ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ 3

Επιστροφή στην αρχική σελίδα του Παρατηρητηρίου

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ 3

(Κείμενα 1), (Κείμενα 2), (Κείμενα 3), (Κείμενα 4)  (Κείμενα 5) (Κείμενα 6) (κείμενα 7) (κείμενα 8) (κείμενα 9) (κείμενα 10)

(κείμενα 11) (κείμενα 12) (κείμενα 13) (κείμενα 14) (κείμενα 15), (κείμενα 16) (κείμενα 17), (κείμενα 18), (κείμενα 19), (κείμενα 20)

Η Ελλάδα χώρα του απέραντου τζόγου, Ι.Χ, ο τετράτροχος φίλος μας, Μόνο τα μισά πρατήρια δίνουν κανονική βενζίνη, Αυτοδικία για... ελεύθερα πεζοδρόμια, Οι μαύρες τρύπες σε δήμους και νομαρχίες, Μια πρόσκληση σαν απάντηση στην πρόκληση του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ., Τσιμεντοποίηση εξπρές με τη μέθοδο της ...τροπολογίας, Mίζα, ο θεμέλιος λίθος κάθε δημόσιου έργου, Μητροπολιτική διακυβέρνηση στην Αθήνα, Χωροταξικός σχεδιασμός εν Ελλάδι... αυτός ο άγνωστος, Αλλάζει ο δασικός χάρτης της χώρας, Δεκλερής: "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 2003", Πώς πρέπει να λειτουργούν τα κυνοκομεία, Εθνικό Χωροταξικό ή Εθνικό Κτιριοδομικό Σχέδιο;, Με νόμο (!) στους καταπατητές τα δημόσια κτήματα , Οι κρυμμένες αλήθειες στον κυκεώνα της διαφθοράς στα δημόσια έργα,

Η Ελλάδα χώρα του απέραντου τζόγου

Τη μετατροπή της Ελλάδας σε χώρα απέραντου τζόγου καταγράφουν στοιχεία για τη διάσταση του αθλητισμού στην οικονομία, που παρουσιάστηκαν χθες στο περιθώριο εκδήλωσης του Ιδρύματος Κόκκαλη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, που διενήργησε το ΙΟΒΕ,

τα έσοδα του ΟΠΑΠ από τα στοιχήματα, αυξήθηκαν κατά 944% από το 1989.

Εξέλιξη που αιτιολογεί τη μεταστροφή των επαγγελματικών ομάδων ποδοσφαίρου, οι οποίες αιτούνται τη διανομή μερίσματος από τα έσοδα αυτής της κατηγορίας για να κλείσουν οι "τρύπες" που ανέκυψαν τελευταία, λόγω της πτώχευσης που ανακοίνωσε η ιδιωτική ψηφιακή πλατφόρμα "Alpha Digital".

Ο τομέας αυτός αποδεικνύεται σημαντική πηγή ενίσχυσης του αθλητισμού, αφού το 64,2% των εσόδων της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού, προέρχονται από τον ΟΠΑΠ.

Από τα ίδια στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι ο κλάδος του αθλητισμού συμμετείχε το 2002 κατά 1,7% στη διαμόρφωση του ΑΕΠ και κατά 2,5% στις καταναλωτικές δαπάνες, εάν συνυπολογιστούν οι δαπάνες για τα στοιχήματα.

Όπως τόνισε, παρουσιάζοντας την έρευνα, ο διευθυντής ερευνών του ΙΟΒΕ, καθηγητής Θεοδόσης Μπαλάσκας, κάθε ελληνικό νοικοκυριό ξοδεύει για τον αθλητισμό, 579 ευρώ ετησίως εκ των οποίων τα 400 για συμμετοχή στα στοιχήματα του ΟΠΑΠ.

Μιλώντας στην ημερίδα ο υφυπουργός Αθλητισμού, Γιώργος Λιάνης, επισήμανε τη σημαντική συνεισφορά που θα έχουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες το 2004 στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και προανήγγειλε, ότι, κατά την ελληνική προεδρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα συγκληθεί για πρώτη φορά και συμβούλιο υπουργών

Αθλητισμού.

Νωρίτερα, μίλησε στην ημερίδα και ο υπουργός Ανάπτυξης, Ακης Τσοχατζόπουλος, ο οποίος τόνισε ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ετήσιο ρυθμό 4%.

(Δημήτρης ΤΣΙΠΟΥΡΑΣ ΑΥΓΗ 23-9-2002)

επιστροφή στην αρχή

Ι.Χ, ο τετράτροχος φίλος μας

Της ΧΑΡΑΣ ΤΖΑΝΑΒΑΡΑ

Το πρώτο συμπέρασμα που βγαίνει από την "ευρωπαϊκή εβδομάδα μετακίνησης", η οποία λήγει σήμερα, είναι ότι οι Νεοέλληνες πολύ δύσκολα αποχωρίζονται το Ι.Χ. τους και, ως σύγχρονοι "κολοκοτρωναίοι", πηγαίνουν παντού καβάλα, αλλά σε δέκα φορολογήσιμα "άλογα".

Τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ είναι απογοητευτικά και, όπως παραδέχθηκε η Βάσω Παπανδρέου, "θα χρειαστούν πολλές ημέρες χωρίς αυτοκίνητο για να αλλάξουν οι αθηναίοι πολίτες νοοτροπία και καταναλωτικά πρότυπα".

*Ενας στους δύο εργαζόμενους στο κέντρο της πρωτεύουσας, παρά τη μεγάλη έλλειψη πάρκινγκ, προτιμούν να πηγαίνουν στη δουλειά τους με το Ι.Χ., για λόγους άνεσης και ταχύτητας πρόσβασης, ενώ οι επισκέπτες, που προφανώς δεν έχουν τόση πίεση χρόνου, χρησιμοποιούν περισσότερο το μετρό και τον ηλεκτρικό.

*Το 17% των κατοίκων του Λεκανοπεδίου χρειάζεται να μπαίνει στο κέντρο σχεδόν σε καθημερινή βάση. Από αυτούς ένας στους τέσσερεις μετακινείται για επαγγελματικούς λόγους και ένας στους πέντε προέρχεται από τα βόρεια προάστια.

Καθυστερήσεις

*Το 33,6% των μόνιμων επισκεπτών του κέντρου δηλώνει ότι προτιμά το ιδιωτικό αυτοκίνητο γιατί του εξασφαλίζει πιο άνετη μετακίνηση σε σχέση με τις συγκοινωνίες.

*Το 30,2% στρέφει την πλάτη στα μέσα μαζικής μεταφοράς, έχοντας την εμπειρία των μεγάλων καθυστερήσεων.

*Το πιο αποκαλυπτικό είναι ότι το 23,7% δεν χρησιμοποιεί τις συγκοινωνίες γιατί χρειάζεται να αλλάζει μέσον. Αυτό το "ανέβα-κατέβα" και το "περίμενε" είναι ο πιο σημαντικός λόγος που στρέφει τους εργαζόμενους στο Ι.Χ.

*Εχει ενδιαφέρον ότι ένας στους τρεις κατοίκους του λεκανοπεδίου χρησιμοποιεί Ι.Χ. για τις μετακινήσεις του σε καθημερινή βάση, ενώ το Σαββατοκύριακο το μέσον αυτό σχεδόν κυριαρχεί, αφού το προτιμά ένας στους δύο μετακινούμενους.

*Ο δείκτης χρήσης Ι.Χ. μειώνεται (μόνον 4 στους 10) για όσους μπαίνουν στο κέντρο 3 έως 4 ημέρες την εβδομάδα. Το 44,2% των μετακινουμένων με Ι.Χ. είναι κάτοικοι των Μεσογείων, το 41,3% των βορείων προαστίων και το 38,6% των νοτίων περιοχών.

Το προφίλ των μετακινουμένων στο κέντρο της πρωτεύουσας προκύπτει από δημοσκόπηση της "Μέτρον Ανάλυσης", που έγινε πρόσφατα σε δείγμα 1.000 ατόμων, για λογαριασμό της κοινοπραξίας των ελληνικών εταιρειών που κατασκευάζουν την Αττική Οδό.

*Από την ίδια έρευνα προκύπτει ότι 6 στους 10 κατοίκους του λεκανοπεδίου χρησιμοποιούν κάποιο μεταφορικό μέσο για τις μετακινήσεις τους τις εργάσιμες ημέρες. Στην πλειονότητά τους (ποσοστό 80%) ανήκουν στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, 76% είναι άντρες και 72,5% ηλικίας έως 54 ετών.

*Με λεωφορείο μετακινείται σε καθημερινή βάση μόνον ένας στους δέκα κατοίκους του λεκανοπεδίου.

Η εικόνα βελτιώνεται κάπως για όσους μετακινούνται προς το κέντρο 3 έως 4 ημέρες της εβδομάδας. Σε αυτές τις περιπτώσεις το ποσοστό χρήσης λεωφορείου φθάνει στο 20%, αλλά αφορά κυρίως τους νέους κάτω των 24 ετών.

