την αλλαγή - συμπλήρωση του Νέου Κώδικα (σ.σ. θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία των Ιδρυμάτων) έχει ξεκινήσει πριν από 7 χρόνια περίπου και ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί», σημειώνει στις διαπιστώσεις του ο ΓΕΔΔ κ. Λέανδρος Ρακιντζής. Ο ίδιος ζήτησε από τις 13 Περιφέρειες να αποστείλουν στοιχεία που αφορούν κληροδοτήματα και ελέγχους στα Ιδρύματα. Αυτό σε μια πρώτη προσπάθεια για να κινηθούν οι διαδικασίες σύνταξης του Εθνικού Μητρώου Κληροδοτημάτων. Μέχρι σήμερα έχουν απαντήσει οι έξι περιφέρειες και αυτές με ελλιπή στοιχεία. Στις απαντήσεις τους επικαλούνται λόγους έλλειψης προσωπικού και κατάλληλων γνώσεων επί του θέματος, καθώς και τον μεγάλο όγκο φακέλων που έχει συσσωρευτεί από τα προηγούμενα χρόνια.

Εξεύρεση πόρων

Το υπουργείο Οικονομικών και η διοίκηση της αρμόδιας Διεύθυνσης αρνήθηκαν να τοποθετηθούν επί τους θέματος. Ανεπίσημα, στελέχη του υπουργείου επικαλούνται ανάλογα προβλήματα με εκείνα των περιφερειών. Την καταγραφή των κληροδοτημάτων που ανήκουν στο Δημόσιο, προκειμένου αυτά να αξιοποιηθούν είτε μέσω της πώλησης είτε μέσω αναπροσαρμογής των μισθωμάτων, έχει εξαγγείλει και η νέα ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών στο πλαίσιο προσπάθειας εξεύρεσης πόρων.
Ευθύνες σε δημόσιους λειτουργούς για λάθη και καθυστερήσεις

Ευθύνες στελεχών της Διεύθυνσης Εθνικών Κληροδοτημάτων του υπουργείου Οικονομικών, καθώς και υπαλλήλων άλλων φορέων, αναζητούνται σε σειρά υποθέσεων κακοδιαχείρισης κληροδοτημάτων. Σε ελέγχους που πραγματοποίησε το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (ΣΕΕΔΔ) καταλογίζονται ευθύνες στους δημόσιους λειτουργούς, καθώς εξαιτίας λανθασμένων ενεργειών ή καθυστερήσεων ζημιώθηκαν συγκεκριμένα κληροδοτήματα αντί να χρησιμοποιηθούν όπως προβλεπόταν από τις διαθήκες.

Καταγγελίες
Οι εκθέσεις αφορούν συγκεκριμένα κληροδοτήματα και συντάχθηκαν κατόπιν καταγγελιών από άτομα που ζημιώθηκαν. Σε κάποιες από αυτές, νόμιμοι κληρονόμοι περιουσιών, οι οποίοι είχαν την ατυχία να συγκληρονομήσουν μαζί με φιλανθρωπικά ιδρύματα, πέθαναν άποροι χωρίς να δουν ούτε μία δραχμή από τις τεράστιες περιουσίες που τους ανήκαν, αφού η εκτέλεση των διαθηκών έπρεπε να γίνει από τα Ιδρύματα.
Σύμφωνα με έκθεση του ΣΕΕΔΔ, η Σμαράγδα, χήρα του Εμμανουήλ Τράνταλη, κληρονόμησε το 1988 από τον άντρα της το ένα τέταρτο της ακίνητης περιουσίας του, η οποία αποτελούνταν από οικόπεδο 1.050 τ. μ. στη Ραφήνα, οικόπεδο 2.883 τ. μ. στο Ντράφι, τεσσάρι στην Πατησίων, δυάρι στην ίδια οδό και επικαρπία των τριών τετάρτων ισόγειας οικίας 201 τ. μ. στο Νέο Ηράκλειο. Τα υπόλοιπα κληροδοτήθηκαν στην Εξωτερική Αποστολή της Αποστολικής Εκκλησίας της Ελλάδος και στο Ασυλο Ανιάτων προκειμένου να «κατασκευαστούν έργα στο Ασυλο Ανιάτων και στο Νοσοκομείο «Αγιος Σάββας» και να εκτελεστούν τα αναγκαία και απαραίτητα έργα στις ορθόδοξες εκκλησίες Αφρικής, Κορέας, Ιαπωνίας και Αλάσκας...». Εκτελεστής της διαθήκης, άρα και υπεύθυνος για να αποδοθεί η περιουσία εκεί όπου προβλεπόταν, ορίστηκε ο εκάστοτε πρόεδρος του Ασύλου Ανιάτων. Επειτα από μεγάλες καθυστερήσεις και αντιδικίες, το 1997 η Σμαράγδα Τράνταλη πήρε το μερίδιό της από την πώληση του ενός διαμερίσματος στην Πατησίων, έναντι 11 εκατ. δραχμών. Το υπόλοιπο –πολύ μεγαλύτερο– μέρος της περιουσίας δεν έφτασε ποτέ στα χέρια της. Πέθανε σε γηροκομείο.

Η Μαριέττα Μαυρογεώργη απεβίωσε το 2004 αφήνοντας πίσω της ένα ενήλικο παιδί που δεν μπορούσε να φροντίσει τον εαυτό του, λόγω ειδικών προβλημάτων υγείας. Προκειμένου να το διασφαλίσει, έγραψε το μόνο της περιουσιακό στοιχείο, ένα διαμέρισμα στον Αγιο Παντελεήμονα, στο «Ιδρυμα Κωνσταντινουπόλεως», εφ’ όσον αυτό δεχθεί να «αναλάβει την περίθαλψη του γιου της ως οικότροφου, από τον θάνατό της και για όσο ζήσει ο γιος της». Κατά τη διάρκεια του ελέγχου, το ΣΕΕΔΔ διαπίστωσε ότι ο γιος της άμοιρης χήρας ζει υπό την προστασίας κάποιας αλλοδαπής με την οποία δεν κατάφερε να έρθει σε επαφή. «Η τύχη του κληρονόμου καθώς και της κληρονομιαίας περιουσίας κατά τον χρόνο της σύνταξης της παρούσας αγνοείται, αφού το διαμέρισμα της κληρονομιάς νέμεται τρίτο πρόσωπο, χωρίς αυτό να ελέγχεται εάν πράγματι παρέχει στον κληρονόμο τη δέουσα περίθαλψη και ποιες είναι οι συνθήκες διαβίωσής του», αναφέρει η έκθεση.

Επτά χρόνια

Στην περίπτωση της Νιόβης Τζάλλα, η οποία απεβίωσε το 2000, οι αρμόδιες υπηρεσίες χρειάστηκαν πάνω από επτά χρόνια για να αποσφραγίσουν ένα διαμέρισμα και να καταγράψουν τα αντικείμενα που βρίσκονταν μέσα. Η εκλιπούσα διέθεσε όλη την περιουσία της (διαμερίσματα, αγροτεμάχιο, μετρητά) για να δημιουργηθεί ίδρυμα που θα προβάλλει την καλλιτεχνική της δραστηριότητα, κάτι το οποίο μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει.

http://www.kathimerini.gr/

6-12-09

 

 Επιστροφή

 

Ανοικτή Επιστολή Πολιτών του Μοσχάτου και του Νέου Φαλήρου

Προς την Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Κα Τίνα Μπιρμπίλη

ΘΕΜΑ : Οι ελεύθεροι χώροι του Λεκανοπεδίου

 

Κυρία Υπουργέ,

                         Είναι γνωστοί οι αγώνες των κινημάτων και φορέων πολιτών για τη διάσωση του περιαστικού και αστικού πρασίνου και των ελεύθερων χώρων σε αυτή την πόλη. Χαιρετίζουμε τη νομοθετική ρύθμιση που προωθείτε, ώστε να αποτελέσει παρελθόν η αυθαίρετη δόμηση σε δάση και δασικές εκτάσεις, που εκτός των άλλων αποτελούσε μία από τις αιτίες των πυρκαγιών ιδιαίτερα στην Αττική, όπου η αξία της γης είναι μεγάλη.

Θεωρούμε όμως εξίσου σημαντική την επίσης με νόμο διαφύλαξη των ελεύθερων χώρων και των χώρων αστικού πρασίνου σε αυτή την πόλη του τσιμέντου και της ασφάλτου. Οι ελάχιστοι ελεύθεροι χώροι των μη προνομιούχων περιοχών πρέπει να πρασινίσουν και η πρόσβαση των πολιτών στο θαλάσσιο μέτωπο πρέπει να διασφαλιστεί ελεύθερη και απρόσκοπτη. Όπως αντιλαμβάνεστε μεγάλα συμφέροντα ασκούν αντίρροπες πιέσεις. Η δίψα του κέρδους αντιστρατεύεται την δίψα των πολιτών για μερικές ανάσες ζωής. Γνωρίζουμε καλά πια τι σημαίνει «αξιοποίηση» των ελεύθερων χώρων από τα ιδιωτικά κεφάλαια. Το ζήσαμε, το εμπεδώσαμε με την απόπειρα μετατροπής του ελεύθερου χώρου της παραλίας του Μοσχάτου από Οικολογικό Πάρκο, αν και έτσι   ψευδεπίγραφα το ονομάζει η «Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε., σε Επιχειρηματικό Πάρκο. Παρά τον προβλεπόμενο μικρό συντελεστή δόμησης (μόλις 1%) αποπειράθηκαν να μεταβάλουν σε χώρο επιχειρηματικής δράσης την παραλία του Μοσχάτου και για μεγάλα τμήματά της προγραμματίζουν την άσκηση κερδοφόρων δραστηριοτήτων αναψυχής και αθλητισμού και πρακτικά τον αποκλεισμό της ελεύθερης και χωρίς κόστος πρόσβασης των πολιτών στο θαλάσσιο μέτωπο. Κατ’ ουσία τα ίδια σχέδια, με ίδιες ή άλλες χρήσεις, που δεν μεταβάλουν όμως το βασικό πρόβλημα, επιδιώκεται να υλοποιηθούν για το Παλιό Αεροδρόμιο στο Ελληνικό, τον Ιππόδρομο και για  άλλους ελεύθερους χώρους του Λεκανοπεδίου. Είναι ανάγκη να διατηρηθούν πραγματικά ελεύθεροι και να γίνουν πράσινοι οι διαθέσιμοι χώροι, όπως π.χ. της Λιμενοβιομηχανικής Ζώνης  στη Δραπετσώνα και του Οικόπεδου της ΧΡΩΠΕΙ στο Πειραιά, του οποίου μάλιστα οι χρήσεις καθορίζονται από το Ρυθμιστικό της Αθήνας και το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο Πειραιά, ως χρήσεις πράσινου ελεύθερου χώρου. 

Εμείς οι απλοί ενεργοί πολίτες του Μοσχάτου και του Νέου Φαλήρου, οι μαχόμενοι για το περιβάλλον και ιδιαίτερα το αστικό περιβάλλον πολίτες,

  • Θεωρούμε αναγκαίο και σας προτείνουμε την δια νόμου προστασία και ανάδειξη των ελεύθερων χώρων του Λεκανοπεδίου και τη μετατροπή τους στο σύνολό τους σε πράσινο.
  • Θεωρούμε αναγκαίο και σας προτείνουμε την καταγραφή και οριστικοποίηση του ελέγχου από το Δημόσιο κάθε χώρου μεγαλύτερου των 20 στρεμμάτων σε αυτή την πόλη.
  • Θεωρούμε αναγκαίο και σας προτείνουμε την κατάργηση του Νόμου για τα Ολυμπιακά Ακίνητα και επιστροφή στον άμεσο έλεγχο του Δημοσίου, όσων εκτάσεων προοριζόντουσαν για Ολυμπιακές Χρήσεις και έχουν μείνει αδόμητες.
  • Θεωρούμε αναγκαίο και σας προτείνουμε τη διαμόρφωση, μετά από διαβούλευση, των γενικών αξόνων και αρχών, που θα οριστούν με νόμο, για τις επεμβάσεις στους ελεύθερους χώρους, ώστε να μην αλλοιώνεται ο χαρακτήρας τους από χρήσεις που υποκρύπτουν δραστηριότητες με σκοπό το κέρδος και δραστηριότητες που εμποδίζουν την ελεύθερη και χωρίς κόστος πρόσβαση στους πολίτες.
  • Θεωρούμε αναγκαία και σας προτείνουμε τη διαμόρφωση και τη συντήρηση των χώρων αυτών, από τον δεύτερο βαθμό αυτοδιοίκησης λόγω του υπερτοπικού τους χαρακτήρα, με κονδύλια από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, από πράσινους πόρους (π.χ. πρόστιμα για περιβαλλοντικές παραβάσεις) και κυρίως από Περιβαλλοντικό Τέλος, που θα επιβληθεί στις προνομιούχες περιοχές του Λεκανοπεδίου με υψηλό ποσοστό πρασίνου. Το τέλος αυτό θα καταβάλλεται ως αντιστάθμισμα για την επί δεκαετίες περιβαλλοντική υποβάθμιση των ασθενέστερων οικονομικά περιοχών και τη μεταφορά σε αυτές ρυπογόνων και οχλουσών δραστηριοτήτων.

 Τέλος θεωρούμε αναγκαία και προτείνουμε ειδικότερα την προστασία του ελεύθερου χώρου της παραλίας του Μοσχάτου, που αποτελεί τη μοναδική ελεύθερη πρόσβαση στο θαλάσσιο μέτωπο του Φαληρικού Όρμου, των πολιτών, όχι μόνο του Μοσχάτου, αλλά και των κεντρικών και δυτικών δήμων του Λεκανοπεδίου. Θεωρούμε απαραίτητο των αποκλεισμό των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων από το χώρο αυτό, την κατάλληλη διαμόρφωση του θαλασσίου μετώπου, την απρόσκοπτη και ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στη θάλασσα, την επέκταση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου του Μοσχάτου, ώστε να περιλάβει και το χώρο αυτό και μάλιστα με μηδενικό συντελεστή δόμησης και τέλος την εξασφάλιση των πόρων για τη διαμόρφωση και τη συντήρησή του.

Κυρία Υπουργέ,

                         Είμαστε σίγουροι ότι οι θέσεις μας σας βρίσκουν σύμφωνη. Δεν είμαστε ανυποψίαστοι για τις υφιστάμενες δυσκολίες, ούτε για τα μεγάλα συμφέροντα που καιροφυλακτούν για κερδοφόρες ευκαιρίες, όμως είμαστε βαθιά πεισμένοι πως ό,τι σας προτείνουμε είναι και περιβαλλοντικά απόλυτα αναγκαίο και κοινωνικά απόλυτα δίκαιο. Εξάλλου, τα παραπάνω, στα βασικά τους σημεία, αποτελούν και διακηρυγμένες θέσεις του Κινήματός σας, που έχουν επανειλημμένα διατυπωθεί. Για κάθε περαιτέρω ενημέρωση ή διευκρίνιση είμαστε στη διάθεσή σας.

Μοσχάτο 8 Δεκεμβρίου 2009

Το κείμενο αυτό υπογράφεται από τους παρακάτω πολίτες :

  1.  Ανδριανός Γεώργιος (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία*»)

     *Μοσχάτο μεσοποτάμιος περιοχή μεταξύ Κηφισού και Ιλισού

  1. Βασιλακάκης Στέφανος (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  2. Βασιλακάκη Ειρήνη (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  3. Βασιλακάκη Αμαλία (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  4. Γκιών Μιχάλης (Πρόεδρος του Μορφωτικού και Εκπολιτιστικού Συλλόγου Νέου Φαλήρου)
  5. Γρηγοράκος Γιώργος (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  6. Εμμανουηλίδης Πέτρος (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  7. Εμμανουηλίδης Παρασκευάς (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  8. Ηλιάκη-Κωνσταντινίδου Μαρία (Γραμματέας του Μορφωτικού και Εκπολιτιστικού Συλλόγου Νέου Φαλήρου)
  9. Καβαλιεράτου Σωτηρία (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  10.  Λειβαδάρος Ρουσέτος  (Μορφωτικός και Εκπολιτιστικός Συλλόγος Νέου Φαλήρου)
  11.  Μαλτέζος Άγγελος (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  12. Μεταξάς Νικόλαος (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  13. Μπιλίνης Χαράλαμπος  (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  14. Μπλατσούκα Ευαγγελία (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  15.  Ξένου Δέσποινα (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  16. Περάκη Ρόζα (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  17. Σελάς Νικόλαος (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  18.  Τερζόγλου Αναστασία (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)
  19. Χαλκιάς Τριαντάφυλλος (Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»)

Το κείμενο αυτό κοινοποιείται :

1.      Υφυπουργό κ. Θάνο Μωραϊτη

2.      Υφυπουργό κ. Γιάννη Μανιάτη

3.      Υφυπουργό κ. Σπύρο Κουβέλη

4.      Προς όλα τα κόμματα που εκπροσωπούνται στο Ελληνικό ή Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

5.      Πρόεδρο της Επιτροπής Περιβάλλοντος του Ελληνικού Κοινοβουλίου, κ. Κωνσταντίνο Καρτάλη

6.      Υπερνομάρχη κα Ντίνα Μπέη

7.      Πρόεδρο του ΤΕΕ, κ. Γιάννη Αλαβάνο

8.      Νομάρχη Αθήνας, κ. Γιάννη Σγουρό

9.      Νομάρχη Πειραιά, κ. Γιάννη Μίχα

10.  Δήμαρχο Πειραιά

11.  Δήμαρχο Μοσχάτου

12.  Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών

13.  Δικηγορικό Σύλλογο Πειραιώς

14.   Παναττικό Δίκτυο Κινημάτων Πόλης

15.   Παρατηρητήριο Ελεύθερων Χώρων

Επικοινωνία :  Λειβαδάρος Ρουσέτος   Φαληρέως 34, 18547 Πειραιάς  Τηλέφωνο :  6944-410331  E-Mail : livas1@otenet.gr

(ελήφθη 7-12-2009)

 

 Επιστροφή

 

Η Αθήνα, πράσινη πόλη; (το απατηλό όνειρο της πράσινης Αθήνας), Αντώνης Β. Καπετάνιος -Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος

 

     Κάποιοι κάποτε είχαν ένα τρελό όνειρο: να γενεί η Αθήνα πράσινη πόλη! Όχι σαν αυτές της Μεσευρώπης, που το πράσινό τους ξεχύνεται από παντού, αλλά –ως αντιπροσωπευτική πόλη της Μεσογείου– να τη χαρακτηρίζει η λιτή, απέριττη κι ευωδιαστή φύση της, του πεύκου, του κυπαρισσιού, της ελιάς, της δάφνης, του θυμαριού κ.ά., η οποία θα τη στολίζει χωρίς να τη «γεμίζει». Διείδαν, δε, στο πράσινο τη σωτηρία της. Αντέταξαν τη θαλερότητα στη ξηρότητά της, προσπάθησαν να δημιουργήσουν άμυνες. Ήθελαν να οχυρώσουν την πόλη, ν’ αλλάξουν τη μοίρα της, να την προστατέψουν από τους άφρονες και κακούς Έλληνες.