Ταξί, όχι τρόλεϊ

*Το 31,9% των επιβατών των λεωφορείων χρησιμοποιεί για να φθάσει στον τελικό προορισμό του και άλλο μέσον, κυρίως μετρό.

*Περιορισμένη είναι η χρήση του τρόλεϊ, με ποσοστό μόλις 8%, ενώ λίγο καλύτερη είναι η εικόνα για τα δίκυκλα, που προτιμούν 8,6% των κατοίκων του λεκανοπεδίου.

*Το ταξί έχει αναδειχθεί μέσο μαζικής μεταφοράς, αφού το χρησιμοποιεί σε καθημερινή βάση ένας στους οκτώ κατοίκους του λεκανοπεδίου.

Το ποσοστό φθάνει στο 12,7% για όσους κάνουν χρήση ταξί τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.

*Με μετρό και ηλεκτρικό κινείται σε καθημερινή βάση ένας στους οκτώ κατοίκους του λεκανοπεδίου, καθώς και ένας στους έξι που μετακινείται 3 έως 4 ημέρες την εβδομάδα.

Τη μερίδα του λέοντος κατέχει το μετρό, αφού το προτιμά ένας στους πέντε μετακινουμένους σε καθημερινή βάση.

Σε ποσοστό 17,2% οι χρήστες του μετρό είναι κάτοικοι του κέντρου, ενώ ένας στους δύο επιβάτες του χρησιμοποιεί και κάποιο άλλο μεταφορικό μέσο.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το 93% των ερωτηθέντων θεωρεί πολύ σημαντική την επέκταση του μετρό και ακολουθούν στις προτιμήσεις τους για τα υπό κατασκευή έργα η Αττική Οδός, ο προαστιακός σιδηρόδρομος, η λεωφόρος Κηφισού, οι κόμβοι της Κηφισίας και της παραλιακής, ενώ μικρό εμφανίζεται το ενδιαφέρον του κοινού για το τραμ. (ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ - 22/09/2002)

επιστροφή στην αρχή

Μόνο τα μισά πρατήρια δίνουν κανονική βενζίνη

Μελέτη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου επιβεβαιώνει το όργιο νοθείας καυσίμων και κυρίως του πετρέλαιου κίνησης που επικρατεί στην αγορά. Από τις δειγματοληψίες που έκανε το εργαστήριο τεχνολογίας καυσίμων του ΕΜΠ (καθηγητής Στάμος Στούρνας) σε 400 πρατήρια καυσίμων στην Αττική, διαπιστώθηκε ότι οι δεξαμενές πετρέλαιου κίνησης περιείχαν κατά:

* 51% κανονικά καύσιμα

* 16% νοθευμένα

* 33% μη κανονικά (εκτός προδιαγραφών, όχι υποχρεωτικά νοθευμένα)

Η εικόνα είναι χειρότερη για τα καύσιμα που χρησιμοποιούν τα επαγγελματικά αυτοκίνητα (ταξί, φορτηγά κ.λπ.). Από την εξέταση των δειγμάτων αποκαλύφθηκε ότι το 60% ήταν νοθευμένα καύσιμα, δηλαδή αντί για πετρέλαιο κίνησης υπήρχε νοθεία με πετρέλαιο θέρμανσης (κόκκινο) και πετρέλαιο θαλάσσης (μαύρο).

Από την έρευνα, ωστόσο, προέκυψε ακόμη ένα σοβαρό θέμα που αφορά τη σούπερ αμόλυβδη βενζίνη. Η βενζίνη αυτή κυκλοφορεί από το νέο χρόνο και έχει προδιαγραφές για χρήση σε αυτοκίνητα με συμβατικούς (μη καταλυτικούς) κινητήρες, ο αριθμός των οποίων ανέρχεται σε περίπου 800.000. Στη βενζίνη αυτή, ο μόλυβδος, που είναι απαγορευμένος στην Ε.Ε., έχει αντικατασταθεί με ένα πρόσθετο που έχει βάση το στοιχείο κάλιο.

Από τους ελέγχους που έγιναν στα δείγματα σούπερ αμόλυβδης βενζίνης προέκυψε ότι το 90% ήταν εκτός προδιαγραφών, δηλαδή είτε δεν περιείχαν καθόλου κάλιο είτε το ποσοστό του ήταν πολύ χαμηλότερο από ό,τι προβλέπουν οι προδιαγραφές. Ετσι, θεωρητικά, η βενζίνη αυτή δεν προστατεύει τους συμβατικούς κινητήρες.

Ως εξήγηση ο καθηγητής Στάμος Στούρνας ανέφερε ότι το στοιχείο αυτό είναι υδατοδιαλυτό, δηλαδή διαλύεται από το νερό. Επισήμανε δε ότι η ιδιότητα αυτή του πρόσθετου, το κάνει να εξουδετερώνεται κατά τη μεταφορά του μέσω των σωληνώσεων από το διυλιστήριο στις δεξαμενές αποθήκευσης, οι οποίες καθαρίζονται με νερό πριν χρησιμοποιηθούν για ένα καύσιμο.

Ετσι, σύμφωνα με τον ίδιο, η ανάμειξη του πρόσθετου αυτού, που ακριβαίνει τη βενζίνη κατά περίπου 17 δραχμές το λίτρο, δεν έχει κανένα νόημα πέραν του οικονομικού οφέλους των εισαγωγέων του. Ο κ. Στούρνας καταλήγοντας τόνισε ότι από όλη την Ευρώπη μόνο στην Ελλάδα χρησιμοποιείται το συγκεκριμένο πρόσθετο, ενώ τα συμβατικά αυτοκίνητα θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν χωρίς κανέναν περιορισμό την αμόλυβδη βενζίνη.

(ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΪΤΑΝΤΖΙΔΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 18/09/2002)

επιστροφή στην αρχή

Αυτοδικία για... ελεύθερα πεζοδρόμια

Να φτιάξουμε μια πενταμελή συμμορία σε κάθε γειτονιά. Να πάρουμε αβγά και ντομάτες, σουγιάδες, μπετόβεργες και πέτρες και να επιτεθούμε. Μην πάει το μυαλό σας στο κακό, μέρες που 'ναι...

Μαρία Δαμανάκη, Παύλος Τσίμας, ο συγγραφέας Σπ. Καβουνίδης και ο Νίκος Μπίστης στη χθεσινή παρουσίαση του βιβλίου

Πρόκειται για την πρόταση-απάντηση του Σπύρου Καβουνίδη σε όλους όσοι κυκλοφορούν με τα αυτοκίνητα και τις μοτοσικλέτες τους στα πεζοδρόμια, που παρκάρουν πάνω σε αυτά και μας υποχρεώνουν να βαδίζουμε στο δρόμο. Οπως προτείνει χαρακτηριστικά στο καινούργιο βιβλίο του "Ιστορίες τρελής καθημερινότητας" που παρουσιάστηκε χθες, ένα πασαλειμματάκι του "πεζοδρομημένου" αυτοκινήτου με αβγά ή ντομάτες είναι μια καλή πρώτη υπόμνηση στον αυθάδη οδηγό ότι δεν είναι ανεκτή η παρανομία του. Αυτό αποτελεί την ελαφριά μορφή αυτοδικίας. Ενδιάμεσο στάδιο είναι η χρήση σουγιά, φυσικά όχι για τον οδηγό αλλά για τα λάστιχα του οχήματος. Η ακραία εκδοχή, που προορίζεται γι' αυτούς που κλείνουν όλο το πεζοδρόμιο, θα κοστίσει ένα παρμπρίζ...

Οι "Ιστορίες τρελής καθημερινότητας" είναι η πραγματικότητα που ζουν οι Ελληνες και κυρίως οι Αθηναίοι περπατώντας στους δρόμους της πόλης, κολυμπώντας σε διάφορες ακρογιαλιές, αντιμετωπίζοντας το συντεχνιασμό της κοινωνίας και την κρατική αδράνεια. Με ανατρεπτικό χιούμορ και αγάπη, κάτω από το σκωπτικό πέπλο της γραφής του ο Σπύρος Καβουνίδης αποκαλύπτει, καταγγέλλει, κοροϊδεύει και τελικά αντιστέκεται σε όλα αυτά που μας βασανίζουν κάθε μέρα.

Στη συζήτηση που έγινε χθες στη Στοά του Βιβλίου μετά την παρουσίαση του βιβλίου συμμετείχε και ο Χρήστος Παπουτσής, αφού ο συγγραφέας είναι υποψήφιος με το συνδυασμό "Ομορφη Πόλη". Ο υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων άφησε για άλλη μια φορά αιχμές για την παρούσα δημοτική αρχή, αλλά και την Ντόρα Μπακογιάννη, λέγοντας ότι ο Δήμος Αθηναίων είναι παραμελημένος αφού επί δεκαέξι χρόνια αποτελεί εφαλτήριο για πολιτικές επιδιώξεις. "Αυτό προσπαθούμε να σταματήσουμε", είπε με νόημα. Στην εκδήλωση συμμετείχαν η βουλευτής του Συνασπισμού Μαρία Δαμανάκη, η ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Αγγελα Κοκκόλα και ο επικεφαλής της ΑΕΚΑ Νίκος Μπίστης ενώ παρευρέθηκαν ο Ευάγγελος Κουλουμπής, η Μαργαρίτα Παπανδρέου και ο σύμβουλος του πρωθυπουργού Γ. Παπαδημητρίου. (Λ.Σ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 19/09/2002)

επιστροφή στην αρχή

Οι μαύρες τρύπες σε δήμους και νομαρχίες

Πολύχρωμες είναι οι εκκρεμότητες που θα συναντήσουν οι δήμαρχοι και νομάρχες που θα εκλεγούν στην Αθήνα και τον Πειραιά. "Μαύρες τρύπες" στους προϋπολογισμούς, "πράσινες" ελλείψεις στις πόλεις, αφού τα πάρκα είναι πλέον "είδος υπό εξαφάνισιν" και η υπομονή των πολιτών στο "κόκκινο".

Δήμος Αθηναίων

Ο Δ. Αβραμόπουλος προετοιμάζει αυτές τις μέρες μια εντυπωσιακή έξοδο. Οι εκκρεμότητες που αφήνει κάθε άλλο παρά εντυπωσιακές είναι, υποστηρίζουν οι αντίπαλοί του.

Η καθαριότητα στην πρωτεύουσα, κυρίως στις γειτονιές του δήμου, εξακολουθεί να είναι ένα άλυτο πρόβλημα. "Παρ' ότι από χρήματα φορολογουμένων μπορούμε να διαθέτουμε κάθε χρόνο 5 δισ. δρχ. για αγορά κάδων και μισθοδοσίες προσωπικού, τον τελευταίο χρόνο έχουμε ξοδέψει για την καθαριότητα μόνο τα 95 εκατ.", υποστηρίζει η δημοτική σύμβουλος της αντιπολίτευσης Βούλα Γείτονα.

Οπως μάλιστα λέει, ο δήμος προσέλαβε πριν από 15 μέρες 250 άτομα για την καθαριότητα με συμβάσεις έργου για ένα χρόνο και οι περισσότεροι "κατέληξαν στις διοικητικές υπηρεσίες".

Ο γ.γ. του δήμου, Βασίλης Ριζάς, υποστηρίζει ότι πρόκειται για 100 εργάτες που θα εργαστούν στη νεοσυσταθείσα υπηρεσία πρασίνου και 50 υπαλλήλους στην καθαριότητα κτιρίων, οι οποίοι προσελήφθησαν γιατί τώρα έφθασε η σχετική έγκριση από το υπουργείο.

Ο μεγαλύτερος δήμος της χώρας αντιμετωπίζει μεγάλες δανειακές υποχρεώσεις. Σύμφωνα με τη Βούλα Γείτονα, τα τελευταία οκτώ χρόνια ο δήμος έχει πάρει δάνεια 41 δισ. δραχμών, ενώ θα κληθεί να πληρώσει 19 δισ. στην "παρκοεταιρεία" η οποία αξιώνει δικαστικά τα χρήματα. Στα ποσά αυτά προστίθενται, σύμφωνα με τον κ. Ριζά, άλλα 9 δισ. δρχ. πριμ παραγωγικότητας, ενώ σε 1,5 δισ. ανέρχεται το ποσόν που είχαν πληρώσει οι πολίτες στο δήμο για τις κλήσεις και τώρα ζητούν πίσω.

Η έλλειψη χώρων πρασίνου στην πρωτεύουσα την έχει κάνει να χαρακτηρίζεται ως η πιο "γκρίζα πόλη" στην Ε.Ε. "Είχαμε αποφασίσει στο δημοτικό συμβούλιο να δίνουμε κάθε χρόνο 1 δισ. για αγορά χώρων που θα μετατρέπονταν σε πάρκα. Φέτος, για το σκοπό αυτό ξοδέψαμε μόνο 15 εκ.", λένε σύμβουλοι της αντιπολίτευσης.

Νομαρχία Πειραιά

Στις πλάτες του νομάρχη που θα εκλεγεί θα πέσει το βάρος της αποζημίωσης των πλημμυροπαθών του Μοσχάτου και του Ρέντη. Οπως αναφέρει ο βοηθός νομάρχη Μ. Καλαϊτζάκης, κανείς δεν έχει πάρει μέχρι τώρα ούτε ένα ευρώ παρά τις δηλώσεις της κυβέρνησης. Στην ίδια μοίρα όμως βρίσκονται, τρία χρόνια τώρα, και οι κάτοικοι περιοχών του Πειραιά που επλήγησαν από το σεισμό του 1999.

Ο μεγάλος πονοκέφαλος, όμως, της νέας νομαρχιακής αρχής θα είναι η ανακάλυψη των 108 εκατ. δρχ. που χάθηκαν από τα συρτάρια της δ/νσης οικονομικών της νομαρχίας. Σύμφωνα με το νομαρχιακό σύμβουλο Χρ. Αγγέλη, "δεν έχει δοθεί καμία εξήγηση στο νομαρχιακό συμβούλιο για το πώς εξαφανίστηκαν και ποιος εξαργύρωσε τις πέντε επιταγές της νομαρχίας, παρ' ότι αναγνωρίστηκαν 4 υπάλληλοι σε κασέτα κλειστού κυκλώματος που έδωσε η τράπεζα".

Ο Μ. Καλαϊτζάκης υποστηρίζει ότι το θέμα έχει αναλάβει ο εισαγγελέας, ενώ κατά την προσωπική του άποψη την ευθύνη έχει η τράπεζα που "εξαργύρωσε τις επιταγές χωρίς προηγουμένως να επικοινωνήσει με τη νομαρχία".

Το πόσο στοιχίζει, τελικά, ο δρόμος Τροιζηνίας-Επιδαύρου διχάζει τη νομαρχιακή ηγεσία. Ο Μ. Καλαϊτζάκης υποστηρίζει ότι το συνολικό κόστος του έργου είναι 4,6 δισ., ενώ ο Χρ. Αγγέλης ότι πλησιάζει τα 8 δισ. δρχ. Ετσι κι αλλιώς, οι εργασίες έμειναν στη μέση γιατί "τέλειωσαν τα χρήματα.

Δήμος Πειραιά

Τα κυκλοφοριακά προβλήματα και η έλλειψη χώρων στάθμευσης αποτελούν χρόνιες εκκρεμότητες για το δήμο του Πειραιά.

Σύμφωνα με τον ανεξάρτητο δημοτικό σύμβουλο Θ. Δρίτσα, "υπάρχουν χώροι που θα μπορούσαν να βάλουν ένα τέλος στην καθημερινή ταλαιπωρία των Πειραιωτών και δεν αξιοποιούνται". Ο βουλευτής και αντιδήμαρχος Πειραιά, Π. Μαντούβαλος, υποστηρίζει ότι η αρχή έγινε. "Ξεκίνησε πρόσφατα η κατασκευή πάρκινγκ στην οδό 34ης Μεραρχίας, κόστους 4 δισ. δρχ. που σύντομα θα ολοκληρωθεί".

Οι ιστορικές όμως εκκρεμότητες, όπως χαρακτηριστικά αποκαλεί τα τέσσερα γιαπιά του Πειραιά ο δημοτικός σύμβουλος Χρ. Φωτίου, θα απασχολήσουν και τον επόμενο δήμαρχο της πόλης. Πρόκειται για τον Πύργο στο λιμάνι του Πειραιά, το Δημοτικό θέατρο, τη Ράλειο Σχολή και ένα ακόμη κτίριο στην Τερψιθέα, που είναι πλήρως εγκαταλελειμμένα.

Η στροφή προς τη θάλασσα, όπως χαρακτηριστικά επιμένει να αναφέρει ο Π. Μαντούβαλος, είναι αυτό που ουσιαστικά χρειάζεται ο Πειραιάς. "Η αξιοποίηση του ΟΛΠ είναι ίσως το βασικότερο έργο που πρέπει να γίνει στο δήμο για να γεφυρωθεί το λιμάνι με την υπόλοιπη περιοχή".

Στα μελανά σημεία του δήμου εντάσσεται και η έλλειψη βρεφονηπιακών και παιδικών σταθμών, αλλά και η φροντίδα προς τα ηλικιωμένα άτομα. Το επιτελείο του υποψήφιου δημάρχου του ΠΑΣΟΚ, Μανόλη Μπετενιώτη, έχει επισημάνει τα σημεία αυτά αιχμής που μαζί με την επίλυση του κυκλοφοριακού είναι θέματα πρώτης προτεραιότητας για το δήμο.

Νομαρχία Αθήνας

Η μηχανογράφηση και ο εξοπλισμός των υπηρεσιών της νομαρχίας αλλά και η δημιουργία κέντρων εξυπηρέτησης πολιτών θα είναι τα πρώτα θέματα στην ατζέντα του νέου νομάρχη της Αθήνας. Πολλά από τα έργα αυτά έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί από το 2000 σκόνταψαν στις προσωπικές κόντρες που στοίχειωσαν το κτίριο της Κηφισίας. "Εμειναν πολλές εκκρεμότητες εξαιτίας αυτού του θέματος. Μόλις καταφέραμε να μεταφέρουμε την υπηρεσία διαβατηρίων σε νέο κτίριο, ο εξοπλισμός της όμως θα μείνει για τον επόμενο" υποστηρίζει ο αντιπρόεδρος της νομαρχιακής επιτροπής, Γιώργος Φουντάς.