     Το όνειρο ήταν όντως τρελό. Όμως εκείνοι τόλμησαν, έκαμαν αυτό που εμείς οι σύγχρονοι δεν τολμούμε, και με τις μικρές τους δυνάμεις έφτιαξαν πράματα σημαντικά. Ας σκεφτούμε μόνον ότι, το μεγαλύτερο μέρος τού πρασίνου της Αθήνας (των λόφων και των αλσών της) που απολαμβάνουμε σήμερα, μακαρίζοντας τους δημιουργούς του –γιατί αλλιώς δε θα το είχαμε, στη θέση του θα υπήρχε τσιμέντο!–, το οφείλουμε σ’ εκείνους τους ανθρώπους, οι οποίοι, στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου, οραματίστηκαν μια πόλη ανθρώπινη, που θα τη χαρακτήριζε η αττική φύση. Και να φανταστεί κανείς ότι όλα ξεκίνησαν από το μηδέν –δεν υπήρχε πράσινο στην Αθήνα! Είναι χαρακτηριστικά τα λόγια του Δημάρχου Αθηναίων Σπύρου Μερκούρη, στο Δημοτικό Συμβούλιο της 29ης-12-1899: «…δεν έχει (η Αθήνα) δημόσιους κήπους και πάρκα, που είναι οι πνεύμονες των πόλεων…»

     Ποιοι  ήταν, λοιπόν, οι άνθρωποι που οραματίστηκαν μια Αθήνα πράσινη; Ποιοι ήταν οι πρωτοπόροι του πρασίνου της πρωτεύουσας, που δεν τους γνωρίζουμε μα το έργο τους απολαμβάνουμε; Οι δασολόγοι Παναγής Βαλσαμάκης και Κωνσταντίνος Σάμιος, ο μηχανικός Ανδρέας Κορδέλλας, τα στελέχη του διοικητικού συμβουλίου και τα μέλη της Φιλοδασικής Ένωσης Αθηνών, οι τοτινοί δήμαρχοι Αθηνών (ο Τιμολέων Φιλήμων, ο Σπύρος Μερκούρης κ.ά.), η πριγκίπισσα Σοφία και πολλοί άλλοι, ανώνυμοι και επώνυμοι, που συμμετείχαν στη μεγαλειώδη προσπάθεια. Σε αυτούς οφείλουμε τα 3.000 περίπου στρέμματα των πάρκων και των αλσών της πόλης, που δημιουργήθηκαν έως και τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, από τα 4.500 στρέμματα που υπάρχουν σήμερα. Ποιος, όμως, αναγνώρισε το έργο τους; Ποιος τους τίμησε για τη μεγάλη προσφορά τους; Αγνοημένοι, ακόμη και από την ίδια την πόλη τους, έμειναν στο περιθώριο. Μήπως θα τους έπρεπε ένα μνημείο, ως τιμή για το μεγάλο καλό που έκαμαν στην πόλη τους, να έχει το λιγοστό της πράσινο;

     Αυτοί λοιπόν, άρχισαν με αποφασιστικότητα και τόλμη να φυτεύουν την πρωτεύουσα και να συγκρούονται με συμφέροντα και πολιτικές, δημιουργώντας τομές και ρήξεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι λόφοι του λεκανοπεδίου διεκδικούνταν ως βοσκότοποι και για λατόμευση, ενώ η δεσμευμένη ως αναδασωτέα γη στον αστικό ιστό, διεκδικούνταν για οικοπεδοποίηση. Οι εκτάσεις δε, που προορίζονταν για δενδροφύτευση, εντός ή εκτός του αστικού ιστού, θεωρούνταν ως ιδιόκτητες από πολίτες και φορείς, οι οποίοι απαγόρευαν τη φύτευσή τους (ενδεικτικά αναφέρεται ότι ο χώρος όπου βρίσκεται το άλσος Συγγρού στα Ιλίσια, διεκδικούνταν από τη μονή Πετράκη, που απαγόρευε την αναδάσωση, ενώ το λόφο του Φιλοπάππου διεκδικούσε ο Αυστριακός πρόξενος Άντον Πρόκες φον Όστεν, προβάλλοντας εμπόδια στην αναδάσωσή του). Πέρα όμως από τις δυσκολίες που προαναφέρθηκαν κι έπρεπε ν’ αντιμετωπιστούν, υπήρχε κι ένα κράτος δύσπιστο, αδιάφορο και φορές εχθρικό προς το πράσινο, το οποίο βρισκόταν απέναντι κι όχι δίπλα στη μεγαλειώδη προσπάθεια. Αυτό, πνιγμένο στις ίντριγκες και τα πολιτικά πάθη, δεν αξιολογούσε θετικά την προσπάθεια και την προσπερνούσε, ενώ η αντιπαράθεση μαζί του δεν έλειπε, όταν πραγματοποιούσε έργα δημοσίου συμφέροντος, θίγοντας μάλιστα το πράσινο (το φυσικό των γύρω βουνών ή αυτό που δημιουργούνταν στην αστική ή την περιαστική περιοχή), το οποίο αποτελούσε μόνιμο θύμα για την εκτέλεση τέτοιων έργων. Χαρακτηριστικό της σημασίας που έδινε το ελληνικό κράτος στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος της χώρας, αποτελεί το γεγονός ότι κρατούσε τη δασική υπηρεσία υποβαθμισμένη σε ένα τμήμα Δασών, υπαγόμενο στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, μην παρέχοντας σε αυτήν αρμοδιότητες εκτέλεσης έργων αναδάσωσης κι εξωραϊσμού εκτάσεων εντός του αστικού ιστού!

     Σημείωνε ο έγκριτος δασολόγος και βουλευτής Αναστάσιος Στεφάνου, για εκείνα τα δύσκολα –αλλά, παραταύτα, δημιουργικά- χρόνια: «Τον Νοέμβριον του 1916 ο υποφαινόμενος –νεοδιορισμένος τότε δασολόγος εις το Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας- επέβλεπεν εις την τοποθέτησιν ακιδωτού συρματοπλέγματος ανάντι της δεξιάς όχθης του χειμάρρου Ιλισού και εν συνεχεία επί της δεξιάς πλευράς της οδού Μεσογείων μέχρι των παρυφών του μικρού τότε συνοικισμού Αγίας Παρασκευής και της θέσεως Σταυρός. Ολόκληρος ο πρανής τότε χώρος μέχρι των προπόδων του Υμηττού, όπου σήμερον οι οικισμοί Παγκράτι, Βύρων, Καισαριανή, Ζωγράφου, Παπάγου κ.λπ. είχεν κηρυχθεί αναδασωτέος, διότι επ’ αυτού επρόκειτο να δημιουργηθεί το μέγα άλσος των Αθηνών. Η αναδάσωσις μάλιστα είχεν αρχίσει από του έτους 1900 και μέγα μέρος του χώρου είχεν αναδασωθεί. Ο πληθυσμός τότε των Αθηνών μόλις ήγγιζε τας 260.000 κατοίκων» (Στεφάνου Αν., «Το πράσινον του λεκανοπεδίου Αθηνών», έκδοση Υπουργείου Γεωργίας, Αθήναι 1968, σελ. 3-4).

     Ο σκοπός εν προκειμένω –σύμφωνα και με τα λόγια του Στεφάνου–, ήταν να συγκροτηθεί στα πόδια του Υμηττού ένα τεράστιο άλσος - πάρκο, που θα ξεκινούσε από τον Βύρωνα και θα έφτανε έως την Αγία Παρασκευή! Το πράσινο της Αθήνας όμως, δεν ήταν ζήτημα απλό. και τούτο το γνώριζαν καλά οι δημιουργοί του. Γι’ αυτό και ο σχεδιασμός είχε γενικότερη θεώρηση. Τι επιδιώκονταν λοιπόν; Να «φυλακιστεί» η πρωτεύουσα στο πράσινό της! Το μέγα άλσος των Αθηνών, που προαναφέραμε, στ’ ανατολικά του λεκανοπεδίου, του οποίου η έκταση θα έφτανε τα 20.000 στρέμματα περίπου (μαζί με τα φυσικά δάση του Μαρουσιού και της Αγ. Παρασκευής), θ’ ανάγκαζε τα ρεύματα αέρα του Υμηττού να διέρχονται από αυτό και φιλτραρισμένα, οξυγονωμένα και δροσερά να φτάνουν στον αστικό ιστό. Ο Ελαιώνας στα δυτικά, που εκτείνονταν σε έκταση 9.000 στρεμμάτων περίπου, θα είχε ανάλογη αποστολή, στην οποία συνυπολογίζονταν και η απόσβεση των ρεμάτων του Αιγάλεω και του Ποικίλου όρους, που εκτόνωναν έτσι τη δράση τους –η διατήρηση ως ακεραίου του Ελαιώνα, ήταν κάτι το αυτονόητο. Στα βόρεια, η εξασφάλιση των Αθηνών θα επιτυγχάνονταν με τη δημιουργία ενός άλλου μεγάλου χώρου πρασίνου, του βορείου άλσους των Αθηνών. Για την επίτευξη του σκοπού τούτου, είχε κηρυχθεί ως αναδασωτέα μια μεγάλη έκταση εμβαδού 3.000 στρεμμάτων περίπου, από τη Νέα Φιλαδέλφεια έως τον Πύργο της Βασιλίσσης, η οποία είχε αρχίσει να φυτεύεται. Το Άλσος της Νέας Φιλαδελφείας, που δενδροφυτεύτηκε για πρώτη φορά το έτος 1914, είναι ότι σήμερα έχει απομείνει από κείνη την προσπάθεια. Η δε Πειραϊκή χερσόνησος και μεγάλο μέρος της παραλιακής ζώνης της Αττικής (από το ύψος του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας έως τη Βουλιαγμένη), εμβαδού 15.000 στρεμμάτων περίπου, είχε κηρυχθεί ως αναδασωτέα για τη δημιουργία πράσινου μετώπου προς τη θάλασσα.

     Εντός του αστικού ιστού, πέρα από τη δενδροφύτευση των λόφων της πόλης (του Λυκαβηττού, του Στρέφη, της Καστέλας, του Φιλοπάππου, της Πνύκας, του Κολωνού κ.ά.), που είχαν κηρυχθεί ως αναδασωτέοι, προγραμματίστηκε και η φύτευση επιλεγμένων εκτάσεων, οι οποίες, επίσης κηρύχθηκαν ως αναδασωτέες, για τη δημιουργία πράσινων οάσεων στην πόλη (αναφέρεται, π.χ., έκταση εμβαδού 46 στρεμμάτων στα Πετράλωνα, έκταση εμβαδού 20 στρεμμάτων στο Παλαιό Φάληρο, έκταση εμβαδού 15 στρεμμάτων στο Θησείο κ.ά.) Σε αυτά συνυπολογίζονταν και οι κήποι της πόλης (της Ομόνοιας, της Ελευθερίας κ.ά. –σημειώνεται ότι τότε οι πλατείες είχαν τη μορφή κήπων!–), καθώς και ο μέγας Βασιλικός (ακόμη) κήπος. Κήποι τότε ήταν και οι αυλές των σπιτιών, που αποτελούσαν μια άλλην ιδιαίτερη μορφή πρασίνου, η οποία, πολύ υπολογίζονταν από τους διαμορφωτές του πρασίνου της Αθήνας. Το δε πράσινο των ρεμάτων του λεκανοπεδίου (του Κηφισού, του Ιλισού, του Ηριδανού, του Ποδονίφτη κ.ά.), θα συμπλήρωνε το υπάρχον ή το προγραμματισμένο να δημιουργηθεί (η διατήρηση των ρεμάτων ήταν βεβαία και στον προγραμματισμό που γινόταν, αυτά είχαν ρόλο σημαντικό). Σημειώνουμε ότι το πράσινο των ρεμάτων, ήταν αξιόλογο και ιδιαίτερα σημαντικό. Η μαρτυρία του δασκάλου Αντωνίου Αντωνάκου, π’ αναφέρεται στο έτος 1927, είναι χαρακτηριστική: «…μιλήσαμε (με τους μαθητές) για το δάσος κάτω από τα πυκνά πεύκα και τα ψηλά πλατάνια του δάσους στο ρέμα της Χελιδονούς…» (Αντωνάκου Αντ., «Δυόμισι χρόνια δάσκαλος στο Μαρούσι», εκδοτικός οίκος «Αθήνα» Α. Ι. Ράλλη, Αθήνα 1929, σελ. 15).  Προγραμματίστηκε επίσης η δημιουργία πυκνών και σκιερών δενδροστοιχιών σε όλους τους αθηναϊκούς δρόμους –η επιδίωξη ήταν στις λεωφόρους να ήταν διπλές (σε δύο παράλληλες σειρές). Τέλος, η προστασία του πρασίνου των ορεινών όγκων του λεκανοπεδίου, είχε τεθεί σε πρώτη προτεραιότητα, ενώ υπήρχε και προγραμματισμός αναδάσωσης των γυμνότερων απ’ αυτούς (του Υμηττού και του Ποικίλου όρους).

     Με όλα τα παραπάνω, οι οραματιστές του πρασίνου των Αθηνών απέβλεπαν –εκτός των άλλων ωφελειών– στη βελτίωση του κλίματος της πόλης, δημιουργώντας διαδρόμους καθαρού, δροσερού αέρα προς το εσωτερικό της. Ενός αέρα που θα διέρχονταν από το περιαστικό πράσινό της και στη συνέχεια θα διοχετεύονταν προς αυτήν διά των ρεμάτων της και των διόδων πρασίνου που θα συγκροτούνταν (των κατάφυτων δρόμων, των αλσών και των πάρκων-κήπων του αστικού ιστού), αναζωογονώντας την και ανανεώνοντάς την. Η επιδίωξη ήταν να υπάρχει διασύνδεση όλων των μορφών πρασίνου της πόλης. Απέβλεπαν, επίσης, στο να κάμουν αισθητικά ομορφότερη την πρωτεύουσα, της οποίας ο χαρακτήρας του νεοκλασικού που της προσδόθηκε, απαιτούσε τη παρουσία του λιτού αττικού πρασίνου, που της έλειπε. Για να συνειδητοποιήσουμε πόσο μεγάλη ήταν η προσπάθεια που ξεκίνησε, αρκεί ν’ αναλογιστούμε ότι καμία άλλη ευρωπαϊκή πόλη, ακόμη και της Μεσευρώπης, δε θα είχε το μέγεθος των αλσών-πάρκων που προγραμματίζονταν, ούτε τη χωροταξική οργάνωση του σχεδιαζόμενου αθηναϊκού πρασίνου.   

     Όλα όμως εκείνα τα ωραία, έμειναν δυστυχώς όνειρα, αφού στην πράξη, μόνο κατά μικρό μέρος τους υλοποιήθηκαν. Η οικτρή πραγματικότητα απόδιωξε τις ωραίες σκέψεις και προσγείωσε εκείνους που επεδίωκαν να φτάσουν στο όνειρο. Πέρα από τη δάσωση των λόφων της πρωτεύουσας, όλος ο υπόλοιπος σχεδιασμός αναιρέθηκε-ανατράπηκε. Το μέγα άλσος των Αθηνών, είναι σήμερα τσιμέντο και άσφαλτος –μόνον το Άλσος Συγγρού στα Ιλίσια και το Άλσος Παγκρατίου, έμειναν για να μας το θυμίζουν, ενώ οι αρχικά αναδασωθείσες εκτάσεις του μέγα άλσους στις παρυφές του Υμηττού, διατέθηκαν για τη δημιουργία της Πανεπιστημιούπολης και της Πολυτεχνιούπολης στου Ζωγράφου, καθώς και για οικιστική αξιοποίηση. Από το βόρειο άλσος των Αθηνών, σήμερα απέμεινε ως έκταση πρασίνου μόνον το Άλσος της Νέας Φιλαδελφείας, ενώ ο Ελαιώνας δεν υπάρχει πια. Η Πειραïκή χερσόνησος έπαψε να υφίσταται ως αναδασωτέα, όπως και η παραλιακή ζώνη της Αττικής –οι χρήσεις που αναπτύχθηκαν εκεί, είναι δηλωτικές του προορισμού τους. Οι αναδασωτέες εκτάσεις εντός του αστικού ιστού «φυτεύτηκαν» με πολυκατοικίες (sic), οι δε πλατείες της πόλης (όσες δεν άλλαξαν χρήση…), που παλαιά είχαν τη μορφή κήπων, έγιναν πλατείες με την κυριολεκτική τους σημασία! –δηλαδή πλακοστρωμένες γυμνές κι ανοίκειες εκτάσεις, κάτι σαν «έρημοι» (δέστε την πλατεία Ομονοίας, δέστε την πλατεία Εθνικής Αντίστασης κ.ά.) Μα και οι χώροι πρασίνου που δημιουργήθηκαν στον αστικό ιστό, γνωρίζουν την απαξίωση, την υποβάθμιση και την καταστροφή (το πάρκο Ελευθερίας κατατρώγεται από το Μέγαρο Μουσικής, μεγάλο μέρος από το πάρκο Ριζάρη έγινε σταθμός του Μετρό κ.ά.) Τα ποτάμια, δε, των Αθηνών, που αποτελούσαν τους «αεραγωγούς» της πόλης, τα εξαφάνισε ο νεοέλληνας, καλύπτοντάς τα με τα έργα του πολιτισμού του (είναι χαρακτηριστικό ότι ο Κηφισός και ο Ιλισός, θεωρούνται επίσημα ως υπόνομοι!)