Τη μεγάλη καθυστέρηση στην αποζημίωση των επαγγελματιών που επλήγησαν από τις πρόσφατες πλημμύρες, υπογραμμίζει η αντινομάρχης Αικατερίνη Αδαμοπούλου. "Από τις 1.000 αυτοψίες που έκανε η νομαρχία σε επιχειρήσεις μόνο οι 450 είναι νόμιμες και θα μπορέσουν να αποζημιωθούν, παραμένει όμως σε εκκρεμότητα η δέσμευση του Κ. Λαλιώτη για αποζημίωση και των υπολοίπων" υποστηρίζει. (ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ - 22/09/2002)

επιστροφή στην αρχή

Μια πρόσκληση σαν απάντηση στην πρόκληση του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ.

            Το Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. τελευταία νομοθετεί με ταχύτατους ρυθμούς, προκειμένου να προλάβει -κυρίως- τους Ολυμπιακούς αγώνες. Για την νομιμότητα των κάθε φορά προτεινομένων νομοθετημάτων είναι προτιμότερο να δούμε μερικούς αριθμούς που έδωσε πρόσφατα στη δημοσιότητα ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας κ. Χ.Γεραρής. Σε σύνολο λοιπόν 194 σχεδίων διαταγμάτων που κατέθεσε το ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. το 2001 για επεξεργασία στο Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ, τα 44 κρίθηκαν παράνομα. Από τα 500 νομοσχέδια που κατατέθηκαν από όλα τα άλλα Υπουργεία, μόνο 13 κρίθηκαν μη νόμιμα). Ο καθένας βγάζει τα συμπεράσματά του...

"Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης και ρυθμίσεις άλλων θεμάτων αρμοδιότητας Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ." είναι ο τίτλος του σχεδίου νόμου που η Υπουργός κ.Παπανδρέου κατέθεσε πρόσφατα στη Βουλή, αφού το είχε δώσει στη δημοσιότητα από τον περασμένο Μάρτιο. Φυσικά, όσοι ασχολούνται με την τυπικά θεσμοθετημένη προστασία του περιβάλλοντος το θεώρησαν πρόκληση και αντέδρασαν πολύ δικαιολογημένα.

Στο παρελθόν ίσχυσαν, για συγκεκριμένα διαστήματα (1979-1994 και 1995-1997), δύο νόμοι για την μεταφορά συντελεστή δόμησης. Στην ουσία, το αποτέλεσμα της εφαρμογής τους ήταν η αλλοίωση της φυσιογνωμίας ολόκληρων περιοχών (Μαρούσι, Χαλάνδρι κλπ.), που είχαν χαρακτηριστεί "Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή". Δηλαδή οικιστικές ζώνες που φορτώθηκαν το τσιμέντο που δεν μπορούσε να προστεθεί στα διατηρητέα κτίρια!!

Οι νόμοι αυτοί κρίθηκαν αντισυνταγματικοί από το Συμβούλιο της Επικρατείας και η εφαρμογή των διατάξεών τους ανεστάλη. Οι έννοιες όμως της αντισυνταγματικότητας και της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης φαίνεται ότι δεν αγγίζουν την εκάστοτε ηγεσία του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ., το οποίο επαναφέρει (μετά την αποτυχημένη προσπάθεια του περασμένου Σεπτεμβρίου) τον αντισυνταγματικό νόμο με φερετζέ. Αποδεικνύεται έτσι ότι πρόκειται μάλλον για το πλέον βαρήκοο, ανεπίδεκτο και απροσάρμοστο Υπουργείο.

Δεύτερη ενδιαφέρουσα επιδίωξη του συγκεκριμένου σχεδίου νόμου είναι η προβλεπόμενη νομιμοποίηση των αυθαίρετων αλλαγών χρήσεων γης. Άλλωστε, η ίδια η Υπουργός ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. δήλωσε ότι "με το συγκεκριμένο μέτρο δίδεται λύση σε ένα μεγάλο πρόβλημα, ήδη διαμορφωμένων -κατά παράβαση της οικοδομικής άδειας- αυθαίρετων χρήσεων που εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να πάψουν να υφίστανται, λόγω τετελεσμένων καταστάσεων...". Γνωστή η συνταγή: προηγείται η παρανομία και ακολουθεί η νομιμοποίηση.

Παράδειγμα: Στο Χαλάνδρι, συγκεκριμένη επιχείρηση εμπορίας αυτοκινήτων μετέφερε συντελεστή δόμησης, από την καθολική εκκλησία του Αγίου Διονυσίου (που ρητά απαγόρευε ο νόμος). Λόγω της μεταφοράς συντελεστή, δημιουργήθηκαν αυξημένες ανάγκες στάθμευσης και η επιχείρηση επιδοτήθηκε για 46 θέσεις (επωφελούμενη από τον σχετικό νόμο). Άλλαξε αυθαίρετα (κατά παράβαση της οικοδομικής άδειας) τη χρήση των υπόγειων -και όχι μόνον- χώρων από στάθμευση σε συνεργείο - βαφείο (που ρητά απαγορευόταν από τον νόμο).

Αποτέλεσμα: H περιβαλλοντική υποβάθμιση της περιοχής, η αντίδραση των κατοίκων, οι καταγγελίες, τα πρόστιμα και η απόφαση σφράγισης του συνεργείου, που ποτέ δεν εκτελέστηκε, γιατί η Διοίκηση προτιμάει να προστατεύει παρανόμους, παρά να νοιάζεται για τους πολίτες, παρ' όλο που έχουν δικαιωθεί και από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Τα συμφέροντα προηγούνται.

Τέτοιες λοιπόν νομιμοποιήσεις προωθεί η Υπουργός, αυτό ακριβώς εννοεί όταν λέει "εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να πάψουν να υφίστανται" (οι παράνομες χρήσεις)...Ο πολίτης, που έγινε πια πολύ επιφυλακτικός σκέφτεται ότι το συγκεκριμένο νομοσχέδιο επανέρχεται με σκοπό τη νομιμοποίηση των παρανόμων, με άλλοθι τα διατηρητέα κτίρια.

Τρίτη ενδιαφέρουσα επιδίωξη του νομοσχεδίου: Οι τροπολογίες προηγούμενων (και μάλιστα πρόσφατων) νόμων. Σημαντικές ρυθμίσεις, καθοριστικές για την προστασία του περιβάλλοντος, αλλάζουν για πολλές περιοχές, όπως η Βούλα, η Φιλοθέη, το αεροδρόμιο του Ελληνικού, η περιοχή Ριμινίτικα του Δήμου Αγίας Βαρβάρας, ο Μαραθώνας, η Σταμάτα και βέβαια οι "ζώνες" του όρους Αιγάλεω. Κοινός παρανομαστής των τροποποιήσεων που επιχειρούνται είναι οι "χρήσεις αναψυχής, αθλητισμού κλπ.", που πάντα συνοδεύονται από την "ανέγερση κτιρίων αναψυκτηρίων, πολιτιστικών κέντρων και μικρών αθλητικών εγκαταστάσεων"... Και η -με ταχυδακτυλουργικό τρόπο- αλλαγή χρήσης γης σε περιοχές αμιγούς κατοικίας, παράπλευρες των οδικών αξόνων Αθήνας και Θεσσαλονίκης, που οδηγεί στη συρρίκνωση των περιοχών κατοικίας.

Χρήσιμο θα ήταν οι βουλευτές που θα κληθούν να ψηφίσουν το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, να κάνουν πρώτα μια βόλτα σε μια περιοχή που έχει υποστεί αυτά που σκοπεύουν να επαναφέρουν. Τη μεταφορά συντελεστή δόμησης, τις αυθαίρετες αλλαγής χρήσης γης και τις (ν)τροπολογίες. Να συναντήσουν τους πολίτες ("ενεργούς" κατά την προσφιλή έκφραση), που αγωνίζονται για την ποιότητα της ζωής τους και να τους πείσουν για την αναγκαιότητα του νομοθετήματος. Ας ανταποκριθούν σ' αυτή την πρόσκληση. Πόπη Μπάκα

επιστροφή στην αρχή

Τσιμεντοποίηση εξπρές με τη μέθοδο της ...τροπολογίας

Το ν/σ για τη μεταφορά συντελεστή δόμησης, που συζητείται στη Βουλή, τσιμεντοποιεί το πανελλήνιο. Βασικές διατάξεις της πολεοδομικής νομοθεσίας παρακάμπτονται, αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας ανατρέπονται, αναδασωτέες εκτάσεις χαρακτηρίζονται "οικιστικές περιοχές", βιότοποι φιλοξενούν ξενοδοχεία, περιοχές κατοικίες μετατρέπονται σε εμπορικά κέντρα. Απ' όλα έχει ο μπαξές των τροπολογιών που κατατίθενται καθημερινά από το Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. στο υπό συζήτηση σχέδιο νόμου, που παίρνει τη μορφή τσιμεντοστιβάδας, σβήνοντας και τις τελευταίες ελπίδες για ανθρώπινες συνθήκες ζωής. Το Υπουργείο "Περιβάλλοντος", μετά από κυοφορία ενός χρόνου, έτεκεν το τέρας.

Για το κυρίως νομοσχέδιο (δηλ. τη μεταφορά συντελεστή δόμησης και την νομιμοποίηση των παράνομων αλλαγών χρήσεων γης), έγινε αναλυτική αναφορά στο κείμενο που δημοσιεύτηκε στην Αυγή της Κυριακής 14.7.02, με τον τίτλο "Μια πρόσκληση σαν απάντηση στην πρόκληση του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ.". Χρήσιμη όμως είναι και μια συνοπτική παρουσίαση μερικών από τις τροπολογίες που περιέχει (ασαφείς στην πλειοψηφία τους), που σαρώνουν με αιφνιδιασμούς και συνοπτικές διαδικασίες και τα τελευταία ίχνη προστασίας του περιβάλλοντος.

Ξενοδοχεία σε "προστατευόμενες" περιοχές και βιότοπους.

Με μια τετρασέλιδη τροπολογία καταργείται ουσιαστικά η προστασία των βιοτόπων και των περιοχών υψηλής προστασίας και ανοίγει ο δρόμος για την εμπορευματοποίησή τους, με την εγκατάσταση ξενοδοχείων και άλλων χρήσεων, οι οποίες θα καθορίζονται με κοινές αποφάσεις των αρμοδίων Υπουργών. Άλλωστε, οι υπουργικές αποφάσεις δεν προσβάλλονται στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο είναι και το "αγκάθι" στα εκάστοτε σχέδια της Κυβέρνησης. Εν λευκώ, λοιπόν, εξουσιοδότηση για την καταστροφή όσων προστάτευε μέχρι τώρα η ελληνική και κυρίως η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Πιο συγκεκριμένα, η τροπολογία προβλέπει την ίδρυση είκοσι πέντε "φορέων διαχείρισης" αντίστοιχων προστατευομένων περιοχών (δασών, δέλτα ποταμών, λιμνών, υγροτόπων, εθνικών δρυμών), εξουσιοδοτώντας τους Υπουργούς ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ., Γεωργίας και Ανάπτυξης να καθορίζουν με αποφάσεις τους τις ζώνες προστασίας, τις χρήσεις γης και τη δόμηση (!) σ' αυτές.

Κατά την αιτιολογική έκθεση, η απαγόρευση που έθετε πρόσφατο Προεδρικό Διάταγμα για τη δημιουργία ξενοδοχείων στις περιοχές αυτές "είναι αντίθετη με την ανάγκη ανάπτυξης μέσα σε αυτές τουριστικών δραστηριοτήτων, που εναρμονίζονται με τον χαρακτήρα και τις ιδιαιτερότητές τους". Γι' αυτό "είναι αναγκαία η κατάργηση των προβλεπομένων από το π.δ. απαγορεύσεων"...

Αποχαρακτηρισμός δασικών και αναδασωτέων εκτάσεων

Δύο συγκεκριμένες τροπολογίες, δύο συγκεκριμένες μεθοδεύσεις που οδηγούν στην εκπλήρωση της πάντα ανομολόγητης υπόσχεσης προς κάθε αυθαιρετούντα καταπατητή δασικών και συχνά αναδασωτέων εκτάσεων, που λέει: "το αργότερο τα παιδιά σας θα παραλάβουν νομιμοποιημένα τα αυθαίρετα". Η περιοχή της Ανθούσας είναι χαρακτηριστική και η σχετική τροπολογία μιλάει από μόνη της: "Η κτηματική περιοχή της Κοινότητας Ανθούσας Αττικής..... θεωρείται οικιστική και πολεοδομείται σύμφωνα με τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις. Αποφάσεις με τις οποίες έχουν κηρυχθεί αναδασωτέες εδαφικές εκτάσεις της παραπάνω περιοχής, ανακαλούνται και αίρονται οι εκ των πράξεων αυτών συνεπαγόμενες συνέπειες"....

Η περίπτωση της Ροδόπολης είναι λίγο διαφορετική, αφού στη συγκεκριμένη περίπτωση προβλέπεται και η αλλαγή χρήσης γης (από αμιγή κατοικία σε γενική κατοικία, που σημαίνει εμπορικές χρήσεις). Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κατ' επανάληψη αποφασίσει το ακριβώς αντίθετο. Ο τοπικός Σύλλογος "Νέες Δρυάδες" έχει χαρακτηρίσει παράτυπη και αυθαίρετη τη διάταξη, τονίζοντας ότι με αυτή "γίνεται δυνατή η παράκαμψη των αρμοδίων υπηρεσιών, της πολεοδομικής νομοθεσίας και των αποφάσεων του ΣτΕ" και ζητά την απόσυρσή της.

Ελληνικό: ακόμη 20.000 τ.μ. τσιμέντου στο ... μεγαλύτερο Μητροπολιτικό Πάρκο

Το Αεροδρόμιο του Ελληνικού είναι ο χώρος που θα φιλοξενούσε το μεγαλύτερο Μητροπολιτικό Πάρκο της Ευρώπης, σύμφωνα με την Πρωθυπουργική εξαγγελία που έγινε τον Ιανουάριο του 2001, με τη διατήρηση των υπαρχόντων κτισμάτων (συνολικής έκτασης 36.000 τ.μ.) και την οργάνωση ήπιων χρήσεων (εκδηλώσεις πολιτισμού και αναψυχής). Ήδη από το 1998, οι Δήμαρχοι Αλίμου, Γλυφάδας, Αργυρούπολης και Ελληνικού, είχαν διατυπώσει τη θέση τους για τη μετατροπή του χώρου σε πάρκο. Από το 1994, το πρόγραμμα του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. "Αττική SOS" προέβλεπε ότι ο χώρος του πρώην αεροδρομίου εντάσσεται στο στρατηγικό σχέδιο ενοποίησης και οργάνωσης των χώρων πρασίνου μητροπολιτικής εμβέλειας. Σήμερα όλα αυτά έχουν ανατραπεί.

Το μόνο που είναι σίγουρο είναι ότι, χωρίς να έχουν ορισθεί οι όροι δόμησης, ο Οργανισμός Αθήνας καθορίζει τον συντελεστή σε 0,3 και η εταιρεία Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα προχωράει στην προκήρυξη του διαγωνισμού για τη δημιουργία συνεδριακού κέντρου (22.4.02), αναφέροντας ότι "η συγκεκριμένη έκταση οριοθετήθηκε από τον Ο.Ρ.Σ.Α., ο οποίος πρότεινε τη θέσπιση συντελεστή δόμησης 0,3, ώστε η συνολική δομήσιμη επιφάνεια που θα προσμετρηθεί στον συντελεστή, να διαμορφωθεί σε 51.000 τ.μ."!!! Η τροπολογία που αυτές τις ημέρες συζητείται στη Βουλή προβλέπει ότι "οι χρήσεις γης και οι όροι και περιορισμοί δόμησης στο Τουριστικό Κτήμα (δηλ. τις εγκαταστάσεις του πρώην Αεροδρομίου) ορίζονται με απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ". Αυτός ο νόμος είναι υπό ψήφιση, οι διαδικασίες όμως του διαγωνισμού για το Συνεδριακό Κέντρο προχωρούν ακάθεκτες, έχοντας βέβαια εξασφαλίσει την έγκριση της πρόσθετης τσιμεντοποίησης από πριν...

Το Ολυμπιακό Κέντρο που προβλέπεται για τον χώρο του Ελληνικού προβλέπει δύο μόνιμα γήπεδα (μπέιζ μπολ και χόκεϊ), "λυόμενα" γήπεδα σοφτ-μπολ, τοξοβολίας, ξιφασκίας, μπάσκετμπολ και χάντμπολ, καθώς και κλειστό γήπεδο αντιπτέρισης (σύνολο θέσεων 61.500). Ο χώρος έχει υποστεί "σαλαμοποίηση" και όλα είναι στο πρόγραμμα. Λεωφόρος ταχείας κυκλοφορίας, αμαξοστάσιο του τράμ, θεματικό πάρκο. Ο χώρος πρασίνου δεν φαίνεται πουθενά. Στο κείμενο θέσεων του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών και της Πανελλήνιας Ένωσης Αρχιτεκτόνων, με αφορμή τον σεισμό της 7.9.99, υπάρχει συγκεκριμένη επισήμανση: "Οι χώροι του Αεροδρομίου του Ελληνικού που θα απελευθερωθούν είναι απαράδεκτο να οικοδομηθούν"...