     Πώς το κακό έγινε; Γιατί το όνειρο εσβήσθη;

     Η ανατροπή επήλθε με τον ερχομό των 125.000 Μικρασιατών προσφύγων στην περιοχή της περιφέρειας πρωτευούσης, μετά τον ξεριζωμό του ’22. Αυτοί, κατά κύριο λόγο εγκαταστάθηκαν σε δασικά, αναδασωτέα και χορτολιβαδικά εδάφη, ανατρέποντας τον υφιστάμενο αναδασωτικό σχεδιασμό. Οι προσφυγικοί συνοικισμοί της Καισαριανής, του Βύρωνα, της Νέας Σμύρνης, της Νέας Ιωνίας, της Νέας Φιλαδέλφειας, της Νίκαιας, της Καστέλας κ.ά., δημιουργήθηκαν σε αναδασωτέες εκτάσεις. Ενώ, αντίστοιχα εδάφη στα προάστια, διατέθηκαν για τη γεωργική αποκατάσταση των προσφύγων (τα οποία εδάφη, στη συνέχεια μετατράπηκαν σε οικόπεδα –βλέπε τις περιπτώσεις της Βάρης, της Βούλας κ.ά.) Πού έγνοια, συνεπώς, για τη διαφύλαξη των δασικών εδαφών προκειμένου ν’ αναδασωθούν; Πού μυαλό για τη δημιουργία του μέγα άλσους ή του βορείου άλσους των Αθηνών; Πού λόγος για την προστασία των ρεμάτων του λεκανοπεδίου; Τα εδάφη αυτά διατέθηκαν, χωρίς πολύ σκέψη, για την εξυπηρέτηση των εξαθλιωμένων και απονενοημένων συμπατριωτών μας, οι οποίοι γύρεψαν στη μητέρα Ελλάδα τη σωτηρία. Όμως, μήπως όλα τούτα γίνηκαν βιαστικά και λαθεμένα; Μήπως η καταστροφή ήταν αναίτια; Δε θα μπορούσε άραγε ν’ αποφευχθεί η απώλεια των τόσο σημαντικών αυτών εδαφών, αν υπήρχε πρόβλεψη εγκατάστασης των προσφυγών σε άλλα εδάφη, εκτός της Αττικής, που ήταν διαθέσιμα για την αποκατάστασή τους, πιο πρόσφορα και κατάλληλα για τον επιδιωκόμενο σκοπό; Γιατί τόσος μεγάλος αριθμός προσφύγων στην πυκνοκατοικημένη –ήδη, από τότε– περιοχή του λεκανοπεδίου της Αττικής; Πολλοί διέκριναν λόγο στη σπουδή που επιδείχθηκε. Ο Γάλλος Guy Burgel, καθηγητής της αστικής γεωγραφίας στο πανεπιστήμιο Paris X–Nanterre, μίλησε για τακτική του Βενιζέλου, προκειμένου ν’ αποτελέσουν οι πρόσφυγες τους πραιτοριανούς της φιλελεύθερης δημοκρατίας (βλέπε σχετικά: Guy Burgel, «Αθήνα, η ανάπτυξη μιας μεσογειακής πρωτεύουσας», εκδόσεις Εξάντας, Αθήνα 1978).              

     Στα χρόνια που ακολούθησαν, η πορεία ήταν τραγική για την αττική φύση και για την πόλη των Αθηνών. Οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί δημιούργησαν συνοικισμούς σε δασικά κι αναδασωτέα εδάφη (βλέπε τις περιπτώσεις του Παπάγου, της Αργυρούπολης, της Γλυφάδας κ.ά.) Κηπουπόλεις, δε,  αναπτύχθηκαν στα λιγοστά δάση του λεκανοπεδίου (στο μεγαλύτερο μέρος του Ψυχικού, στον «αναδασωτέο» Χολαργό, στην Εκάλη, στη Νέα Κηφισιά κ.ά.) Ενώ, αυθαιρεσιούχοι εγκαταστάθηκαν σε δασικά, αναδασωτέα και χορτολιβαδικά εδάφη, με το κράτος θεατή και –στο τέλος– επικυρωτή της παρανομίας (η Λαμπρινή, λ.χ., ήταν συνοικισμός αυθαιρέτων). Λόφοι ή βουνά εξαφανίστηκαν (ο λόφος της Σικελίας εχάθη, τα Τουρκοβούνια –κατά ένα μέρος τους– οικοδομήθηκαν κ.ά.) και ρέματα χάθηκαν (ο Κηφισός, ο Ιλισός, ο Ηριδανός κ.ά., δεν υπάρχουν πια). Το δε κράτος, σχεδίαζε κάθε φορά την πόλη, σε βάρος του πρασίνου –το Μαρούσι, η Αγία Παρασκευή, το Χαλάνδρι, το Νέο Ψυχικό κ.ά., ήταν συνοικισμοί που κατά το μεγαλύτερο μέρος τους δημιουργήθηκαν επί δασικών εδαφών. Παράλληλα, το περιαστικό πράσινο της πρωτεύουσας, όλο και λιγόστευε (το Αιγάλεω άρχισε να χάνει τα άλλοτε θαλερά δάση του, ο Κορυδαλλός επίσης, οι υπώρειες της Πεντέλης σταδιακά οικοδομούνταν, ο Υμηττός αποψιλώνονταν κ.ά.) Ενώ ο τραγικός Ελαιώνας, εξαφανίστηκε κάτω από το μπετόν και τις πολυποίκιλες χρήσεις που αναπτύχθηκαν εκεί. Υπολογίζεται, ότι κατά την περίοδο 1900-1926, λόγω της άκρατης οικοδομικής δραστηριότητας που αναπτύχθηκε στην Αττική, με τη δημιουργία προσφυγικών ή μη οικισμών, το πράσινό της μειώθηκε από 75% σε 37%! (Τούντα, 1998). Η Αθήνα έτσι, σταδιακά μετέπιπτε στην αθλιότητά της, την οποία εμείς, ως μοιραίοι καλούμαστε να υποστούμε.

     Ο Δασολόγος Αναστασίου Στεφάνου, αναφέρει την εξής περίπτωση, χαρακτηριστική του τρόπου που αντιμετωπίζονταν το πράσινο κατά το Μεσοπόλεμο: «Το 1932 εις οικοδομικός συνεταιρισμός, αποτελούμενος από συνταξιούχους ανωτέρους αξιωματικούς, ναυάρχους, δημοσίους υπαλλήλους και πρώην υπουργούς, ηγόρασεν παρά του ΟΔΕΠ έκτασιν εις θέσιν Άγιος Ιωάννης Καρέας μεγέθους 422 στρεμμάτων… (…) Την έκτασιν αυτήν κατέλαβε αμέσως δυναμικά, περιέφραξε και διένειμε ανά 10 στρέμματα εις έκαστον συνέταιρον. (…) Η εν λόγω έκτασις είχε κηρυχθεί αναδασωτέα, διά του β. Διατάγματος της 22ας Ιουλίου 1917 και είχεν αναδασωθεί διά φυτών πεύκης και κυπαρίσσου. Τα φυτά επί της εκτάσεως είχον μέσην ηλικίαν 10 ετών και μέσον ύψος 3-5 μέτρων. (…) Η δασική υπηρεσία εις την ανωτέρω περίπτωσιν του Καρέως, προέβη εις το ένδικον μέσον της διοικητικής αποβολής του συνεταιρισμού, πλην όμως τα επακολουθήσαντα προσωρινά μέτρα εις α τα δικαιώματα του δημοσίου υπεστήριξαν επί τόπου ανώτεροι υπάλληλοι του Υπουργείου Γεωργίας με επικεφαλής τον νομικόν αυτού σύμβουλον και αι επακολουθήσασαι δικαστικαί αποφάσεις απέβησαν κατά του δημοσίου» (Στεφάνου Αν., «Το πράσινον του λεκανοπεδίου Αθηνών», έκδοση Υπουργείου Γεωργίας, Αθήναι 1968, σελ. 14).

     Κατά την περίοδο της Κατοχής, το πράσινο του λεκανοπεδίου και των γύρω βουνών του, υπέστη ανεπανόρθωτη καταστροφή. Το ζήτημα της επιβίωσης των Αθηναίων στα δύσκολα εκείνα χρόνια, ήταν πρωταρχικό και μπροστά στην υπέρτατη τούτη ανάγκη, η αττική φύση δεν υπολογίστηκε. Οι απολήψεις καυσοξύλων από τα δάση τής Αττικής, καθώς κι από τα άλση και τα πάρκα της Αθήνας, κατά τους κρύους, σκληρούς κατοχικούς χειμώνες, ήταν μεγάλες και βοήθησαν τους δεινοπαθούντες κατοίκους της πόλης ν’ αντεπεξέλθουν. Τα δε δασικά εδάφη, αποψιλώνονταν και καλλιεργούνταν, μεταπίπτοντας στη συνέχεια σε καθεστώς ιδιότυπης ιδιοποίησης. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας του έτους 1950, κατά την περίοδο της Κατοχής καταστράφηκε το 75% των δασών της Αττικής! Λέγει για την περίοδο εκείνη, πάλι ο Αναστάσιος Στεφάνου: «Τότε δεν έμεινε τίποτε όρθιον. Και αυταί αι ρίζαι των χαμαιζήλων πρίνων του Υμηττού και τα κουκουνάρια των πεύκων και αυτά απετέλεσαν πολύτιμον εμπορεύσιμον υλικόν διά θέρμανσιν, οικιακάς χρήσεις και κίνησιν των γκαζοζέν. Οι δρόμοι, εις μήκος πολλών χιλιομέτρων ήσαν κατάμεστοι από κάρα, σούστες, υποζύγια, καροτσάκια και ζαλίκες, που μετέφεραν εις την πόλιν των Αθηνών το πάσης φύσεως καύσιμον υλικόν» (Στεφάνου Αν., «Το πράσινον του λεκανοπεδίου Αθηνών», έκδοση Υπουργείου Γεωργίας, Αθήναι 1968, σελ. 11).

     Χαρακτηριστική της κατάστασης που επικρατούσε, είναι η αναφορά με ημερομηνία 7-7-1941, του Γενικού Δ/ντή Δασών του Υπουργείου Γεωργίας Αντωνίου Χριστοδουλόπουλου: «Χθες Κυριακήν, μετέβην εις το δημόσιον δάσος Καισαριανής, όπερ ως γνωστόν, είναι εν εκ των ωραιοτέρων ιστορικών τοπίων της αθηναϊκής περιοχής και είναι κατά το μέγα μέρος έργον τεχνητής αναδασώσεως. Πέριξ της ιστορικής μονής Καισαριανής, εκατοντάδες ελαιών, μεγάλης ηλικίας, συνίστων γραφικόν, εν μέσω πεύκων, ελαιώνα, εν ω περί την πλατείαν αυτής αιωνόβιοι πρίνοι και πλάτανοι προσέδιδον ένα ακόμη υποβλητικόν τόνον εις το κάλλος του τοπίου. Εξ όλων τούτων των έργων της φύσεως δεν υφίσταται σήμερον ουδέν. Όλα τα δένδρα ταύτα υλοτομήθησαν υπό των επιδραμόντων κυμάτων των ανέργων διά παντός μέσου και οργάνου. (…) Ολίγαι ακόμη ημέραι και η εξαφάνισις του δάσους της Καισαριανής θα έχει συντελεσθεί πλήρως. Όμοιαι καταστροφαί συντελούνται εις όλα τα πέριξ των Αθηνών δάση, ως του Δαφνίου, Σκαραμαγκά, Χαϊδαρίου, Μαγκουφάνας, Πεντέλης, Πάρνηθος κ.λπ.» Ο ίδιος, το έτος 1952 συνοψίζει για εκείνη την καταστροφή: «Κατά το διάστημα της Κατοχής, εις τας Αθήνας, τον Πειραιά και τα περίχωρα, κατηναλώθησαν 1.200.000.000 οκάδες καυσοξύλων, τα οποία προήλθον από τη θυσίαν 450.000 στρεμμάτων δασών της Αττικής και της Μεγαρίδος, ήτοι τα 68% της όλης εκτάσεως και ούτω επετεύχθη η επιβίωσις, όσον εξαρτάται τουλάχιστον από την καύσιμον ύλην, του εξ ενός και ημίσεως εκατομμυρίου, πληθυσμού των» (Χριστοδουλόπουλου Αντ., «Η δυνατότης αυξήσεως της δασικής παραγωγής και η επίδρασις αυτής επί του εθνικού εισοδήματος», περιοδ. «Το δάσος», τεύχος 18ο, α΄ τρίμηνο 1952, σελ. 9).

     Κατά την περίοδο της Κατοχής, καθοριστικό ρόλο στην «εξαφάνιση» του πρασίνου από το λεκανοπέδιο της Αττικής, έπαιξε και ο –ορισμένος από τους κατακτητές– Ιταλός (λοχαγός) δασάρχης Αττικής, Γκιουζέππε  Μελόκι. Με τις ευλογίες του ή με την προτροπή του, δασικά εδάφη στην Αττική αποψιλώθηκαν κι αποδόθηκαν σε άλλες χρήσεις («αξιοποιούμενα» ως οικόπεδα ή χωράφια), τα οποία στη συνέχεια, στα πλαίσια του μαυραγοριτισμού που επικρατούσε, αποτέλεσαν προϊόν συναλλαγής και κερδοσκοπίας, ενώ και τεράστιες ποσότητες αττικής ξυλείας εξήχθησαν προς τη Γερμανία και την Ιταλία, για την κάλυψη άμεσων αναγκών τους. Ο Μελόκι, ζητήθηκε από το ελληνικό κράτος να εκδοθεί για να δικαστεί από ελληνικό δικαστήριο, κάτι που δεν έγινε. Εάν τούτο συνέβαινε, ο Μελόκι θα ήταν ο πρώτος άνθρωπος στα παγκόσμια χρονικά, που θα δικάζονταν για εγκλήματα κατά της φύσης, και δη της ελληνικής (αττικής).

     Κάτι επίσης που ίσχυε σε σχέση με το πράσινο του λεκανοπεδίου, το οποίο –δυστυχώς– λίγο υπολογίστηκε, ήταν το γεγονός ότι τα δασικά εδάφη ολόκληρου του λεκανοπεδίου και μεγάλο μέρος των γύρω ορεινών του όγκων, προστατεύονταν ως αναδασωτέα από το έτος 1934 με την αριθ. 108424/13-9-1934 απόφαση του Υπουργού Γεωργίας –η απόφαση αυτή εξακολουθεί να ισχύει, όμως το πράσινο του λεκανοπεδίου συνεχώς λιγοστεύει! Η συνολική προστατευόμενη ως αναδασωτέα περιοχή, ανέρχεται σε 154.000 στρέμματα. Διάφορες όμως χρήσεις αναπτύχθηκαν στα συγκεκριμένα αναδασωτέα εδάφη, χρήσεις που άλλαξαν τον προορισμό τους κι εξαφάνισαν κάθε δυνατότητα για τη δημιουργία πρασίνου σε αυτά.

     Ήλθαν κατόπιν οι καιροί της ανοικοδόμησης (λόγω του πολέμου), της αντιπαροχής, της «αξιοποίησης», της κακοποίησης και της σάρωσης. Η προστασία του υπάρχοντος πρασίνου ή η δημιουργία νέου στο λεκανοπέδιο, αποτέλεσε ουτοπία –μιαν άσκοπη πολυτέλεια!–, αφού τα δασικά εδάφη επιζητούνταν μετ’ επιτάσεως για οικοπεδοποίηση. Τότε, στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, και στην πρώτη τετραετία του ’70, επανεμφανίστηκαν οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί, οι οποίοι, χωρίς αιδώ, σκέπασαν την αττική γη με το τσιμέντο τους, ακόμη και στις ανέλπιστες για οικοπεδοποίηση γωνιές της. Το δε κράτος, πολύ λίγο υπολόγισε το λιγοστό πράσινο που απέμεινε στο λεκανοπέδιο, παραδίδοντάς το στους αιχμηρούς όνυχες των εργολάβων, ενώ, κατά τον πολεοδομικό σχεδιασμό που υλοποιούνταν, η πρόβλεψη για πράσινο ήταν εξαιρετικά μικρή έως ανύπαρκτη. Δεν υπήρχε πολιτική, δεν υπήρχε όραμα, υπήρχαν συμφέροντα και κερδοσκοπία. Έτσι κατορθώθηκε (αλί!), από τα χρόνια του Μεσοπολέμου μέχρι σήμερα, να έχουν προστεθούν στην κατακαημένη Αθήνα μόνον 1.500 στρέμματα πρασίνου, που αποτελούν τη μισή σχεδόν έκταση από αυτή που μας παρέδωσαν οι οραματιστές, οι πρωτοπόροι του πρασίνου, οι άξιοι εκείνοι Αθηναίοι, σε μόλις δύο δεκαετίες! Ταυτόχρονα όμως, χάθηκαν σημαντικότατες εκτάσεις πρασίνου (κοινόχρηστες και ιδιωτικές), οι οποίες γίνηκαν θυσία στο βωμό της οικοδόμησης και της αξιοποίησης. ενώ θα μπορούσαν να δεσμευτούν για ν’ αποτελέσουν την ελπίδα της πόλης (η Καλλιθέα έχασε σταδιακά το μεγαλύτερο μέρος των πολλών πλατειών που αρχικά είχε, οι κηπουπόλεις των Αθηνών αντικατέστησαν το πράσινό τους με τσιμέντο, ενώ δάση, όπως το κτήμα Καραπάνου στη Γλυφάδα ή το μέγα δάσος του Υμηττού –το οποίο στο πρώτο σχέδιο πόλης της Ηλιούπολης ήταν αποτυπωμένο–, οικοπεδοποιήθηκαν και εντάχθηκαν σε σχέδιο πόλης –ως Τράχωνες και Άνω Ηλιούπολη, αντίστοιχα). 