Συρρίκνωση των περιοχών κατοικίας

Με μια ιδιαίτερα ασαφή τροπολογία, περιοχές αμιγούς κατοικίας αλλάζουν χρήση. Κατά μήκος των οδικών αξόνων Αθήνας και Θεσσαλονίκης η χρήση των οικοπέδων είναι είτε "γενική κατοικία" είτε "πολεοδομικό κέντρο" (που σημαίνει εμπορικές χρήσεις, γραφεία, καταστήματα κλπ.). Η χρήση αυτή συμπαρασύρει πια και τη χρήση των όμορων με τα παραπάνω οικοπέδων, που έχουν πρόσωπο στους παράλληλους προς τους οδικούς άξονες δρόμους. Έτσι, παρά τις αντίθετες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, το Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. "εμπορευματοποιεί" περιοχές ολόκληρες. Βεβαίως, αυτές είναι και οι κατ' εξοχή περιοχές στις οποίες μεταφέρθηκε συντελεστής δόμησης, με αποτέλεσμα την ουσιαστική περιβαλλοντική υποβάθμισή τους.

Η "σχολάζουσα" έκταση 1.400.000 τ.μ. (!) των Αλυκών Αναβύσσου

Η σχετική τροπολογία αφορά τις εγκαταστάσεις "Θεματικού Πάρκου", το οποίο εδώ και καιρό ...περιφέρεται μεταξύ Ποικίλου Όρους, Ελληνικού και Αναβύσσου, όπου φαίνεται να καταλήγει, στο επιτραπέζιο παιχνίδι που έχει στηθεί από το Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. και τον ΟΡΣΑ, με διαιτητή την ΕΤΑ. Ο συντελεστής δόμησης ορίζεται στο 0,08 (προφανώς πρόκειται για 0,8) και με υπουργική απόφαση θα εγκριθούν οι όροι δόμησης της περιοχής των Αλυκών Αναβύσσου, περιοχής που ανήκει στην Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα. Παρ' όλα αυτά, ο διαγωνισμός "για την κατασκευή ξενοδοχείων, συνεδριακών κέντρων, εγκαταστάσεων γκόλφ, αθλητικών εγκαταστάσεων, τουριστικών πάρκων και λοιπών τουριστικών υποδομών, καθώς επίσης και εγκαταστάσεις χερσαίες και θαλάσσιες για την εξυπηρέτηση ναυταθλητισμού και λουομένων" φαίνεται να προχωράει, προκειμένου να αξιοποιηθεί η "σχολάζουσα" έκταση των 1.400.000 τ.μ.!!! Ίσως ένα αντίστοιχο "Pattaya Park" της Ταϋλάνδης να είναι απαραίτητο και στην Αττική, με την προσθήκη ολίγης μυθολογίας...

Οι τροπολογίες δεν τελειώνουν εδώ. Το όρος Αιγάλεω αποκτά σαφέστερες "ζώνες προστασίας", νέες χρήσεις γης προβλέπονται για περιοχές αμιγούς κατοικίας, στάδια νομιμοποιούνται, χωροθετείται η αφετηρία της μαραθώνιας διαδρομής και πολλά ακόμη. Οι σημαντικότερες ρυθμίσεις γίνονται πάντα καλοκαίρι, όταν κανείς δεν τις παίρνει είδηση. Ωστόσο, έστω και με τους συμμετέχοντες στα θερινά τμήματα βουλευτές, τα δυο μεγάλα κόμματα συμφωνούν και φαίνεται ότι όλα αυτά δεν τους προβληματίζουν. Την επόμενη μέρα των Ολυμπιακών αγώνων, η Ελλάδα θα απολαμβάνει τις επιδόσεις της στο "τσιμένταθλον"...     

ΠΟΠΗ ΜΠΑΚΑ

επιστροφή στην αρχή

Mίζα, ο θεμέλιος λίθος κάθε δημόσιου έργου

Eνας από τους ανθρώπους που ζει μέσα σε αυτόν τον μηχανισμό ξετυλίγει βήμα βήμα τη διαδικασία του "λαδώματος" στον κατασκευαστικό κλάδο

Tης Xριστίνας Kοψίνη

Kομίζει γλαύκα ες Aθήνας όποιος ισχυρισθεί ότι στο κύκλωμα των δημόσιων έργων και μελετών δίνονται "μίζες". Oταν, όμως, τα ποσά που καταβάλλονται με αυτόν τον τρόπο, από κατασκευαστικές και εργολάβους προς τους ποικίλους υπηρεσιακούς παράγοντες, ξεπερνούν το 10% του προϋπολογισμού κάποιων έργων, τότε το παλαιό πρόβλημα αποκτά νέα διάσταση. Mία διάσταση που αποτελεί κοινό μυστικό στους κύκλους της κατασκευαστικής αγοράς, αλλά οφείλει να την κατανοήσει κι αυτός που την πληρώνει, ο κάθε πολίτης, μέσω της φορολογίας.

Σε μία περίοδο παχιών αγελάδων για τον κατασκευαστικό κλάδο, ένας εκπρόσωπος του χώρου ικανοποίησε την επιθυμία μας και δέχτηκε να μας περιγράψει τη διαδικασία του λαδώματος βήμα βήμα.

O ίδιος, ένας από τους ανθρώπους που ζει μέσα σε αυτό τον μηχανισμό και δεν έχει εξαιρεθεί από τον κανόναν του λαδώματος. Kι αυτοί δεν είναι άλλοι από τους εργολάβους και τους μηχανικούς των υπηρεσιών του Δημοσίου, πολλοί από τους οποίους παραβαίνουν τον όρκο που έδωσαν όταν προσελήφθησαν στο Δημόσιο. Oμως, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά και πολλές φορές η μισή αλήθεια κρύβει τις πραγματικές αιτίες του προβλήματος.

Kαι η αναζήτηση των πραγματικών αιτιών αναδεικνύει εκτεταμένη διαπλοκή στην οποία συμπρωταγωνιστούν δήμαρχοι, διοικητικά στελέχη και πλείστοι όσοι παρατρεχάμενοι. Διότι το σύστημα νοσεί εκ βάθους και οι εξαγγελλόμενες πολιτικές δεν οδηγούν σε θεραπεία. Iδού, λοιπόν, η περιγραφή του μηχανισμού του λαδώματος από έναν καθημερινό αυτόπτη μάρτυρά του:

Aπό τη δημοπράτηση

Kαταρχάς, το πράσινο φως για την παρατυπία ανάβει με τη δημοσίευση των τευχών δημοπράτησης. Δηλαδή, με τις προδιαγραφές της μελέτης η οποία κατά κανόνα είναι ημιτελής και η κοστολόγησή της απέχει πολύ από το πραγματικό κόστος του έργου.

Στη συνέχεια, ο διαγωνισμός για την επιλογή του αναδόχου γίνεται με βάση την τιμή μονάδας. H ανάδειξη του μειοδότη θα γίνει τελικά με βάση ένα μαθηματικό τύπο που αποδίδει, κατά κάποιον τρόπο, το μέσο όρο των προσφορών που έχουν υποβάλει οι κοινοπραξίες των εταιρειών, ανταποκρινόμενες στη μεγαλύτερη δυνατή έκπτωση που μπορούν να κάνουν.

Eδώ μπορούν να συμβούν δύο τινά: Ή να επιλεγεί η εταιρεία με βάση μία μεγάλη έκπτωση η οποία θα βρίσκεται σε αναντιστοιχία με το πραγματικό κόστος του έργου ή να επιλεγεί μια φαινομενικά συμφέρουσα, για τον εργοδότη, έκπτωση αλλά παντελώς ασύμφορη για τον ανάδοχο. Συνήθως συμβαίνει το δεύτερο. Kι αυτό εν πλήρει γνώση των εμπλεκομένων, οι οποίοι αμέσως μετά την επιλογή του αναδόχου αρχίζουν μαζί του διαπραγμάτευση για το νέο πιθανό κόστος.

...Στον μειοδότη

Tελικώς, η θέσπιση με το νόμο 2576/1998 του "μαθηματικού τύπου" για την ανάδειξη του μειοδότη, παρότι προβλήθηκε ως μέσο για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των μεγάλων εκπτώσεων στους διαγωνισμούς, οδήγησε σε νέες στρεβλώσεις. Aποτέλεσε μία λύση επιφανειακή και ο στόχος μόνο επιφανειακά ευοδώθηκε, αφού οι εκπτώσεις όντως μειώθηκαν.

Eτσι, το επίπεδο της έκπτωσης δεν συναρτάται από το πραγματικό κόστος του έργου, αλλά από το ποσοστό που στατιστικά οδηγεί ο μαθηματικός τύπος. Oι διαγωνισμοί έγιναν πια αντικείμενο μαθηματικής ανάλυσης και οι εργολάβοι μοιράσθηκαν σε γκρουπ, ώστε να διεκδικούν ένα έργο με μεγαλύτερες πιθανότητες. Για παράδειγμα, σε έναν διαγωνισμό τυπικά, οι συμμετέχοντες μπορεί να είναι 80 εταιρείες. Στην πραγματικότητα, όμως κάθε μία εταιρεία κουβαλάει 15-20 πτυχία "μαϊμούδες". Mε αυτόν τον τρόπο, εισάγοντας 15-20 "τιμές" στο μαθηματικό τύπο, εξασφαλίζεις αντίστοιχες πιθανότητες ανάδειξης στη θέση του μειοδότη. Aυτό σημαίνει ότι η έκπτωση δεν καθορίζεται από τα πραγματικά στοιχεία του κόστους του έργου, αλλά από τη θεωρία των πιθανοτήτων.

Bέβαια, ο εργολάβος δεν ανησυχεί πολύ για το εάν αποδειχτεί υπερβολικά υψηλή η έκπτωση που θα δώσει. Γνωρίζει καλά ότι η μελέτη που θα κληθεί να εφαρμόσει είναι ελλιπής και ξέρει τους τρόπους για να εξασφαλίσει τις νέες τιμές που θα καλύπτουν ακόμη και πιθανή χασούρα.

...Kαι στις υπερβάσεις

Kαι τότε αρχίζει η δεύτερη φάση. H εκτέλεση του έργου μετατρέπεται σε ένα μεγάλο παζάρι μεταξύ εργολάβου, τεχνικών υπηρεσιών και εργοδότη, προκειμένου να υπάρξει συμφωνία για τις νέες τιμές, τους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες, τις υπερσυμβατικές εργασίες και τις συμπληρωματικές συμβάσεις. Kι όπως κάθε παζάρι, έτσι κι αυτό, έχει τους νόμους και τους "κανόνες" που εξασφαλίζουν την ευτυχή, για όλους τους εμπλεκομένους, κατάληξη.

Aρχίζει να εμφανίζεται μία ατέλειωτη αλυσίδα μεσαζόντων. Eάν πρόκειται για δημοτικό έργο, οι νέες τιμές για τις απρόβλεπτες εργασίες που είτε προκύπτουν, είτε ηθελημένα δεν έχουν καταγραφεί στην αρχική μελέτη, πρέπει να εγκριθούν από τον δήμο. Στη συνέχεια πρέπει να εγκριθούν από τις αρχές της περιφέρειας για να επιστρέψουν στις υπηρεσίες των δήμων, προκειμένου να εκδοθούν τα εντάλματα πληρωμών. Aυτή η διαδικασία μπορεί να κρατήσει από τρεις έως έξι μήνες. Για να επιταχυνθεί πρέπει να λαδώνεις βήμα βήμα. Eνας νέος κύκλος δαπανών απαιτείται, ώστε να εξασφαλισθεί η βήμα βήμα διεκπεραίωση και η κατά προτεραιότητα εξόφληση, έναντι άλλων λογαριασμών που περιμένουν. Kαι όσο περισσότερα είναι τα βήματα, τόσο αυξάνεται το κόστος προώθησης. Tελικώς, η μίζα είναι οικουμενική, απευθύνεται σε όλους: στους υπαλλήλους της περιφέρειας, στις τεχνικές υπηρεσίες του υπουργείου Eσωτερικών, στους μηχανικούς που κάνουν τις επιμετρήσεις.

Oι νέες ρυθμίσεις ενισχύουν διαφθορά και αρτηριοσκληρωτική γραφειοκρατία

Oι νέοι μηχανισμοί μπορούν τελικά να συμβάλουν στην εξυγίανση του κυκλώματος, ρωτήσαμε τον αποκαλυπτικό συνομιλητή μας. H απάντησή του δεν ήταν και πολύ ενθαρρυντική:

"Πολλές ρυθμίσεις έγιναν τα τελευταία χρόνια για την εξυγίανση. Oμως δεν έπιασαν την ουσία, που είναι η ποιότητα των μελετών και ο εκσυγχρονισμός των απαρχαιωμένων τιμολογίων του Δημοσίου. Aπλά, οι εκάστοτε ρυθμίσεις κάνουν τους κανόνες του παζαριού πιο αυστηρούς. Oμως, αυτό που επιτυγχάνεται είναι μόνον ή αύξηση του απαιτούμενου "λαδιού", προκειμένου να κυλήσουν τα πιο δυσκίνητα γρανάζια.

Φοβάμαι ότι η θέσπιση του νέου μηχανισμού ελέγχου των έργων, οι Διαχειριστικές Aρχές, αντί να αντιμετωπίσει την όποια διαφθορά της γραφειοκρατίας, θα οδηγήσει σε μία νέα περισσότερο αρτηριοσκληρωτική γραφειοκρατία.

Xαρακτηριστικό παράδειγμα, η ρητή απαγόρευση από τις Διαχειριστικές Aρχές της υπογραφής συμπληρωματικών συμβάσεων. Aυτή η απαγόρευση αποσκοπεί δήθεν να μειώσει τις αυθαίρετες αυξήσεις κόστους του έργου. Δεδομένων των παραλείψεων που έχουν οι μελέτες είναι βέβαιο ότι η απαγόρευση θα οδηγήσει στο γραφειοκρατικό μπλοκάρισμα του έργου. Kι αφού τα γρανάζια της γραφειοκρατίας αυξάνονται, είναι εύλογο ότι η μηχανή θα απαιτήσει και πάλι περισσότερο λάδι για να κινηθεί". (Καθημερινή 6-10-2002 )

επιστροφή στην αρχή

Μητροπολιτική διακυβέρνηση στην Αθήνα ΜΕ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ
Του ΗΛΙΑ ΜΠΕΡΙΑΤΟΥ (*)