     Το κακό των χρόνων της καταστροφής, γίνεται φανερό στ’ αναφερόμενα στην παρακάτω επιστολή-διαμαρτυρία του Εξωραϊστικού και Εκπολιτιστικού Συλλόγου Άνω Χολαργού, με ημερομηνία 1-3-1974, προς τη χουντική κυβέρνηση, όταν αυτή με διάταγμα, απέδωσε μεγάλο μέρος αναδασωτέας έκτασης που εκτείνονταν από το Γουδή μέχρι τον Δημόκριτο, και αποτελούσε εναπομείναν τμήμα του μέγα άλσους των Αθηνών, στον οικοδομικό συνεταιρισμό αξιωματικών με την επωνυμία ΑΟΟΑ, για να δομηθεί!!! Σημειωνόταν τότε: «Οι κάτοικοι της περιοχής Άνω Χολαργού, μέλη του ημετέρου συλλόγου, ζητούν την προστασίαν του πρασίνου του Υμηττού, διά της διατηρήσεως του επί των δυτικών υπωρειών του βουνού, εις την ενδοχώραν του Χολαργού, υφισταμένου πευκοδάσους, πνεύμονος ολοκλήρου του λεκανοπεδίου των Αθηνών, του οποίου επίκειται η οικοπεδοποίησις, κατόπιν της δημοσιεύσεως του αριθ. 303/1974 Ν.Δ. Σας λέγουμε ότι δεν πρόκειται περί ακαλύπτου αναδασωτέας περιοχής, αλλά περί του από 55ετίας περίπου πευκοφυτεμένου πρανούς του Υμηττού, η καταστροφή του οποίου, διά της ανεγέρσεως κατοικιών, σημαίνει αποκοπήν του πνεύμονος διά τε τον Χολαργόν, αλλά δι’ αυτήν ταύτην την πόλιν των Αθηνών…» 

     Σήμερα, το πράσινο της Αθήνας γνωρίζει μια νέου τύπου απαξίωση. Εδάφη του λεκανοπεδίου όπου αυτό θα μπορούσε να δημιουργηθεί, διατίθενται για άλλες χρήσεις, «αξιοποιούμενα» (βλέπε την περίπτωση της δημιουργίας αμαξοστασίου του Μετρό στα Σεπόλια, σε έκταση 169 στρεμμάτων, που διεκδικούνταν επί χρόνια από τους κατοίκους της φτωχότατης σε πράσινο συνοικίας των Σεπολίων για τη δημιουργία πάρκου-άλσους, ή της περίπτωσης της έκτασης Θων στους Αμπελοκήπους, επί της οποίας κατασκευάστηκε κτίριο γραφείων, παρά το γεγονός ότι προοριζόταν για αστικό πράσινο), ενώ και το υπάρχον πράσινο καταστρέφεται, για να υπάρξει «αξιοποίηση» των εδαφών που καταλαμβάνει (βλέπε την περίπτωση απόδοσης σημαντικού μέρους του Πάρκου Ελευθερίας στο Μέγαρο Μουσικής, βλέπε τις περιπτώσεις καταστροφής πάρκων και αλσών της πόλης για να δημιουργηθούν σταθμοί του Μετρό, αθλητικοί χώροι, δημόσια ή δημοτικά κτίρια κ.ά.) Οι δε προορισμένοι ως χώροι πράσινου στον αστικό ιστό, και θεσμοθετημένοι για το σκοπό αυτό, όχι μόνο δε φυτεύονται, αλλά αποδίδονται σε έτερες (εχθρικές προς το πράσινο!) χρήσεις. Το πάρκο Γουδή για παράδειγμα, που από το έτος 1977 είναι θεσμοθετημένο ως χώρος πρασίνου, σε έκταση εμβαδού 965 στρεμμάτων, ουδέποτε δημιουργήθηκε και σήμερα -σταδιακά και μεθοδικά– αποδίδεται η έκτασή του σε διάφορες χρήσεις (εκεί δημιουργήθηκε το γήπεδο μπάντμιγκτον, που ξεκίνησε ως λυόμενη-προσωρινή κατασκευή για τους ολυμπιακούς αγώνες και σήμερα λειτουργεί ως μόνιμος χώρος καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, εκεί θα δημιουργηθεί το Αντικαρκινικό νοσοκομείο Παίδων κ.ά.) Ενώ, το περίφημο πάρκο στο Ελληνικό (στο χώρο του πρώην αεροδρομίου), σε έκταση περίπου 4.000 στρεμμάτων (όσα απέμειναν μετά την προορισμένη απόδοση 1.000 στρεμμάτων της έκτασής του για οικοδόμηση!!!), το περιμένουμε ήδη από το έτος 2003 (η τύχη του μάς ανησυχεί –πολύ φοβούμαστε ότι εάν ποτέ δημιουργηθεί, θ’ αποτελέσει χώρο πολλαπλών κι ετερόκλητων χρήσεων, οπού το πράσινο θα υστερεί, συνοδεύοντας τις αλλότριες χρήσεις που θα κυριαρχούν και θα επιβάλλονται). Σύμφωνα μάλιστα με μελέτη του ΓΕΩΤΕΕ, από τη συνολική έκταση του Ελληνικού, μόνον 2.775 στρέμματα θ’ απομείνουν ως πράσινο, τα οποία θα διασπαρθούν στις διάφορες χρήσεις που υπάρχουν ή θα υπάρξουν εκεί!       

     Έτσι καταλήξαμε, η Αθήνα να είναι η φτωχότερη πρωτεύουσα της Ευρώπης –και μία από τις φτωχότερες πόλεις του προηγμένου κόσμου– σε αστικό πράσινο (σήμερα αναλογούν περίπου 2 τ.μ. πρασίνου σε κάθε κάτοικό της!), τη στιγμή που θα μπορούσε να ήταν πρότυπο πόλης στον τομέα αυτόν. Οι δυνατότητες, οι προϋποθέσεις και οι προοπτικές υπήρχαν. Θέληση δεν υπήρχε, όραμα για την πόλη, γι’ αυτό και φτάσαμε στο έσχατο.

     Δε φαίνεται όμως να συνειδητοποιήθηκε η αθλιότητά μας. Συνεχίζουμε, ως μοιραίοι, να καταστρέφουμε το πράσινο που απέμεινε και στεκόμαστε ξένοι και παγεροί στη δημιουργία!..

 

Αντώνης Β. Καπετάνιος -Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος

 

 Επιστροφή

 

European Green City Index-Η Αθήνα 22η σε Σύνολο 30 Ευρωπαϊκών Πόλεων

 Η Αθήνα κατατάσσεται 22η σε σύνολο 30 Ευρωπαϊκών πόλεων σε σχέση με τις περιβαλλοντικές της επιδόσεις. Αυτό είναι το συμπέρασμα της έρευνας περιβαλλοντικής βιωσιμότητας 30 μεγάλων πόλεων σε 30 Ευρωπαϊκές χώρες, την οποία παρουσίασε η Siemens κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής του ΟΗΕ για το Κλίμα στην Κοπεγχάγη.

Ο δείκτης European Green City Index μετρά τις σημερινές περιβαλλοντικές επιδόσεις των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων, καθώς και τη δέσμευσή τους για τη μείωση των μελλοντικών τους περιβαλλοντικών επιπτώσεων μέσα από συνεχείς πρωτοβουλίες και στόχους. Η μελέτη αξιολόγησε 30 πόλεις σε οκτώ κατηγορίες: εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ενέργεια, κτίρια, μεταφορές, νερό, ποιότητα αέρα, απορρίμματα και χρήσεις γης, καθώς και περιβαλλοντική διακυβέρνηση.

Η Αθήνα κατατάσσεται 22η σε σύνολο των 30 πόλεων που περιλαμβάνονται στον Ευρωπαϊκό Δείκτη Πράσινης Πόλης, με βαθμολογία 53,09 στα 100. Σε σύγκριση με άλλες πόλεις που βρίσκονται σε θερμά κλίματα, η Αθήνα βρίσκεται χαμηλότερα από τη Μαδρίτη, τη Ρώμη και τη Λισσαβόνα, αλλά υψηλότερα από την Κωνσταντινούπολη και το Βελιγράδι. Η γενική βαθμολογία της πόλης ήταν χαμηλή, εξαιτίας της ποιότητας του αέρα, της απόδοσης στη διαχείριση απορριμμάτων και γης καθώς και λόγω έλλειψης ενεργειακά αποδοτικών κτιρίων ή σχετικών προτύπων. Ωστόσο η βαθμολογία της ενισχύθηκε από τις περιβαλλοντικές της πολιτικές για το νερό και τις συγκοινωνίες, όπου είχε σχετικά καλή απόδοση.

Από τα στοιχεία που συγκέντρωσε και αξιολόγησε η έρευνα, προκύπτει ότι η Αθήνα αν και υλοποιεί κάποιες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα, τις συγκοινωνίες και την περαιτέρω αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εντούτοις δε διαθέτει ενεργειακά αποδοτικά οικοδομικά πρότυπα ή κίνητρα, ενώ έχει αναπτύξει ελάχιστες πολιτικές για τις πράσινες χρήσεις γης.

 

Η απόδοση της Αθήνας ανά δείκτη

Εκπομπές CO2: Δεν υπάρχουν διαθέσιμα ακριβή στοιχεία για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην Αθήνα, όμως βάσει εκτιμήσεων από την κατανάλωση καυσίμων στην πόλη, αυτή κατατάσσεται 17η μαζί με τη Βουδαπέστη. Η Αθήνα εκπέμπει κατά προσέγγιση 6 τόνους εκπομπών CO2 ανά κάτοικο, αριθμό ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο των 5 τόνων στο σύνολο των 30 πόλων. Η βαθμολογία της Αθήνας είναι επίσης χαμηλή λόγω της έλλειψης ετήσιου στόχου μείωσης CO2 στην πόλη.

Ενέργεια: Η Αθήνα κατατάσσεται στη 15η θέση. Αυτό οφείλεται κυρίως στα υψηλά επίπεδα κατανάλωσης ενέργειας στην πόλη κατά κεφαλήν. Tο 2006, η κατά κεφαλήν κατανάλωση ενέργειας ήταν περίπου 89 gigajoules, σε σύγκριση με τον μέσο όρο των 30 πόλεων, που αντιστοιχεί σε περίπου 81 gigajoules.Αυτό οφείλεται κυρίως στο συγκοινωνιακό κλάδο, καθώς ο Πειραιάς, δήμος εντός της αστικής περιοχής της Αθήνας, αποτελεί βασικό κόμβο διακίνησης αγαθών.

Η Αθήνα έχει σχετικά υψηλό βαθμό κατά κεφαλήν κατανάλωσης ενέργειας, εντούτοις ελάχιστο ποσοστό αυτού προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Λιγότερο από 3% της ενέργειας που καταναλώνεται στην πόλη βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές, σε σύγκριση με 7% που είναι ο μέσος όρος των 30 πόλεων.

Κτίρια: Η Αθήνα έρχεται 22η στα κτίρια, κυρίως λόγω της έλλειψης ενεργειακά αποδοτικών οικοδομικών προτύπων ή κίνητρων στην πόλη.

Με τα οικιστικά κτίρια να καταναλώνουν περίπου 695 megajoules ανά τετραγωνικό μέτρο, η Αθήνα μένει πίσω από άλλες πόλεις με υψηλές μέσες θερμοκρασίες. Η πόλη μένει επίσης πίσω λόγω της έλλειψης κανονισμών ενεργειακής αποδοτικότητας στα νέα κτίρια. Επιπλέον η Αθήνα δεν παρέχει κίνητρα για την κατασκευή πράσινων σπιτιών ή κτιρίων, ούτε για την προσαρμογή υπαρχόντων κτιρίων ώστε να είναι πιο φιλικά προς το περιβάλλον.

Συγκοινωνίες: Η Αθήνα έρχεται 17η στις συγκοινωνίες, που μαζί με το νερό αποτελούν την κατηγορία όπου καταγράφει την καλύτερη απόδοση.

Η πόλη διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο λεωφορείων, πολλά από τα οποία (20%) τροφοδοτούνται με συμπιεσμένο φυσικό αέριο (CNG), καθώς και ηλεκτρικά κίτρινα τρόλεϊ. Η έκταση του δικτύου δημοσίων συγκοινωνιών της πόλης είναι μεγαλύτερη από τον μέσο όρο των 30 πόλεων. Ωστόσο, δεν υπάρχει δίκτυο ποδηλατοδρόμων, ούτε γρήγορες λωρίδες για συλλογική χρήση των ΙΧ.

Νερό: Η Αθήνα κατατάσσεται 15η στην κατηγορία του νερού, δεύτερη στις πόλεις με θερμά κλίματα. Η συνολική της απόδοση μειώνεται λόγω των υψηλών επιπέδων κατανάλωσης νερού στην πόλη.

Η κατανάλωση νερού είναι περίπου 105 κυβικά μέτρα ανά άτομο ανά έτος, ουσιαστικά ταυτόσημη με τον μέσο όρο των 30 πόλεων, αλλά σχεδόν διπλάσια από το Άμστερνταμ που βρίσκεται στην κορυφή της κατηγορίας.Έχει επίσης ελαφρώς χαμηλότερη βαθμολογία από τον μέσο όρο στις διαρροές του συστήματος ύδρευσης, με εκτιμώμενο ποσοστό διαρροών 25% (ο μέσος όρος είναι περίπου 23%). Ωστόσο, η πρόσβαση στο νερό στην πόλη είναι καλή, με 99,7% των κατοικιών να συνδέονται με το αποχετευτικό σύστημα, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο του 95%.

Απορρίμματα και χρήση γης: Η Αθήνα κατατάσσεται 23η στην κατηγορία διαχείρισης απορριμμάτων και χρήσης γης, κυρίως λόγω της κακής της απόδοσης σε πολιτικές πράσινων χρήσεων γης.

Η πόλη έχει ωστόσο καλή βαθμολογία (στην 11η θέση) στην παραγωγή δημοτικών απορριμμάτων, δημιουργώντας περίπου 465 kg απορρίμματα ανά κάτοικο ανά έτος, κάτω από τον μέσο όρο των 511 kg για τις 30 πόλεις Κατατάσσεται 18η στην ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση απορριμμάτων.

Περιβαλλοντική διακυβέρνηση: Η Αθήνα κατατάσσεται 21η, μαζί με το Δουβλίνο στην περιβαλλοντική διακυβέρνηση

Το περιβαλλοντικό πρόγραμμα της Αθήνας μοιράζεται ανάμεσα στις αρχές της πόλης και τα διάφορα υπουργεία στην εθνική κυβέρνηση, δημιουργώντας κάποια σύγχυση αναφορικά με τα όρια των δικαιοδοσιών τους. Αν και υπάρχει ειδική περιβαλλοντική αρχή στην Αθήνα, πολλά ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον τα χειρίζεται το Αθηναϊκό τμήμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος ή το Υπουργείο Συγκοινωνιών. Κατά συνέπεια, το περιβαλλοντικό πρόγραμμα της πόλης είναι αποσπασματικό και παρέχει ελάχιστους πραγματικούς στόχους. Για το σχέδιο πράσινης δράσης, η Αθήνα έρχεται ισόπαλη με το Βουκουρέστι και το Δουβλίνο στην 26η θέση. Ωστόσο, η πόλη παίρνει καλύτερη βαθμολογία για την πράσινη διαχείριση, ανεβάζοντας τη γενική της κατάταξη.

Πέρα από τα σημεία όπου απαιτείται βελτίωση, η έρευνα κατέγραψε και δράσεις που η Αθήνα υλοποιεί σήμερα, στο πλαίσιο της προσπάθειας της να γίνει μια πιο βιώσιμη και περιβαλλοντικά φιλική πόλη.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι εξής:

Παρότι δεν έχει εφαρμοστεί ακόμη στην Αθήνα, συζητείται ένα νομοσχέδιο σε εθνικό επίπεδο για την εισαγωγή πιστοποιητικών ενεργειακής απόδοσης.

Για τη μείωση των εκπομπών από τις συγκοινωνίες και την αποσυμφόρηση της πόλης, η πρόσβαση των πεζών στο ιστορικό κέντρο έχει βελτιωθεί. Παράλληλα, έχει αρχίσει να επεκτείνεται το δίκτυο υπόγειου σιδηροδρόμου, με στόχο τη μείωση των εκπομπών που σχετίζονται με τη συγκοινωνία στο κέντρο της πόλης.

Η Αθήνα έχει τοποθετήσει την ανακύκλωση στο επίκεντρο της περιβαλλοντικής ημερήσιας διάταξής της. Ξεχωριστοί κάδοι παρέχονται για γυαλί, μέταλλο και μπαταρίες από το 2005. Υπάρχουν τρία κεντρικά σημεία συλλογής στην Αθήνα, με τα δοχεία ανακύκλωσης να είναι ευρέως διαθέσιμα σε ολόκληρη την πόλη.

Η πόλη εφάρμοσε το πρόγραμμα Αττική SOS το 1994, μια πρωτοβουλία με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα στην Αθήνα, που έφτασε έως τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Η πολιτική ενημερώθηκε με αναθεωρήσεις το 1996, το 1998 και το 2001. Οι περισσότεροι στόχοι που ορίζονταν στην πρωτοβουλία έχουν επιτευχθεί.

Η έκταση του δείκτη European Green City Index είναι μοναδική. Οι κατηγορίες βασίζονται σε 30 επιμέρους δείκτες - 16 ποσοτικούς (π.χ. κατανάλωση νερού και ενέργειας κατά κεφαλήν, ποσοστό ανακύκλωσης και χρήση μέσων μαζικής μεταφοράς) και 14 ποιοτικούς (π.χ. στόχοι μείωσης CO2, πρότυπα αποδοτικότητας για κτίρια, και υποστήριξη για μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος). Το Economist Intelligence Unit ανέπτυξε το δείκτη και συνέταξε την έκθεση σε συνεργασία με τη Siemens.

Ο δείκτης European Green City Index είναι η τρίτη μέχρι στιγμής έρευνα στη σειρά Sustainable Urban Infrastructures που εκδίδει η Siemens - μετά από εκθέσεις βιωσιμότητας που αφορούν στο Λονδίνο και το Μόναχο.

«Με αυτή την ανάλυση υπογραμμίζουμε για μια ακόμη φορά τη δέσμευσή μας στο να υποστηρίζουμε την προσπάθεια των πόλεων με τα μέτρα που υιοθετούν για την προστασία του κλίματος», δήλωσε ο Δρ. Reinhold Achatz, επικεφαλής του τμήματος Corporate Research and Technologies, στην κεντρική μονάδα έρευνας της Siemens AG. «Στο κάτω-κάτω, παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο, αφού είναι υπεύθυνες για το 80% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ περισσότερο από το μισό του πληθυσμού της γης ζει σήμερα σε πόλεις». Το περιβαλλοντικό χαρτοφυλάκιο της Siemens την κάνει έναν ιδανικό συνεργάτη για την εφαρμογή φιλικών προς το περιβάλλον λύσεων για υποδομές. Κατά το οικονομικό έτος 2009, η εταιρία κατέγραψε περίπου €23 δισ. κέρδη από τα προϊόντα και τις λύσεις της για την προστασία του κλίματος. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 30% των συνολικών ετήσιων εσόδων της εταιρίας.

(από Energia.gr, 11/12/2009) www.oikoenergeia.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=692:european-green-city-index&catid=59:2009-05-15-23-31-54&Itemid=70

 

 Επιστροφή

 

Αδοξη κατάληξη είχε η Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για το Κλίμα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ

Ωδινεν όρος και έτεκε μυν: η διπλωματική υπερπροσπάθεια της τελευταίας στιγμής που κατέβαλαν τη νύχτα της Παρασκευής ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, ο κινέζος πρωθυπουργός Γουέν Ζιαμπάο και μερικοί ακόμη ισχυροί «παίκτες» της παγκόσμιας ρύπανσης προκειμένου να μη φύγουν με άδεια (και κυρίως… βρώμικα) χέρια από την Κοπεγχάγη, οδήγησε τελικά σε μια άκρως αμφισβητούμενη, μη δεσμευτική «συμφωνία κυρίων» για τον μελλοντικό περιορισμό των εκπομπών CO2, που στην πράξη δεν ικανοποιεί κανέναν _ αν εξαιρέσουμε βέβαια τα υπερεθνικά λόμπι της ενέργειας, της βαριάς βιομηχανίας και των μεταφορών, που μπορούν να συνεχίσουν τις οικοκτόνες τους «business as usual».

Για την ακρίβεια, η κατ’ όνομα «συμφωνία των πέντε», την οποία έκλεισε την τελευταία στιγμή ο πρόεδρος Ομπαμα με τους ηγέτες της Κίνας, της Βραζιλίας, της Ινδίας και της Νότιας Αφρικής, και τελικά εγκρίθηκε εκ των υστέρων και «με το στανιό» από την πλειοψηφία των παριστάμενων κρατών, όχι μόνον δεν είναι δεσμευτική νομικά, αλλά μοιάζει «σχεδιασμένη» ώστε να μην υιοθετηθεί από τον ΟΗΕ: για να καταστεί η συμφωνία δεσμευτική, απαιτείται η ομόφωνη ψήφισή της και από τις 193 χώρες που πήραν μέρος στη Διάσκεψη της Κοπεγχάγης. Αν εναντιωθούν ορισμένες _ και ήδη την απέρριψαν 18 αναπτυσσόμενες χώρες _ θα υιοθετηθεί μόνον από εκείνες που την υποστηρίζουν, δηλαδή από τους μεγαλύτερους ρυπαντές, τις χώρες που ευθύνονται για το 50% και πλέον των εκπομπών ρύπων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Κρίμα, δηλαδή, για τις πολύμηνες διαβουλεύσεις, τα αμέτρητα αεροπορικά πηγαινέλα των ανεύθυνων, όπως αποδείχτηκε, «υπευθύνων», τους τόνους μελανιού και τα δάση από πεταμένο χαρτί για τα αμέτρητα προσχέδια, αλλά και την άγρια μεταχείριση χιλιάδων διαδηλωτών από την αστυνομία, που χαρακτήρισαν την αποτυχημένη Διάσκεψη...

Τριχοτόμηση

Το μεταμεσονύκτιο, άδοξο τέλος της μαραθώνιας Διάσκεψης του ΟΗΕ επιβεβαίωσε τελικά τα χειρότερα προγνωστικά, αφού βρήκε τα 193 κράτη που συμμετείχαν σε αυτήν (εκ των οποίων 110 περίπου εκπροσωπήθηκαν, έστω και την τελευταία στιγμή, σε επίπεδο κορυφής) να έχουν χωριστεί σε τρία αλληλοκατηγορούμενα στρατόπεδα: στους «βρώμικους» πλούσιους, με ηγέτη τις ΗΠΑ, που δεν θέλουν να επέμβουν δραστικά στις εκπομπές CO2, στα φτωχά αναπτυσσόμενα κράτη που θέλουν να πληρώσουν οι πλούσιοι τη «λυπητερή» της απορρύπανσης και της μεταστροφής προς καθαρότερες μορφές ενέργειας, και βέβαια στους (κάπως πιο) «καθαρούς» πλούσιους, με επικεφαλής την Ευρωπαϊκή Ενωση και την Ιαπωνία, που παίζουν τον ρόλο του μεσολαβητή και δείχνουν διατεθειμένοι να προχωρήσουν σε θυσίες, αλλά μόνον αν συμβάλουν σε αυτές και τα υπόλοιπα κράτη, αναπτυσσόμενα και αναπτυγμένα.

Τα…τεκτονικά αυτά ρήγματα όχι μόνον δεν γεφυρώθηκαν με τη δήθεν «Συμφωνία» της Κοπεγχάγης, αλλά βάθυναν ακόμη περισσότερο λόγω της «προσωπικής διπλωματίας» που επέλεξε να ακολουθήσει το τελευταίο βράδυ της Διάσκεψης ο κ. Ομπάμα, αφήνοντας έξω από κάθε συζήτηση τη συντριπτική πλειονότητα των συμβαλλόμενων κρατών. Δεν είναι φυσικά τυχαίο ότι μόνον ο αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη συμφωνία «άνευ προηγουμένου βήμα προς τα εμπρός»: μπορεί τώρα να επιστρέψει στις ΗΠΑ ως ο πολιτικός «μεσσίας» που προσπάθησε ειλικρινά να σώσει τον πλανήτη, αλλά σκόνταψε στην αδιαλλαξία των ανυπόμονων _ και λαίμαργων για μετρητά _ «μικρών».

Η πραγματικότητα όμως είναι εντελώς διαφορετική: οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, οι πλέον ρυπογόνες χώρες στον πλανήτη και αυτές που στην ουσία κρατούσαν στα χέρια τους το «κλειδί» των όποιων εξελίξεων, δυναμίτισαν από την πρώτη στιγμή τη Διάσκεψη, αρνούμενες να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες νομικές δεσμεύσεις και υποδαυλίζοντας έντεχνα το ρήγμα μεταξύ αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων κρατών, ώστε να σιγουρέψουν ότι δεν θα βγει τίποτε ανησυχητικό για την (αν)ιερή «ανάπτυξή» τους…

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ομπάμα και ο κινέζος πρωθυπουργός Ζιαμπάο είχαν μέσα στην Παρασκευή δύο κατ' ιδίαν συναντήσεις που έληξαν χωρίς ανακοινώσεις. Πληροφορίες θέλουν μάλιστα τον ρώσο πρόεδρο Ντμίτρι Μεντβέντεφ να αποχωρεί πρόωρα από την πρωτεύουσα της Δανίας το βράδυ της Παρασκευής, ακριβώς επειδή εξοργίστηκε από την «προσωπική διπλωματία» και τις «αντιδημοκρατικές», όπως τις χαρακτήρισαν και πολλοί ακόμη σύνεδροι, πρακτικές του Ομπάμα.

Τελικά και ο ίδιος ο αμερικανός πρόεδρος «έφυγε νύχτα» από την Κοπεγχάγη, όταν διαπίστωσε πως η «συμφωνία των πέντε» δεν είχε καμία ελπίδα καθολικής υιοθέτησης. Παρατήρησε ότι μία νομικά δεσμευτική συμφωνία «θα απαιτήσει χρόνο», ευχήθηκε να ακολουθήσουν και οι υπόλοιπες χώρες το… παράδειγμα των ΗΠΑ, προφασίστηκε επί τούτου μια χιονοθύελλα που απειλούσε την Ουάσιγκτον, και «από εδώ πάνε κι οι άλλοι»! Οσο για τον επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας της Κίνας, Ξίε Τζένχουα, τόνισε ότι η Σύνοδος είχε «θετικό αποτέλεσμα» και ότι «όλοι θα πρέπει να είναι ικανοποιημένοι»!.

Αναγκαστικά, οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι «κατάπιαν το χάπι»: ο πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί δήλωσε ότι η συμφωνία «κάθε άλλο παρά τέλεια είναι», αλλά «είναι η καλύτερη δυνατή», ενώ η καγκελάριος της Γερμανίας Ανγκελα Μέρκελ την παρουσίασε ως «το μέγιστο που μπορέσαμε να επιτύχουμε»: ξεκαθάρισε όμως ότι η Ευρώπη θα εμμείνει τελικά στο (μονομερές) σχέδιό της για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 20% ως το 2020, σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, έως ότου συμφωνηθεί μία νομικά δεσμευτική συνθήκη.

Σε άλλο μήκος κύματος ο προεδρεύων της G77 (των αναπτυσσόμενων κρατών), ο Σουδανός Λουμούμπα Ντία-Πινγκ, τόνισε πως «η συμφωνία αυτή είναι η χειρότερη στην Ιστορία». Σε ακόμη υψηλότερους τόνους η εκπρόσωπος της Βενεζουέλας έκανε λόγο για «πραξικόπημα ενάντια στη δικαιοδοσία των Ηνωμένων Εθνών». Ο εκπρόσωπος του Τουβαλού, μιας μικροσκοπικής νησιωτικής χώρας του Ειρηνικού που κινδυνεύει άμεσα με εξαφάνιση λόγω της ανόδου της στάθμης του νερού, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Είναι σαν να δεχθήκαμε τα 30 αργύρια για να προδώσουμε τον λαό μας και το μέλλον μας», ενώ εκπρόσωπος της Οργάνωσης «Φίλοι της Γης» συμπλήρωσε ότι «η Κοπεγχάγη υπήρξε μια αξιοθρήνητη αποτυχία... Με τη μη ανάληψη δράσης, οι πλούσιες χώρες καταδίκασαν εκατομμύρια ανθρώπους στην πείνα, στη δυστυχία και στον θάνατο, αφού επιταχύνονται οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Την ευθύνη φέρουν αποκλειστικά οι αναπτυγμένες χώρες». Και ένας εκπρόσωπος της Greenpeace χαρακτήρισε την Κοπεγχάγη «τόπο εγκλήματος, με τους ενόχους να το σκάνε από το αεροδρόμιο»…

Τι συμφωνήθηκε τελικά στην Κοπεγχάγη;

Η «Συμφωνία» της τελευταίας στιγμής αναγνωρίζει μεν ότι «απαιτούνται βαθιές περικοπές στις παγκόσμιες εκπομπές ρύπων», ώστε να «κρατηθεί η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τους 2 β. C». Καθορίζει «εθελοντικές δεσμεύσεις» των μεγάλων αναπτυσσόμενων χωρών για περιορισμό των ρύπων, αλλά δεν ορίζει τα επίπεδα αυτών των μειώσεων, ούτε επιβάλλει χρονικές προθεσμίες: απλώς καλεί για την υιοθέτηση μιας νομικά δεσμευτικής συνθήκης ως τα τέλη του επόμενου έτους.

Οι λεπτομέρειες για τα σχέδια μετριασμού των ρύπων περιλαμβάνονται σε δύο ξεχωριστά παραρτήματα, ένα για τους στόχους των αναπτυγμένων χωρών και ένα για τις εθελοντικές δεσμεύσεις των μεγαλύτερων αναπτυσσόμενων χωρών. Αυτές δεν είναι δεσμευτικές και περιγράφουν την υπάρχουσα κατάσταση όσον αφορά τις υποσχέσεις των «πλουσίων». Υποσχέσεις που κυμαίνονται από τις «υπό σκέψη» για τις ΗΠΑ (όπου ως γνωστόν το Κογκρέσο έχει «παγώσει« τη συζήτηση για τη σχετική νομοθεσία), έως τις «εγκριθείσες με νόμο» για την ΕΕ.

Ούτε λέξη δεν υπάρχει για το αίτημα των αναπτυσσόμενων κρατών να παραταθεί και μετά το 2012 το Πρωτόκολλο του Κιότο, η προηγούμενη διεθνής συμφωνία κατά της παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Το Κιότο, βλέπετε, ήταν μεν άτολμο, αλλά ήταν και δεσμευτικό για τις 40 βιομηχανικές χώρες _ γι’αυτό άλλωστε και οι ΗΠΑ δεν το υπέγραψαν ποτέ…

Το σημαντικότερο όμως είναι πως η «συμφωνία» της Κοπεγχάγης δεν προνοεί για τη δημιουργία κανενός, έστω και υποτυπώδους, μηχανισμού έλεγχου του περιορισμού των ρύπων. Στο κείμενο αναφέρεται μόνον ότι οι αναδυόμενες οικονομίες θα πρέπει να αναφέρουν τα αποτελέσματα στα Ηνωμένα Εθνη «κάθε δύο χρόνια», αλλά επιμένει στην ανάγκη να διασφαλισθεί ότι «η εθνική κυριαρχία θα τύχει σεβασμού».

Προβλέπει, πάντως, ότι θα διατεθούν 30 δισ. δολάρια βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες ως το 2013, εκ των οποίων τα 11 δισ. δολάρια θα «τσοντάρει» η Ιαπωνία, με 10,6 δισ. θα συμβάλει η Ευρωπαϊκή Ενωση, και μόνον 3,6 δισ. θα είναι ο... οβολός της Αμερικής: προγραμματίζει επίσης, γενικώς και αορίστως, πως το ποσό αυτό μπορεί να αυξηθεί στα 100 δισ. δολάρια κατ' έτος ως το 2020 _ χωρίς όμως να εξηγεί και πού θα βρεθούν αυτά τα χρήματα. Αναφέρει απλά ότι «τα κεφάλαια θα προέλθουν από ένα εύρος πηγών, ιδιωτικών και δημόσιων, διμερών και πολυμερών».

Αλλες κρίσιμες «εκκρεμότητες», όπως ο ρόλος της αγοράς άνθρακα, η ένταξη των ρύπων της ναυτιλίας, της αεροπλοΐας και της γεωργίας και η χρήση των τεχνολογιών κατακράτησης και αποθήκευσης άνθρακα, παρέμειναν φυσικά…εκκρεμότητες. Η «συμφωνία» αγνοεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο του κάρβουνου στην παραγωγή των αερίων του θερμοκηπίου, και απλώς περιορίζεται να δηλώσει ότι «θα επιδιωχθούν διάφορες προσεγγίσεις (...) ώστε να προωθηθούν δράσεις μετριασμού» της διεθνούς χρήσης του άνθρακα. Είναι άραγε τυχαίο ότι ΗΠΑ και Κίνα έχουν τα μεγαλύτερα αποθέματα κάρβουνου στον κόσμο; Σίγουρα όχι…

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=2&artId=305651&dt=19/12/2009

 

Αποδείχτηκε ότι ο 68χρονος διευθυντής του Ινστιτούτου Διαστημικών Μελετών Γκόνταρντ της NASA, Τζέιμς Χάνσεν είχε δίκιο όταν δήλωσε στους Τάιμς του Λονδίνου "ότι θα μποϊκοτάρει τη σύνοδο, θεωρώντας ότι δεν είναι παρά μια "φάρσα. Στην ουσία, τόνισε, τα ανεπτυγμένα κράτη θέλουν να αγοράζουν "συγχωροχάρτια", δίνοντας μικροποσά στις αναπτυσσόμενες χώρες, για να συνεχίσουν τη ρύπανση και την επιβάρυνση της ατμόσφαιρας, σαν να μην τρέχει τίποτε.
---------------
ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ:
[Friends of the Earth: Το σχέδιο διακήρυξης είναι "καταστροφή για τις πιο φτωχές χώρες. Μας προκαλεί αηδία η ανικανότητα των πλούσιων χωρών να δεσμευθούν για τις μειώσεις αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, που γνωρίζουν πως είναι απαραίτητες" αναφέρει η ανακοίνωση. Προβάλλεται από τις ΗΠΑ ως επιτυχία, ωστόσο είναι ακριβώς το αντίθετο. Δεν προβλέπει δράση για τη συγκράτηση της υπερθέρμανσης και αυτό θα προκαλέσει σε εκατοντάδες εκατομμύρια πολίτες των φτωχών χωρών, περισσότερη πείνα" συμπληρώνεται.

Greenpeace, ο διευθυντής του βρετανικού γραφείου Τζον Σόβεν δήλωσε: "Φαίνεται ότι λίγοι είναι οι πολιτικοί που μπορούν να δουν πέρα από το μικροσυμφέρον τους και ακόμη λιγότεροι εκείνοι που νοιάζονται για τα εκατομμύρια των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής".

Εκ μέρους των αναπτυσσόμενων χωρών, ο διαπραγματευτής της G77 Λουμούμπα Ντι Απίνγκ δήλωσε ότι "η συμφωνία σίγουρα θα έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή της Αφρικής και των μικρών νησιωτικών κρατών. Είναι το λιγότερο φιλόδοξο σχέδιο που μπορεί να φανταστεί κανείς. Παγιδεύει τις φτωχές χώρες σε αέναη φτώχεια. Ο Ομπάμα έσβησε κάθε διαφορά του με τον Μπους".

Ευρωπαϊκή Ένωση (πρώτη αντίδραση): "απέχει πολύ από τις προσδοκίες μας".]

ΠΗΓΗ: Nooz , COP15.

 

 Επιστροφή

 

Ένα αειφόρο καταναλωτικό πρότυπο-Επιστροφή στις ρίζες

Του Γιωργάκη Κωστή*

Υποβλήθηκε από admin την Τρί, 23/12/2008 - 19:28.

Η ανθρωπότητα θα ξόδευε 10πλάσια ενέργεια και πόρους αν ανακάλυπτε κάθε φορά τη φωτιά. Η επιστημονική έρευνα οφείλει να μελετήσει την εμπειρία και τα λάθη του παρελθόντος και μετά να προχωρήσει σε έρευνα νέων ζητημάτων. Έτσι και η κοινωνική πρόοδος πρέπει να στηρίζεται σε επιτυχημένα πρότυπα και να απορρίπτει τα λάθη.

Σήμερα, ο άνθρωπος - καταναλωτής ζει μέσα σε πόλεις - χαβούζες, απομονωμένος απο τους συνανθρώπους του, που αντί να τον βοηθούν... τον ενοχλούν !

Το πετυχημένο πρότυπο της παλιάς γειτονιάς ή -στην πόλη- της «αυλής» έχει ολότελα χαθεί ή ξεχαστεί. Μια εικόνα που σχεδόν έχει εξαφανιστεί πια από τις πόλεις και τα χωριά μας είναι τα μικρά αυτόνομα σπιτάκια, με τους λειτουργικούς χώρους, χωρίς περιττά «σαλόνια», χωρίς να ενοχλούν τους διπλανούς. Μια ζωή μέσα στο πράσινο και με έκδηλη διάθεση συνεργασίας σε καθημερινές στιγμές, με ευωδιαστούς μπαξέδες αλλά και με κοινό φούρνο!

Σήμερα πια η γειτονιά εξαφανίστηκε γιατί οι αρχικοί «συγκάτοικοι» πέθαναν. Στη θέση τους ήρθαν οι απόγονοι, άνθρωποι μιας άλλης γενιάς, μιας άλλη κουλτούρας που παρασύρθηκαν απο τις επιταγές της εποχής και τα προβαλλόμενα πρότυπα της δήθεν προόδου... μακριά απο τη φύση και την συντροφικότητα.

Ως συνέπεια αυτής της στροφής ο ανταγωνισμός δεν άργησε να κυριαρχήσει και η συντροφικότητα έμοιαζε πια σύμπτωμα ρομαντισμού και άρα... ελάττωμα! Η «ασθένεια» αυτή διείσδυσε ακόμα και μέσα στην οικογένεια. Ποια ήταν άραγε η αιτία; Μα πολύ απλά: η «βουλιμική κατανάλωση» που είχε τις ρίζες της σε χρόνια στερημένα αλλά κυρίως στην σοβαρή προσπάθεια της κερδοσκοπίας για αύξηση της επιπόλαιας και πρόχειρης κατανάλωσης, που της αποφέρει υπέρογκα κέρδη και πλούτη.

Η εμμέσως επιβαλλόμενη εγωκεντρική κοσμοθεωρία των σύγχρονων ανθρώπων μεταφράστηκε και ως κατανάλωση για το «εγώ», χωρίς κριτήρια και με ανταγωνισμό προς όλους, συγγενείς και μη, εχθρούς αλλά και φίλους. Παραποιήθηκαν ακόμα και τα επιστημονικά δεδομένα, που «όφειλαν» να προσαρμοστούν πλήρως στους στόχους των κερδοσκοπικών παραγωγικών μεγαλοομάδων, αγνοώντας ή και θάβοντας τις παραδόσεις και τις ανακαλύψεις των προγόνων μας.

Κάτι άλλο που συνέβη ήταν ότι παραγκωνίστηκε εντελώς και δίχως τύψεις η αλήθεια και το σωστό μπροστά στη μόδα και το «εγώ». Γι' αυτό, σήμερα φοράμε στενά παπούτσια παρ' όλο που δημιουργούν κότσι ή στενά ρούχα παρ' όλο που σταματούν την κυκλοφορία του αίματος. Οι περιπτώσεις νευρικής ανορεξίας που στέλνουν στον άλλο κόσμο κορίτσια σαν τα κρύα νερά, δεν εξαιρούνται απο τον «οδοστρωτήρα» της βιομηχανοποιημένης υποκειμενικής ομορφιάς.

Αλλά το μεγάλο ζητούμενο είναι η συνεχώς αυξανόμενη και ανεξέλεγκτη «απαραίτητη» κατανάλωση, απόρροια της γενικότερης αντίληψης ανταγωνισμού! «Εγώ», δηλαδή, «πρέπει να είμαι μοδάτος για να επικρατήσω. Τρώω -στρουθοκαμηλίζοντας- το χειρότερο φαγητό αρκεί να είναι εύκολο και επώνυμο». Ένα καλά μελετημένο σχέδιο για να πληρώνω ακριβότερα, να καταναλώνω χειρότερη ποιότητα και να μην έχω έλεγχο τι παίρνω.

Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ενώ απο τον μικρό μαγαζάτορα ή αγρότη θα μπορούσε να πάρει απαντήσεις για πολλά πράγματα γύρω από το κάθε προϊόν, στο μεγάλο κατάστημα και δεν βρίσκει κανέναν για να ρωτήσει οτιδήποτε, κι αν βρει κάποιον εκείνος δεν ξέρει και δεν τον ενδιαφέρει να απαντήσει. Ο ιδρυτής και πρόεδρος μιας μεγάλης αλυσίδας ηλεκτρικών ειδών μου είπε κάποτε ότι όσο έβαζε σαν πωλητές τεχνικούς, που ήξεραν να λύνουν τις απορίες των πελατών, πουλούσε τρεις φορές λιγότερα προϊόντα απο όταν τους αντικατέστησε με απλούς υπαλλήλους, που δεν ήξεραν να απαντούν τις τεχνικές ερωτήσεις των πελατών. Απλά τους έχουν εκπαιδεύσει να δίνουν κάποιες τυποποιημένες απαντήσεις!

Αυτό το μοντέλο κατανάλωσης έχει δημιουργήσει σήμερα τεράστια προβλήματα στους καταναλωτές. Αποδείχθηκε πλήρως η αποτυχία του και είναι πλέον σε σοβαρή κρίση. Παραμένει μόνο και μόνο επειδή συμφέρει την κερδοσκοπία και επειδή οι θιγόμενοι δεν σηκώθηκαν ακόμα απο τον καναπέ. Όσο το αποδεχόμαστε θα τρώμε ανεξέλεγκτα σκουπιδοτροφές, θα αγοράζουμε αγαθά άσχετα, που μένουν αχρησιμοποίητα λόγω βουλιμίας και ανταγωνισμού, θα αγοράζουμε αγαθά που κάνουν κακό σε μας και το περιβάλλον λόγω μόδας και θα πετούμε στα άχρηστα χρήσιμα αγαθά, που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η χρήση τους και κυρίως θα χρεωνόμαστε για να αγοράσουμε!

Ο πατέρας μου κάθε Φθινόπωρο έψαχνε στα αγροκτήματα τα όσπρια της χρονιάς, το κατσικίσιο βούτυρο, το λάδι, την φέτα και πολλά άλλα αγαθά. Επειδή μέναμε σε πόλη και το ψυγείο μας ήταν αρχικά με πάγο και μετά μικρό για να χωρέσει τους ντενεκέδες με την φέτα, τους πηγαίναμε σε δημόσιο ψυγείο. Αυτό έχει αρχίσει και σήμερα δειλά δειλά να το εφαρμόζουν κάποιοι πρωτοπόροι, που προσπαθούν να αποδεσμευτούν από το ισχύον καταναλωτικό πρότυπο και έχουν κάποιες προσβάσεις στο χωριό. Άλλοι αγοράζουν από τα μικρά καταστήματα βιολογικών προϊόντων και από τις αντίστοιχες πρότυπες βιολογικές λαϊκές. Είναι μια πρώτη υγιής αντίδραση στην βουλιμική κατανάλωση όμως είναι αρκετό για να την ανατρέψει ;

Σήμερα ο καταναλωτής έχει καθημερινά να αντιμετωπίσει δεκάδες μέτωπα και ο χρόνος του είναι πολύ λίγος. Τρέχουμε όλοι σαν τον «Βέγγο» και έτσι υποβαθμίζουμε «αναγκαστικά» την ποιότητα στην διατροφή και την ζωή μας. Μας έχουν βάλει στο κανάλι του υπερκαταναλωτισμού που περιγράψαμε. Άρα δεν φτάνει μόνο να επιλέγουμε χώρο αγοράς αλλά και να αντιστρέψουμε τις ανάγκες μας. Για σκεφτείτε το πιο κάτω «φανταστικό» σενάριο.

Πέντε φίλοι, πολύ δεμένοι μεταξύ τους, αποφασίζουν να αγοράσουν μια μικρή πολυκατοικία και να ζήσουν όλοι μαζί σε αυτή. Στο διπλό υπόγειο της πολυκατοικίας κατασκευάζουν τα ψυγεία. Αξιοποιούν την γεωθερμία. Την ταράτσα την κάνουν κήπο, βάζουν ανεμογεννήτριες και ηλιακά συστήματα ώστε να έχουν ηλεκτρική και θερμική ενέργεια. Ο ένας όροφος μετατρέπεται σε παιδότοπο. Ο άλλος όροφος μετατρέπεται σε καθημερινό με κοινή κουζίνα. Κι σ' έναν άλλο όροφο δημιουργείται το γυμναστήριο. Έχουνε μόνον δύο αυτοκίνητα διαφορετικών χρήσεων, γιατί επέλεξαν σταθμό μετρό κοντά τους. Αν χρειαστούν περισσότερα τα ενοικιάζουν. Κάθε πρωί παίρνει ο καθένας μαζί του το δισάκι του, που περιέχει και το φαγητό του. Μαγειρεύει μόνον ένας για όλους κάθε μέρα. Επίσης κάθε μέρα βρίσκεται τουλάχιστον ένας από τους ενήλικες στο σπίτι για να βοηθάει τα παιδιά, που τώρα έχουν την οικονομική άνεση να διαθέτουν παιδαγωγό σαν δάσκαλο κι όχι έναν απλό εργαζόμενο. Και πολλά άλλα θα μπορούσαμε να συμπληρώσουμε, σε αυτό το καθόλου φανταστικό σενάριο, που ήδη υπάρχει από πρωτοπόρες μικροομάδες. Βέβαια δεν πήγαν σε λύση πολυκατοικίας, αλλά βγήκαν στην ύπαιθρο, αγόρασαν ένα αγρόκτημα και ζουν μαζί στο Πήλιο, στην Μάκρη και σε εκατοντάδες περιοχές στην Ευρώπη και Αμερική. Αυτές τις ομάδες από δω και στο εξής θα τις ονομάζουμε «κοινότητες», γιατί η λέξη κοινότητα μόνον εκφράζει τους κοινούς σκοπούς και στόχους της ομάδας.

Για τι κοινότητες όμως μιλάμε ; Με λίγες λέξεις για εργασιακές, βιώσιμες, αυτόνομες, οικο-κοινότητες.

Εργασιακές, γιατί ζουν από την εργασία τους και δεν είναι θρησκευτικές (μοναστήρια), προσκοπικές, και κυρίως παραγωγικές από την εξέλιξη των εργατικών ομάδων (team work) σε παραγωγικές κοινότητες.

Βιώσιμες, γιατί πρέπει να είναι περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένες, να χρησιμοποιούν ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, να παράγουν βιολογικά προϊόντα χωρίς εντατικοποίηση με φυσικό τρόπο, να ανακυκλώνουν τα υλικά τους, να είναι ενταγμένες στο φυσικό περιβάλλον.

Αυτόνομες, γιατί τα περισσότερα αγαθά πρέπει να τα παράγουν στο εσωτερικό τους κυρίως την ενέργεια και την διατροφή. Τα υπόλοιπα απαραίτητα αγαθά θα γίνεται προσπάθεια να τα βρίσκουν ανταλλάσσοντας τα δικά τους αγαθά με άλλες κοινότητες.

Οικο-Κοινότητες, γιατί βασικά θα ζουν μαζί (οικο, με την αρχαιοελληνική έννοια), έχοντας κοινούς στόχους, θα μεγαλώνουν τα παιδιά τους από κοινού και θα μοιράζονται διάφορες κοινές εργασίες.

Στις Οικοκοινότητες αυτές ΔΕΝ θα υπάρχει η δικτατορία του πατριού, ο συγκεντρωτισμός της διοίκησης και η δημοκρατία της συνέλευσης. Θα υπάρχει η Ομοφωνία. Η κάθε προσωπικότητα θα είναι Άνθρωπος. Γι' αυτό η δυσκολία είναι η αρχική δημιουργία της κοινή ομάδας με την ίδια χημεία.
Στις Οικοκοινότητες αυτές θα κυριαρχεί η συντροφικότητα, αντί για τον ανταγωνισμό και η μη κερδοσκοπία από την κερδοσκοπία. Δεν θα υπάρχει ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και κληρονομικότητα, χωρίς να αντιτίθεται αυτό με την προσωπική ιδιοκτησία. Θα υπάρχει κοινή ιδιοκτησία στην γη, στα βασικά παραγωγικά εργαλεία και μέσα. Ο καθένας θα δίνει ότι μπορεί και θα παίρνει αυτό που χρειάζεται. Τα νέα παιδιά με την γέννησή τους θα «προικίζονται» αυτόματα με την περιουσία της Κοινότητας, που θα την αξιοποιούν όσο είναι εκεί.

Το θέμα είναι τεράστιο, τόσο μεγάλο όσο το μέλλον της ανθρωπότητας. Θα συνεχίσουμε ...

*Προέδρου του Δ.Σ. της ΒΙΟΖΩ, Πανελλήνιας Ένωσης Καταναλωτών, «ΒΙΟ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΖΩΗ».

ΠΗΓΗ: http://www.biozo.gr/?q=node/162

 

 Επιστροφή

 

Απo-ανάπτυξη, η μόνη βιώσιμη απάντηση στην οικονομική και περιβαλλοντική κρίση

δημοσιεύτηκε December 25, 2009

Γ. Καλλής, καθηγητής στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης

 

1 – Εισαγωγή 

Στον λίγο χρόνο που έχω στην διάθεσή μου, θα υποστηρίξω, αντίθετα στο ρεύμα, ότι η τρέχουσα διεθνής οικονομική ύφεση δεν αποτελεί κρίση, αλλά ευκαιρία. Ευκαιρία να απαλλαγεί η Δυτική κοινωνία από την μανία της ανάπτυξης. Ευκαιρία, για αυτό που θα ονομάσω, οικονομική από-ανάπτυξη.

Θα ξεκινήσω την παρουσίαση μου ορίζοντας τι είναι η από-ανάπτυξη. Στην συνέχεια θα επιχειρηματολογήσω ότι η από-ανάπτυξη είναι αναγκαία. Θα παρουσιάσω συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις στα πλαίσια της από-ανάπτυξης και θα εντοπίσω ομοιότητες και διαφορές με τις πολιτικές των Οικολόγων Πράσινων. Τέλος θα απαντήσω στους εύλογους φόβους που γεννά η ιδέα της από-ανάπτυξης.

 

2 – Ορισμός

Πρώτον, τι σημαίνει από-ανάπτυξη?

Η από-ανάπτυξη αναφέρεται πρωτίστως στην ανάγκη αποσύνδεσης του στόχου της κοινωνικής ευημερίας από τον στόχο της οικονομικής μεγάθυμης, της αύξησης δηλαδή του ΑΕΠ. Η πρόταση της από-ανάπτυξης είναι απλή. Μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα χωρίς να χρειάζεται να παράγουμε ή να καταναλώνουμε όλο και περισσότερο.

Ακόμα πιο ριζοσπαστικά, η από-ανάπτυξη προτείνει μια ανάστροφη διαδικασία απο-μεγένθυνσης, ή σμίκρυνσης αν θέλετε, της οικονομίας, δηλαδή ελάττωσης της συνολικής παραγωγής και της συνολικής κατανάλωσης. Η διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη, όπως θα εξηγήσω, αν θέλουμε να αποφύγουμε την οικολογική καταστροφή. Και αν την διαχειριστούμε σωστά, η απο-ανάπτυξη όχι μόνο δεν θα οδηγήσει σε αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας, αλλά μπορεί και να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής μας.

Ο όρος απο-ανάπτυξη μεταφράζει στα ελληνικά το γαλλικό décroissance, ή το αγγλικό de-growth, όρος ο οποίος πρωτοεισήχθη από τους οικονομολόγους Jacques Grinevald του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης, και Serge Latouche του Πανεπιστημίου της Σορβόννης. Ο τελευταίος έχει γράψει σειρά δημοφιλέστατων βιβλίων πάνω στο θέμα και πολλά άρθρα στην Γαλλική και Διεθνή έκδοση της Le Monde.

Στην Γαλλία, και κατά δεύτερο λόγο στην Ιταλία και την Ισπανία, έχουν γεννηθεί κινήματα πολιτών τα οποία σήμερα αριθμούν χιλιάδες μέλη και τα οποία εργάζονται και εφαρμόζουν καθημερινά, μακριά από ακαδημαϊκές συζητήσεις, την ιδέα της από-ανάπτυξης. Τα κινήματα αυτά έχουν ενεργό ρόλο στην ανάπτυξη δικτύων ανταλλαγών και κοινοτικών νομισμάτων, κοινόκτητων οικισμών και οικολογικών καταλήψεων, κοινόκτητων συστημάτων επιδιόρθωσης ποδηλάτων ή χρήσης αυτοκινήτων, συνεταιριστικών τραπεζών, αγροτοσυναιτερισμών βιολογικών προϊόντων και οικολογικών αυτό-διοικούμενων βιοτεχνιών.

Το μήνυμα της απο-ανάπτυξης δεν είναι απλά ότι πρέπει να καταναλώνουμε λιγότερο. Ανατρέποντας το τοτέμ της οικονομικής ανάπτυξης, η από-ανάπτυξη μας καλεί να επανακτήσουμε την οικονομία από τα χέρια των ειδικών. Να επανα-πολιτικοποιήσουμε δηλαδή την δημόσια συζήτηση για το τι οικονομία θέλουμε και για ποιο σκοπό.

 

3 - Αιτιολόγηση

Γιατί να από-αναπτυχθούμε?

Επειδή η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι βιώσιμη. Δεν είναι βιώσιμη οικολογικά, δεν είναι βιώσιμη κοινωνικά, δεν είναι βιώσιμη ούτε καν οικονομικά. Η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης είναι ένα οξύμωρο το οποίο πρέπει να μπει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Πρώτον, γιατί δεν είναι οικολογικά βιώσιμη η ανάπτυξη? Σας παραθέτω απλούς υπολογισμούς, από ένα άρθρο του καθηγητή Tim Jackson στο περιοδικό New Scientist. Ας υποθέσουμε, γράφει ο Jackson έναν παγκόσμιο πληθυσμό εννέα δισεκατομμυρίων το 2050, ο οποίος θα έχει επιτύχει ένα εισόδημα ίσο με αυτό του μέσου Ευρωπαίου. Ας υποθέσουμε επίσης για την Ευρώπη μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 2%, ίσο δηλαδή με αυτόν πριν από την κρίση. Αν θέλουμε η συγκέντρωση των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα να μην ξεπεράσει το κατώτατο όριο που έθεσαν οι επιστήμονες για να αποφύγουμε την κλιματική καταστροφή, θα πρέπει έως το 2050, το 98% της οικονομικής παραγωγής να βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ακόμα και στο πιο αισιόδοξο τεχνολογικά και πολιτικά σενάριο, κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Τα τελευταία 20 χρόνια, και με όλη την υποτιθέμενη προσοχή στο περιβάλλον και την βιώσιμη ανάπτυξη, όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά αυξήθηκαν οι εκπομπές των ρύπων, στον αναπτυσσόμενο κόσμο αλλά και στην Ευρώπη και την Αμερική. Η όποια τεχνολογική πρόοδος επισκιάστηκε μακράν από τη ραγδαία συνολική αύξηση στην κατανάλωση.

Αν θέλουμε να αποφύγουμε την καταστροφή, οφείλουμε να ελέγξουμε την ανάπτυξη. Φέτος, με την διεθνή οικονομική ύφεση είναι η πρώτη φορά στην σύγχρονη ιστορία, όπου οι εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα φαίνονται να μειώνονται. Κι όμως κάνουμε ότι μπορούμε για να αντιστρέψουμε τη κατάσταση και να αρχίσουμε ξανά να καταναλώνουμε και να παράγουμε σαν να μην υπάρχει αύριο.

Τα Κράτη μπροστά στο φάσμα της ανεργίας, θυμήθηκαν τον Κέυνς, και αυξάνουν τις δημόσιες δαπάνες, ρίχνοντας χρήμα στην αγορά. Χρήμα για να αλλάξουν τα νοικοκυριά το παλιό τους αυτοκίνητο. Χρήμα για να αγοραστούν τα χιλιάδες σπίτια και εξοχικά που μένουν απούλητα. Με ένα σμπάρο, οι πολιτικές του Κέυνς υπόσχονται δυο τρυγόνια. Και οι εργάτες, στις αυτοκινητοβιομηχανίες και τις οικοδομές δεν θα χάσουν την δουλειά τους, και θα έχουν χρήματα για να αρχίσουν να καταναλώνουν τονώνοντας την αγορά.

Ο Κέυνς, όπως ο ίδιος έλεγε, ενδιαφερόταν μόνο για το αύριο. Μία από τις γνωστές του ρήσεις ήταν ότι «μακροπρόθεσμα, όλοι θα έχουμε πεθάνει». Σήμερα, γνωρίζοντας για το φαινόμενο του θερμοκηπίου, είναι επιεικώς ανεύθυνο να μην σκεφτόμαστε το μέλλον.

Η οικονομική ανάπτυξη ούτε πιο ευτυχισμένους μας κάνει, ούτε βοηθάει τους φτωχούς. Επανειλημμένες επιστημονικές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η ευημερία στις περισσότερες δυτικές χώρες έφτασε το απόγειο της τη δεκαετία του 60 (στην Ελλάδα ίσως λίγο αργότερα). Από τότε έχει μείνει σταθερή ή μειώνεται. Ο διπλασιασμός της οικονομικής ανάπτυξης και η συνακόλουθη περιβαλλοντική επιβάρυνση στις δεκαετίες του 80 και του 90 δεν μας έχει κάνει διόλου πιο ευτυχισμένους. Όταν είσαι πολύ φτωχός, βρήκαν ειδικοί οικονομολόγοι, το λίγο παραπάνω εισόδημα σου επιτρέπει να ικανοποιήσεις βασικές ανάγκες και σε κάνει πολύ πιο χαρούμενο. Απο κει και πάνω τα πλούτη δεν κάνουν καμία διαφορά. Έρευνες διακεκριμένων ψυχολόγων δείχνουν ότι δεν είναι τα χρήματα ή η κατανάλωση τα οποία φέρνουν την ευτυχία, αλλά η ικανοποίηση βασικών αναγκών, η αίσθηση κοινότητας, φιλίας και ασφάλειας ή η αναγνώριση από τους άλλους. Το χρήμα είναι ένα άσχημο υποκατάστατο για όλα αυτά.

Επίσης παρά την συνεχιζόμενη ανάπτυξη τις τελευταίες δεκαετίες στις Δυτικές χώρες, οι κοινωνικές ανισότητες έχουν οξυνθεί. Υπολογίζεται ότι χρειάζονται 166 Ευρώ αύξησης του παγκόσμιου ΑΕΠ, για να καταλήξει μόνο 1 ευρώ παραπάνω σε αυτούς στον Τρίτο Κόσμο που ζουν κάτω από το όριο της απόλυτης φτώχειας. Αντιθέτως, η απελευθέρωση της κοινωνικής πολιτικής από φανταστικούς περιορισμούς στο όνομα της οικονομικής ανάπτυξης μπορεί να ανοίξει νέες δυνατότητες αναδιανομής του πλούτου. Και η απο-ανάπτυξη στην πλούσια Δύση, θα αφήσει χώρο και πόρους στις αναπτυσσόμενες χώρες να μπορέσουν να αναπτυχτούν τόσο όσο χρειάζεται για να ικανοποιήσουν τις βασικές ανάγκες των πληθυσμών τους.

Τέλος η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι ούτε καν οικονομικά βιώσιμη. Όπως είπε και ο προηγούμενος ομιλητής η αίσθηση ότι αναπτυσσόμαστε οφείλεται στο ψέμα του δείκτη που λέγεται ΑΕΠ και ο οποίος δεν υπολογίζει τα περιβαλλοντικά ή κοινωνικά κόστη, και μετρά τα χρήματα που παν για την απορρύπανση ή τις φυλακές ως ανάπτυξη. Σήμερα αντιμετωπίζουμε κόστη που κουκουλώσαμε στο παρελθόν. Η πρόσφατη κρίση, εν μέρει, έχει να κάνει και με τον πανικό που επικράτησε στις αγορές το 2007 με τα νέα ότι ο ρυθμός άντλησης των αποθεμάτων του πετρελαίου χτυπάει κορυφή. Οι κλιματικές καταστροφές ήδη επηρεάζουν την οικονομία, όπως ο τυφώνας Κατρίνα στη Νέα Ορλεάνη. Στο μέλλον, και αν δεν αποτρέψουμε την κλιματική αλλαγή, φαινόμενα όπως η Κατρίνα θα είναι όλο και συχνότερα, διαβάλλοντας όποια προσπάθεια οικονομικής ανάπτυξης.

Τα επιτόκια στα δάνεια βασίζονται σε εξωπραγματικές προσδοκίες ανάπτυξης. Ουσιαστικά δανειζόμαστε από το μέλλον, με την πίστη ότι θα γινόμαστε πάντα πιο πλούσιοι για να ξεπληρώσουμε το χρέος. Η φούσκα όμως έσπασε. Η φανταστική οικονομία των προσδοκιών ξεπέρασε κατά πολύ την πραγματική οικονομία των περιορισμένων φυσικών και ανθρώπινων πόρων.

Η επιλογή που αντιμετωπίζουμε σήμερα δεν είναι μεταξύ ανάπτυξης και από-ανάπτυξης. Είναι μεταξύ μιας καταστροφικής και ανεξέλεγκτης ύφεσης και μιας ελεγχόμενης και βιώσιμης από-ανάπτυξης.

 

4 – Προτάσεις και New Green Deal

Ορισμένες προτάσεις για μια κοινωνικά βιώσιμη από-ανάπτυξη.

Βραχυπρόθεσμα οι προτάσεις της από-ανάπτυξης συγκλίνουν με πολλές από αυτές που διάβασα στο πρόγραμμα των Οικολόγων Πρασίνων για τις Ευρωεκλογές. Επενδύσεις σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας και δημόσιες μεταφορές, φορολόγηση της κατανάλωσης φυσικών πόρων και των αγαθών πολυτελείας, χρηματοδότηση συνεταιριστικών τραπεζών, αγροτο-συναιτερισμών και οικολογικών βιομηχανιών, υποστήριξη εναλλακτικών τοπικών συστημάτων συναλλαγής, κλπ.

Ποια είναι η διαφορά θα ρωτήσετε τότε της από-ανάπτυξης από το Πράσινο New Deal, δηλαδή ένα πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων βασισμένων στον εκσυγχρονισμό των περιβαλλοντικών υποδομών, το οποίο διακηρύσσουν οι Οικολόγοι Πράσινοι, και το οποίο έχει ενσωματώσει ακόμα και η Κυβέρνηση Obama στις ΗΠΑ, τουλάχιστον ως μέρος του όλου πακέτου αντιμετώπισης της κρίσης ?

Η διαφορά δεν είναι τόσο στις προτάσεις όσο στην φιλοσοφία και τον απώτερο σκοπό. Το Πράσινο New Deal δίνει την εντύπωση ότι το περιβάλλον μπορεί να αποτελέσει ένα νέο μοχλό ανάπτυξης. Διατηρεί έτσι την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να έχουμε και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο. Όπως όμως εξήγησα με το υποθετικό σενάριο του Tim Jackson για το 2050, ο περιβαλλοντικός εκσυγχρονισμός από μόνος του δεν μπορεί να αποτρέψει την περιβαλλοντική καταστροφή.

Ακόμα σημαντικότερα, η υπόσχεση η οποία διαχέεται ότι ένα Πράσινο New Deal, θα μπορέσει να έχει τα αποτελέσματα του πρώτου New Deal, είναι εσφαλμένη. Είναι ποτέ δυνατόν τα κέρδη από τα φωτοβολταϊκά ή από την μόνωση των κτηρίων να συγκριθούν με τις τεράστιες ανταποδώσεις της μαζικής αστικοποίησης, των γεφυρών και των αυτοκινητοδρόμων ή της ανοικοδόμησης μετά τους δύο πολέμους? Οι ρυθμοί ανάπτυξης του 20ο αιώνα σύντομα θα αποτελέσουν μια παρένθεση στην ανθρώπινη ιστορία. Μια παρένθεση η οποία βασίστηκε στην εξεύρεση τεράστιων αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων, τα οποία δυστυχώς τελειώνουν. Από φυσικής άποψης και μόνο είναι αδύνατο μια οικονομία βασισμένη σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να φτάσει τους ρυθμούς ανάπτυξης της πετρελαιο-κοινωνίας μας. Το πετρέλαιο πολλαπλασιάζει δεκάδες φορές την ενέργεια που δαπανάται για την εξόρυξη και μεταφορά του και δημιουργεί τεράστιες δυνατότητες οικονομικής συσσώρευσης. Αντιθέτως, οι πλέον αποδοτικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην καλύτερη περίπτωση αυξάνουν οριακά την ενέργεια που δαπανάται για αυτές. Το Πράσινο New Deal θα δημιουργήσει από-ανάπτυξη. Όποιος υπόσχεται ανάπτυξη, σύντομα θα βρεθεί εκτεθειμένος.

Το Πράσινο New Deal οφείλει να τεθεί σε άλλη βάση. Είναι μια στρατηγική η οποία έχει νόημα μόνο αν ο στόχος είναι η δημιουργία μίας εναλλακτικής κοινωνίας, μιας κοινωνίας η οποία θα είναι χαρούμενη για να ζει με λιγότερα. Μια κοινωνία απο-ανάπτυξης.

Είναι μια τέτοια κοινωνία εφικτή εντός του καπιταλιστικού συστήματος? Πιστεύω πως όχι. Καπιταλισμός χωρίς κατανάλωση και ανάπτυξη δεν γίνεται. Διαβάζω απόσπασμα από άρθρο του George Monbiot στην εφημερίδα Guardian, όπου σχολιάζει τις πρωτοβουλίες αλυσίδων σουπερμάρκετ να μειώσουν την συμβολή τους στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ο καπιταλισμός, λέει ο Monbiot, μπορεί να σου πουλήσει τοπικά, βιολογικά, ή κοινωνικά υπεύθυνα προϊόντα. Αυτό που με τίποτα δεν μπορεί να κάνει είναι να σου πουλήσει λιγότερο.

Προτάσσοντας ένα εναλλακτικό μοντέλο προς τον καπιταλισμό, και όχι έναν ανέφικτο πράσινο καπιταλισμό, η απο-ανάπτυξη επαναφέρει στην επικαιρότητα τις ριζοσπαστικές προτάσεις του πράσινου κινήματος, οι οποίες ταπεινή μου γνώμη είναι ότι κάπου τέθηκαν στο περιθώριο την δεκαετία του 90.

Για παράδειγμα οφείλουμε να ξαναδούμε συνολικά το ζήτημα της εργασίας. Η απο-ανάπτυξη θα δημιουργήσει πλεόνασμα εργατικού δυναμικού. Στο υπάρχον πλαίσιο η απασχόληση είναι συνώνυμη με την πλήρη, μισθωτή, καθημερινή εργασία. Όσο η αυτοεκτίμηση βασίζεται στο συγκριτικό εισόδημά και η α-εργία αποτελεί στίγμα, η μείωση της απασχόλησης συντελεί κοινωνική καταστροφή. Αντιθέτως μια κοινωνία απο-ανάπτυξης ανοίγει τον ορίζοντα για λιγότερες μέρες ή ώρες εργασίας και περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Για επανεκτίμηση της οικιακής ή της κοινωνικής εργασίας.

Οφείλουμε επίσης να συζητήσουμε πως μπορούμε να περιορίσουμε το ρόλο της διαφήμισης στην δημιουργία ψευδών αναγκών, υπερκατανάλωσης, υπερχρέωσης και, μέσω της χρηματοδότησης της ιδιωτικής τηλεόρασης, πολιτισμικής υποβάθμισης. Οφείλουμε να επαναφέρουμε το ζήτημα της αποκέντρωσης και της άμεσης δημοκρατίας. Της ριζικής μεταρρύθμισης του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της αναμόρφωσης του νομοθετικού πλαισίου για την ιδιοκτησία. Η επένδυση σε οικολογικές υποδομές και πράσινες τεχνολογίες είναι σημαντική, αλλά από μόνη της δεν λέει τίποτα.

 

5 – Φόβοι

Τέλος, θέλω να συζητήσω ορισμένους φόβους που δικαιολογημένα γεννά η ιδέα της από-ανάπτυξης. Φόβους για την οικονομία και την δημοκρατία και επιφυλάξεις για το πολιτικά εφικτό της πρότασης.

Ας ξεκινήσω από το τελευταίο. Προφανώς η από-ανάπτυξη δεν είναι μια πρόταση ελκυστική για τα υπάρχοντα κόμματα εξουσίας, ούτε μια πρόταση πλειοψηφίας, τουλάχιστον στην παρούσα φάση. Αποτελεί όμως μια ιδανική πλατφόρμα για την οικολογική αριστερά. Και θέλω να πιστεύω ότι αποτελεί μια θελκτική πρόταση για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, το οποίο είναι απηυδισμένο με το υπάρχον σύστημα. Ο Clive Hamilton στο βιβλίο του Affluenza, το οποίο αναφέρεται στην Αυστραλία, υπολογίζει το ποσοστό αυτών που αποκαλεί downshifters, δηλαδή αυτών που αποφάσισαν συνειδητά να αλλάξουν δουλειά και τρόπο ζωής, θυσιάζοντας το εισόδημά τους και τις ανέσεις τους για μια καλύτερη ποιότητα ζωής, σε ένα 20 με 30% του πληθυσμού. 20 με 30% είναι μια πολύ σημαντική βάση για το χτίσιμο ενός πολιτικού κινήματος. Και αν η κρίση συνεχιστεί, όπως πιστεύω ότι θα συνεχιστεί, το κίνημα αυτό μπορεί να γίνει πλειοψηφικό.

Κάποιοι φοβούνται την πλήρη απορρύθμιση της οικονομίας, αν προσπαθήσουμε να σταματήσουμε την ανάπτυξη. Όπως προανέφερα, δεν είναι αναγκαίο η από-ανάπτυξη να αυξήσει την φτώχεια, και την ανεργία, αν υπάρξει συνακόλουθη αλλαγή του εργασιακού καθεστώτος. Η εγκαθίδρυση ελάχιστου εξασφαλισμένου εισοδήματος, χρηματοδοτούμενου από φόρους, μπορεί να μειώσει περαιτέρω την ανασφάλεια που δημιουργεί η από-ανάπτυξη. Αντίθετα με κάποιους άλλους ειδικούς οι οποίοι όλα αυτά τα χρόνια μας διαβεβαίωναν ότι ξέρουν τι λεν, έχω την ευθύνη να πω ότι όλα τα παραπάνω είναι υποθέσεις προς διερεύνηση. Κανείς οικονομολόγος όμως ως τώρα δεν έχει ενδιαφερθεί να ερευνήσει την πιθανότητα της ομαλής από-ανάπτυξης. Στα πλαίσια ενός ερευνητικού δικτύου το οποίο συντονίζω, οι οικονομολόγοι της ομάδας, από το Πανεπιστήμιο του East Anglia, δουλεύουν ακριβώς για αυτό χρησιμοποιώντας νέα μακροοικονομικά μοντέλα του καθηγητή Peter Victor από το Τορόντο.

Άλλοι ανησυχούν ότι η πρόταση της από-ανάπτυξης κρύβει τους σπόρους του ολοκληρωτισμού. Πως θα πεισθούν ορισμένοι να καταναλώσουν λιγότερο και ποιος θα ελέγχει αν το κάνουν? Πως θα πεισθούν ειρηνικά, με ρωτάν, οι έχοντες να μοιραστούν μεγαλύτερο μέρος του πλούτου τους με τους μη έχοντες? Όπως πείσθηκαν, απαντώ, κάποιοι ότι το να καταναλώνουν όλο και περισσότερο είναι αυτοσκοπός, ή όπως πείσθηκαν οι φτωχότεροι όλα αυτά τα χρόνια να δέχονται τις αυξανόμενες ανισότητες.

Άλλοι ρωτάν, μα πως μπορείς να είσαι σίγουρος ότι μια πρόταση από-ανάπτυξης εφόσον κατατεθεί στην δημοκρατική αρένα δεν θα μεταλλαχθεί σε κάτι τελείως διαφορετικό? Κανένα πρόβλημα, απαντώ. Δεν είμαι τόσο σίγουρος για την πρόταση την οποία καταθέτω για να υποστηρίξω την επιβολή της. Σε περιόδους κρίσης σαν την σημερινή, οφείλουμε να καταθέτουμε νέες ιδέες, έστω και ασχημάτιστες. Μικρές ιδέες μπορεί να κάνουν μεγάλες διαφορές, και όχι απαραίτητα τις διαφορές τις οποίες φαντάζονται αυτοί που καταθέτουν τις ιδέες.

 

6 – Επίλογος

Επιτρέψτε μου να κλείσω με μια μεταφορά, η οποία συνοψίζει το επιχείρημά μου σήμερα.

Είμαστε επιβάτες σε ένα αυτοκίνητο το οποίο τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα προς το γκρεμό. Το αυτοκίνητο αρχίζει να κλωτσάει. Η βενζίνη τελειώνει και η μηχανή σκουριάζει. Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε σήμερα είναι να ξαναβάλουμε βενζίνη, να διορθώσουμε τη μηχανή, και να συνεχίσουμε την τρελή πορεία προς τον γκρεμό. Το Πράσινο New Deal προτείνει να αλλάξουμε την μηχανή του αυτοκινήτου και να την κάνουμε υβριδική.

Η από-ανάπτυξη αντιθέτως μας καλεί να σταματήσουμε το αμάξι και να βάλουμε όπισθεν. Ή μάλλον καλύτερα, να πατήσουμε φρένο, να κατέβουμε από το αμάξι και να αρχίσουμε να περπατάμε προς όποια κατεύθυνση θέλουμε. Σίγουρα όχι πάντως προς τον γκρεμό.

Ευχαριστώ

Γ. Καλλής, καθηγητής στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης

 

 

ωραίο,

δημοσιεύτηκε χθες από svc09

αλλά χρειάζονται τέτοιες ανακρίβειες για να "αποδειχτεί" η αναγκαιότητα της αποανάπτυξης;

Γράφει:

"Από φυσικής άποψης και μόνο είναι αδύνατο μια οικονομία βασισμένη σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να φτάσει τους ρυθμούς ανάπτυξης της πετρελαιο-κοινωνίας μας. Το πετρέλαιο πολλαπλασιάζει δεκάδες φορές την ενέργεια που δαπανάται για την εξόρυξη και μεταφορά του και δημιουργεί τεράστιες δυνατότητες οικονομικής συσσώρευσης. Αντιθέτως, οι πλέον αποδοτικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην καλύτερη περίπτωση αυξάνουν οριακά την ενέργεια που δαπανάται για αυτές."

 ενώ βρίσκουμε εύκολα (http://www.bwea.com/ref/faq.html#payback)  ότι ένα αιολικό πάρκο παράγει σε 6-8 μήνες την ενέργεια που καταναλώθηκε για την κατασκευή του, περίπου όσο κι ένας σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιεί κάρβουνο ή πυρηνικά:

"How long does it take for a turbine to 'pay back' the energy used to manufacture it?

The comparison of energy used in manufacture with the energy produced by a power station is known as the 'energy balance'. It can be expressed in terms of energy 'pay back' time, i.e. as the time needed to generate the equivalent amount of energy used in manufacturing the wind turbine or power station.

The average wind farm in the UK will pay back the energy used in its manufacture within six to eight months, this compares favourably with coal or nuclear power stations, which take about six months."

 

 Επιστροφή

 

Πάρκα «τσέπης» και κατεδαφίσεις-Μειώσεις αλλά και αυξήσεις στον συντελεστή δόμησης

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΠΡΟΚΟΠΗΣ ΓΙΟΓΙΑΚΑΣ (ΡRΟΚ@DΟLΝΕΤ.GR)

Επιστροφή στις κατοικίες του κέντρου της πόλης (με κίνητρα όπως φοροαπαλλαγές και χαμηλότοκα δάνεια) για να αντιμετωπιστούν τα γκέτο που έχουν δημιουργηθεί από την εγκατάλειψη, προαναγγέλλει μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο νέος πρόεδρος του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας, Γιάννης Πολύζος

Στόχος πλέον είναι η δημιουργία περισσότερων ελεύθερων χώρων και περιοχών πρασίνου έως το 2020 (όταν θα υπάρξει το Νέο Ρυθμιστικό) και ένα από τα «εργαλεία» που θα χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη αυτού του σκοπού είναι η κλιμακωτή αύξηση- αλλά και η μείωση στις κορεσμένες περιοχές- του συντελεστή δόμησης από 10 έως 12%. Οι περιοχές στις οποίες σχεδιάζεται αλλαγή στον συντελεστή δόμησης είναι το ιστορικό κέντρο, τα δυτικά προάστια, τα Πατήσια, η Κυψέλη και το Παγκράτι.
«Το μήνυμα είναι ότι όλα δεν είναι οικοδομήσιμα και πλέον γίνεται προσπάθεια και να εξοικονομηθούν πόροι, αφού οι επεκτάσεις πρέπει να συνοδεύονται με τις απαραίτητες υποδομές και να προστατευθεί η αγροτική γη με το να μπει φρένο στις επεκτάσεις», λέει. Την ίδια ώρα ανοίγει και ο φάκελος για την ορθολογικότερη μετακίνηση- κυρίως προς τις δυτικές περιοχές- των υπηρεσιών της Δημόσιας Διοίκησης που σήμερα αναπτύσσονται κατά κύριο λόγο κατά μήκος της Κηφισίας και των Μεσογείων».
Όπως υποστηρίζει ο κ. Πολύζος, «στην Αττική υπάρχει το απαραίτητο οικιστικό απόθεμα- στην Ελλάδα αντιστοιχούν 30 τετραγωνικά μέτρα ανά άτομο, σε αντίθεση με τον μέσο όρο στην Ευρώπη όπου αντιστοιχούν λιγότερα από 20 τετραγωνικά μέτρα- και δεν χρειάζεται να επεκταθεί άλλο η πόλη σε βάρος των ελεύθερων χώρων. Έτσι, η οικοδομική δραστηριότητα μπορεί να βρει διέξοδο στην εποχή της κρίσης μέσα από τις αστικές αναπλάσεις και τις επεμβάσεις στα κτίρια».
Από την πλευρά του ο αρχιτέκτονας-δρ Πολεοδομίας, Σπύρος Τσαγκαράτος, υποστηρίζει ότι πέρα από την πραγματική αύξηση του συντελεστή δόμησης, προκειμένου να έχουμε ψηλότερα κτίρια και περισσότερους ελεύθερους χώρους, πρέπει να σταματήσει η εκτός σχεδίου δόμηση και να προχωρήσουμε ακόμα και σε γκρέμισμα οικοδομικών τετραγώνων σε πυκνοδομημένες περιοχές- όπως η Κυψέλη και το Παγκράτι- αλλά και εγκαταλελειμμένων κτιρίων. Στην Αττική τα εγκαταλελειμμένα κτίρια είναι γύρω στα 200- κυρίως παλιές βιομηχανίες στο Ηράκλειο, την Πειραιώς και τα Πατήσια.
Παρεμβάσεις λόγω κλίματος. Σύμφωνα με τον κ. Πολύζο, οι πολεοδομικές επεμβάσεις στο κέντρο και ιδίως στα δυτικά προάστια είναι πλέον επιβεβλημένες και εξ αιτίας της αλλαγής του κλίματος, αφού το φαινόμενο της θερμικής αστικής νησίδας θα επεκταθεί, με αποτέλεσμα να πληγούν οι πιο υποβαθμισμένες πολεοδομικά περιοχές- οι δήμοι της Δυτικής Αττικής και του Πειραιά ιδιαίτερα.
«Μετά τις απώλειες 70.000 στρεμμάτων στην Πάρνηθα το 2007 και 120.000 στρεμμάτων στη Βορειοανατολική Αττική το περσινό καλοκαίρι, όλες οι προβλέψεις συγκλίνουν σε μια σημαντική άνοδο της μέσης θερμοκρασίας στο Λεκανοπέδιο τα επόμενα χρόνια από 2 έως 3 βαθμούς Κελσίου», σημειώνει. Και συμπληρώνει: «Έτσι είναι επιτακτική η ανάγκη για την προστασία και την αναβάθμιση των τεσσάρων περιαστικών ορεινών όγκων (Υμηττός, Πεντέλη, Πάρνηθα, Ποικίλον Όρος- Αιγάλεω) και την ανάδειξη του θαλάσσιου μετώπου της πρωτεύουσας. Σε πρώτη φάση ΣΕΦ- Βάρκιζα και σε δεύτερη η ενότητα Πειραϊκή Χερσόνησος έως τον κόλπο Ελευσίνας».
Στόχος της νέας διοίκησης του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας είναι η δημιουργία τεσσάρων διαδημοτικών μητροπολιτικών πάρκων (Πύργος Βασιλίσσης, Γουδή, Τουρκοβούνια και Ελληνικό), η προστασία και ανάδειξη τριών παραρεμάτιων περιοχών (Κηφισός, Ιλισός, Πικροδάφνη) και στις πιο πυκνοδομημένες περιοχές να δημιουργηθούν πάρκα «τσέπης», τα οποία θα συνδέονται με μεγάλους ανοιχτούς αστικούς και περιαστικούς χώρους πρασίνου, όπου θα δημιουργηθούν ποδηλατόδρομοι και θα γίνουν δενδροφυτεύσεις. Την ίδια ώρα σε άμεση προτεραιότητα είναι η προστασία της γης υψηλής παραγωγικότητας σε όλη την Αττική, όπως για παράδειγμα ελαιώνες και αμπέλια στα Μεσόγεια, με στόχο τον περιορισμό της αστικής διάχυσης.
Ελεύθεροι χώροι.

Όπως αναφέρει ο υπεύθυνος του Παρατηρητηρίου για τους Ελεύθερους Χώρους της Αθήνας και επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων στο Πολυτεχνείο Κρήτης, Ηλίας Γιαννίρης, συνολικά οι ελεύθεροι αδόμητοι χώροι στην Αθήνα είναι περίπου 45.000 τετραγωνικά μέτρα. Σύμφωνα με τον ίδιο «στην Αττική έχουμε από τα μικρότερα ποσοστά αστικού πρασίνου σε όλη την Ευρώπη. Περίπου 2,5 τετραγωνικά μέτρα ανά κάτοικο, όταν ο μέσος όρος στην Ευρώπη είναι από 7 έως 10 τετραγωνικά μέτρα. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που πρέπει πλέον να δούμε σοβαρά το γκρέμισμα όλων των εγκαταλελειμμένων κτιρίων, εκτός από τα διατηρητέα».

Οι περιοχές στις οποίες σχεδιάζεται αλλαγή στον συντελεστή δόμησης είναι το ιστορικό κέντρο, τα δυτικά προάστια, τα Πατήσια, η Κυψέλη και το Παγκράτι

Παράδειγμα προς μίμηση το Βερολίνο
«Η πρακτική των επεκτάσεων δοκιμάστηκε τις δεκαετίες τού ΄60 και του ΄70 στο Λονδίνο και το Παρίσι, αλλά απέτυχε. Έτσι, τα τελευταία περίπου 20 χρόνια στην Ευρώπη ξαναγυρίζουν στα κέντρα των πόλεων στα οποία έχουν γίνει σημαντικές αναπλάσεις- όπως τα doclands στο Λονδίνο και η περιοχή defence halles στο κέντρο του Παρισιού. Η νέα ευρωπαϊκή αντίληψη προβλέπει αναβάθμιση των πόλεων και αύξηση της πυκνότητας στις ήδη διαμορφωμένες περιοχές για αύξηση των ελεύθερων χώρων», σύμφωνα με τον κ. Σπύρο Τσαγκαράτο.
Το Βερολίνο.

Η περίπτωση του Βερολίνου (περιοχή Κρόιτσμπεργκ). Μέσα σε 10 χρόνια από το 1977 έως το 1987, η περιοχή Κρόιτσμπεργκ στο Βερολίνο μετατράπηκε σε μία από τις πιο «ιν» περιοχές της πόλης. Όλες οι επεμβάσεις, από αναστηλώσεις μέχρι πεζοδρομήσεις, έγιναν με τη σύμφωνη γνώμη των κατοίκων. Όλες οι αποφάσεις πάρθηκαν μέσα από γενικές συνελεύσεις Η περίπτωση του Βερολίνου (περιοχή Κρόιτσμπεργκ). Μέσα σε 10 χρόνια από το 1977 έως το 1987, η περιοχή Κρόιτσμπεργκ στο Βερολίνο μετατράπηκε σε μία από τις πιο «ιν» περιοχές της πόλης. Όλες οι επεμβάσεις, από αναστηλώσεις μέχρι πεζοδρομήσεις, έγιναν με τη σύμφωνη γνώμη των κατοίκων. Όλες οι αποφάσεις πάρθηκαν μέσα από γενικές συνελεύσεις Όπως λέει στα «ΝΕΑ» ο αρχιτέκτων/μηχανικός-πολεοδόμος Φώτης Κουβέλης, που ζει και εργάζεται στο Βερολίνο, τη δεκαετία του ΄80 (1977-1987) έγινε μια τεράστια προσπάθεια αναβάθμισης κεντρικών περιοχών στην περιοχή Κρόιτσμπεργκ (από τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές, που σήμερα θεωρείται in) ενώ παράλληλα αναδομήθηκαν περιοχές οι οποίες είχαν καταστραφεί στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».
Πώς; Τέθηκε ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα 10 ετών για τους σχεδιασμούς και τις υλοποιήσεις, ενώ δημιουργήθηκε ένας ανεξάρτητος φορέας, με ταυτόχρονη παροχή κινήτρων στους ιδιοκτήτες για αναπαλαιώσεις κτιρίων.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Κουβέλη, «τίποτα δεν θα είχε γίνει χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των κατοίκων. Έγιναν συνελεύσεις κατοίκων που θίγονταν από κάποια επέμβαση, συνελεύσεις ενοίκων σε ένα μόνο κτίριο το οποίο επρόκειτο να ανακαινιστεί- εν μέρει με δημόσια χρήματα- μέχρι και συνελεύσεις με αντικείμενο την πεζοδρόμηση! Έτσι, πολλές επεμβάσεις που είχαν την υποστήριξη κατοίκων μπόρεσαν να υλοποιηθούν παρά την αντίδραση κάποιου δήμου ή ακόμη και του υπουργείου».

Κλειδί το κυκλοφοριακό και η στάθμευση
«Το πρώτο στοίχημα για την επιστροφή στο κέντρο και το σταμάτημα της επέκτασης είναι να λυθεί το κυκλοφοριακό και η στάθμευση», σύμφωνα με τον πρώην πρόεδρο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχιτεκτόνων Τάκη Γεωργακόπουλο. Το δεύτερο είναι η ανανέωση του οικοδομικού πλούτου. Θεωρώ ότι είναι πιο οικονομικό να γκρεμίζεται ένα κτίριο από την αρχή παρά να προσπαθείς να κάνεις “λίφτινγκ”, δηλαδή επεμβάσεις στο εξωτερικό μέρος και ενεργειακή θωράκιση του κτιρίου».
Όπως υποστηρίζει, «αυτό μπορεί να επιτευχθεί με οικονομικά κίνητρα, όπως για παράδειγμα άτοκα δάνεια, αλλά και κίνητρα στις κατασκευάστριες εταιρείες που θα μπορούν να κτίζουν υψηλότερα κτίρια σε ορισμένα οικοδομικά τετράγωνα. Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρξει μια αύξηση του συντελεστή δόμησης στις συγκεκριμένες περιοχές που θα απελευθερώνονται από το γκρέμισμα κτιρίων. Οι εταιρείες θα μπορούσαν, προκειμένου να κατεδαφίζουν τα κτίρια, να επιδοτούν το ενοίκιο εκείνων που πρέπει για ένα διάστημα να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους».
Έλλειψη δεδομένων.
«Δεν έχουμε συγκεκριμένη στόχευση σχετικά με το ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος της Αθήνας. Και την ίδια ώρα δεν έχουμε μια πλήρη βάση δεδομένων για να δούμε πώς θα κινηθούμε», λέει ο πολεοδόμος-χωροτάκτης Φαίδωνας Γεωργιάδης. «Πρέπει να δούμε και να σκεφτούμε πώς θέλουμε να είναι η πόλη ακόμη και τον επόμενο αιώνα. Δεν είναι κάτι που... τρώμε σήμερα. Και υπάρχουν κομμάτια της πόλης για τα οποία σχεδόν κανείς δεν ασχολείται, όπως είναι για παράδειγμα ο Ελαιώνας. Εκεί θα μπορούσαμε να δούμε την αύξηση των συντελεστών δόμησης προκειμένου να έχουμε αύξηση του χώρου πρασίνου».

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: ΤΑ ΝΕΑ Σάββατο 16 Ιανουαρίου 2010

 

 Επιστροφή

 Επιστροφή