Οσοι παρακολούθησαν από κοντά τις νομαρχιακές και δημοτικές εκλογές γνωρίζουν καλά ότι στα θέματα που δεν συζητήθηκαν, τουλάχιστον στον βαθμό που έπρεπε, περιλαμβάνεται και εκείνο της διοικητικής-εδαφικής οργάνωσης (χωρικής διακυβέρνησης) των μητροπολιτικών περιοχών. Οι δύο υπάρχουσες μητροπολιτικές περιοχές Αθήνας και Θεσσαλονίκης παραμένουν “αρρύθμιστες”, παρά τις αλλεπάλληλες διοικητικές μεταρρυθμίσεις, προφανώς όχι για τεχνικούς αλλά κυρίως για πολιτικούς λόγους, με όλες τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται. Ειδικά για την πρωτεύουσα, πολλές από τις υπάρχουσες κακοδαιμονίες έχουν την αιτία τους στην έλλειψη κατάλληλης διοικητικής δομής, με αποτέλεσμα την αποσπασματική διαχείριση του χώρου.
Συγκεκριμένα, η περιοχή Αθηνών-Αττικής είναι ένα περίεργο διοικητικό κατασκεύασμα: συνιστά μία περιφέρεια (της Αττικής) και ταυτόχρονα ένα νομό (επίσης της Αττικής) με επτά επαρχίες -μεταξύ των οποίων και τα Κύθηρα (!)- και ο οποίος, σε αντίθεση με τους άλλους νομούς, έχει τέσσερα νομαρχιακά διαμερίσματα, δύο από τα οποία συγκροτούν τη διευρυμένη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αθηνών-Πειραιώς (υπερνομαρχία), ενώ σε πρωτοβάθμιο επίπεδο υπάρχουν περίπου 150 ΟΤΑ (δήμοι και κοινότητες) που δεν αναδιαρθρώθηκαν με τον “Καποδίστρια” και από τους οποίους οι μισοί βρίσκονται στο Λεκανοπέδιο των Αθηνών και αντιπροσωπεύουν τα 7/8 του συνολικού πληθυσμού της Αττικής. (Ας μην αναφερθούμε στις 4 μητροπόλεις και στις 5 παράλογες εκλογικές περιφέρειες!) Αν σκεφθεί κανείς ότι δίπλα στις παραπάνω διοικητικές οντότητες προστίθενται και οι δεκάδες κεντρικές αρχές, δηλαδή υπουργεία και δημόσιοι οργανισμοί με χωρική αρμοδιότητα την Αθήνα και την Αττική, τότε αιτιολογεί αμέσως γιατί η ανοργανωσιά και η αναποτελεσματικότητα αποτελούν ενδημική κατάσταση σε μια περιοχή που συνιστά το ισχυρότερο πολεοδομικό “πεδίο”, τη “μαύρη τρύπα” του ελληνικού οικιστικού συστήματος, λόγω του ειδικού βάρους που έχει σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα.
Είναι προφανές ότι οι δημογραφικές, χωροταξικές και γεωγραφικές δομές δεν είναι συμβατές με τις υφιστάμενες διοικητικές δομές. Χρειάζεται επομένως μια προσαρμογή, για να γίνει εφικτή με σύγχρονους όρους η διακυβέρνηση της περιοχής της πρωτεύουσας, που ο σκληρός πυρήνας της είναι το Λεκανοπέδιο Αθηνών, ανεξάρτητα από τις όποιες λειτουργικές διασυνδέσεις του (αεροδρόμιο Σπάτων, κ.λπ.). Τονίζουμε ότι ο κρίσιμος χώρος είναι το Λεκανοπέδιο, όπου “αναδύονται” οι περισσότερες μητροπολιτικές λειτουργίες και άρα είναι παραγματικά αναγκαία μια μητροπολιτική δομή (ένα δεύτερο ad hoc επίπεδο αυτοδιοίκησης) για την αποτελεσματικότερη διαχείριση του συγκεκριμένου χώρου. Σε κάθε περίπτωση χρειάζεται οικονομία οργανωτικών σχημάτων. Δεν είναι ανάγκη, στη φάση αυτή τουλάχιστον, η μητροπολιτική διακυβέρνηση να καλύπτει ολόκληρη την Αττική (επίπεδο αστικής-μητροπολιτικής περιφέρειας και όχι περιοχής). Διότι με τη λογική αυτή, τα όρια της μητροπολιτικής περιοχής θα έπρεπε να φθάνουν μέχρι τη Χαλκίδα (παραθεριστική κατοικία) και τον ποταμό Μόρνο (ύδρευση), που έχουν λειτουργική σχέση με την Αθήνα! Αλλωστε η συνεργασία κάθε περιοχής με γειτονικές διοικητικές ενότητες (που φιλοξενούν κοινές λειτουργίες) είναι αυτονόητη.
Αν ο γεωγραφικός χώρος αναφοράς είναι το πρώτο κρίσιμο στρατηγικό στοιχείο επιλογής, το δεύτερο είναι η μορφή της μητροπολιτικής διακυβέρνησης. Το κύριο πρόβλημα που υπάρχει εδώ και που συναντάται σε όλες τις χώρες, είναι εκείνο του πολιτικού συσχετισμού δυνάμεων μεταξύ της μητροπολιτικής αρχής (ιδίως όταν πρόκειται για την πόλη-πρωτεύουσα) και της κεντρικής κυβέρνησης. Ο στόχος είναι πάντοτε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο της αντιπαράθεσης ενός άμεσα εκλεγμένου “μητροπολίτη” με τον πρωθυπουργό της χώρας. Γι' αυτό και στις σημερινές συνθήκες και αντιλήψεις, ο ενιαίος μητροπολιτικός δήμος (με την έννοια μιας και μοναδικής πρωτοβάθμιας δημοτικής αρχής του πολεοδομικού συγκροτήματος) είναι μια ανεδαφική και ανιστόρητη πρόταση, που όμως πολλοί εξακολουθούν να κάνουν.
Κατά συνέπεια, η ανάδειξη της ηγεσίας της μητροπολιτικής αρχής (δηλαδή του κορυφαίου αξιώματος) πρέπει να γίνει με έμμεσο τρόπο. Αυτή η βασική προϋπόθεση δεν απαγορεύει την ανάδειξη με άμεση εκλογή ενός μητροπολιτικού συμβουλίου (ταυτόχρονα με τις δημοτικές εκλογές), το οποίο θα εκλέξει στη συνέχεια την εκτελεστική επιτροπή και τον πρόεδρο της μητροπολιτικής αρχής. Η ανάδειξη του συμβουλίου από τους αιρετούς των ΟΤΑ είναι ένας άλλος έμμεσος τρόπος, που όμως καθιστά υπερβολικά χαλαρή και αδύναμη την πολιτική νομιμοποίηση (και άρα το κύρος) της μητροπολιτικής αρχής. Σε κάθε περίπτωση, οι δήμοι παραμένουν τα ζωντανά κύτταρα για την ανάπτυξη σε τοπικό επίπεδο. Τελικό ζητούμενο είναι να βρεθεί μια χρυσή τομή εξουσίας με συλλογικότητα και ισόρροπη κατανομή αρμοδιοτήτων στα όργανα, ανάλογα με την πολιτική τους νομιμοποίηση.
Στην ίδια κατεύθυνση της αποφυγής “πολιτικών” ανισοτήτων και της ισότιμης συμμετοχής και συνεργασίας όλων των πρωτοβάθμιων ΟΤΑ της περιοχής με το μητροπολιτικό σχήμα, θα συμβάλει και η οριστική διάσπαση-διαίρεση του υδροκέφαλου Δήμου Αθηναίων (και του Δήμου Πειραιώς) σε τόσους δήμους όσα και τα αντίστοιχα δημοτικά διαμερίσματα. Η ισοτιμία στα πληθυσμιακά και άρα “πολιτικά” μεγέθη είναι απαραίτητη συνθήκη δημοκρατικής ευρυθμίας του συστήματος. Χρειάζεται επομένως και μια αρνητική ανακυττάρωση στην Αθήνα, για να εκλείψει ο υποβόσκων ηγεμονισμός, πηγή στείρας αντιπαράθεσης, πολιτικής διαστροφής και παραλογισμού (υπουργοί -ίσως αύριο και πρωθυπουργοί- ως υποψήφιοι δήμαρχοι Αθηναίων).
Μια τέτοια μητροπολιτική αρχή θα έχει όλες εκείνες τις αρμοδιότητες στρατηγικού σχεδιασμού αλλά και διαχείρισης που εμφανίζονται σε επίπεδο Λεκανοπεδίου και πάνω (ύδρευση, αποχέτευση, απορρίμματα, συγκοινωνίες, υπερτοπικά πάρκα κ.λπ.) που σήμερα έχουν αντίστοιχοι φορείς, όπως ΕΥΔΑΠ, ΟΑΣΑ και άλλοι, που θα πρέπει να υπαχθούν εφεξής στο μητροπολιτικό σχήμα ως νομικά πρόσωπα. Ειδικά ο Οργανισμός του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας, που τώρα υπάγεται στο ΥΠΕΧΩΔΕ, μπορεί να αποτελέσει την απαραίτητη τεχνογνωστική στήριξη του νέου φορέα.
Η πραγματική, δηλαδή η μητροπολιτική Αθήνα, εν όψει και των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 χρειάζεται μια ουσιαστική διακυβέρνηση (όχι τύπου “υπερνομαρχίας”), που θα συνδυάζει τις αρχές της δημοκρατίας και της αποτελεσματικότητας και η οποία αποτελεί ρουτίνα στις ευρωπαϊκές αλλά και στις ασιατικές μητροπόλεις. Η κυβέρνηση οφείλει να θεσπίσει επειγόντως ένα απλό μητροπολιτικό σχήμα με βάση την υπάρχουσα ευρωπαϊκή εμπειρία αλλά και τις πραγματικά αξιόλογες μελέτες που έχουν ανατεθεί από τα αρμόδια υπουργεία στους Ελληνες επαΐοντες. Διαφορετικά, όπως συνέβη και με τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, θα καταφέρουμε να φέρουμε τελικά στην Ελλάδα τον μητροπολιτικό θεσμό όταν αυτός θα έχει ξεπεραστεί από τις εξελίξεις στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα.
* Αναπληρωτής καθηγητής χωροταξικού σχεδιασμού και γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
(ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 17/10/2002)

επιστροφή στην αρχή

Χωροταξικός σχεδιασμός εν Ελλάδι... αυτός ο άγνωστος

Συντάκτης : Σταυρογιάννη Λελούδα

Μόλις... έξι χρόνια χρειάστηκαν για την επεξεργασία και ψήφιση του νόμου 2742, τον Σεπτέμβριο του 1999, για τον "χωροταξικό σχεδιασμό και την αειφόρο Ανάπτυξη", αφού πρώτα ψηφίστηκαν άλλοι νόμοι που λογικά έπονται του χωροταξικού (π.χ. ο νέος οικιστικός, Καποδίστριας, για τις βιομηχανικές περιοχές κ.ά.). Το χρονοδιάγραμμα... όμως ενεργοποίησής του παραμένει άγνωστο, παρά την τραγική υστέρηση και τον κίνδυνο όταν εφαρμοστεί να μην έχει απομείνει τίποτα να ρυθμίσει στο χώρο και να προστατεύσει. (Τα Ολυμπιακά έργα εκτελούνται ήδη. Παρομοίως έργα και προγράμματα του Γ'ΚΠΣ. Οι εξαγγελίες της υπουργού και της υφυπουργού ΠΕΧΩΔΕ Β. Παπανδρέου και Ρ. Ζήση, αντίστοιχα, ότι πριν το καλοκαίρι θα έχει κατατεθεί το εθνικό χωροταξικό προς ψήφιση στη Βουλή (το γενικό σχέδιο για την οριοθέτηση και κατανομή των δραστηριοτήτων, περιοχών προστασίας κ.λπ. στην επικράτεια) και τη θεσμοθέτηση των 5 από τα 12 Περιφεριακά Σχέδια, τα οποία έχουν ολοκληρωθεί (ανατέθηκαν το 1997), ουδέν... νεότερον. Από τα 5 περιφερειακά, Θεσσαλία, Ήπειρος, Στερεά, Πελοπόννησος, έχει εγκριθεί μόνον της Κρήτης από το περιφερειακό Συμβούλιο. Πρόσφατα η υπουργός ΠΕΧΩΔΕ έβγαλε, από τη... ναφθαλίνη το Εθνικό Συμβούλιο Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, το οποίο είχε τοποθετήσει εκεί... άμα τη αναλήψει των καθηκόντων της. Έργο το οποίο είναι η γνωμοδότηση για το περιεχόμενο του γενικού και των ειδικών πλαισίων χωροταξικού σχεδιασμού. Όπως είναι γνωστό, ο πρόεδρός του καθηγητής Λ. Βασνεχόφεν παραιτήθηκε τον περασμένο Απρίλιο διαμαρτυρόμενος για την αδρανοποίηση του Συμβούλιου. Στη θέση του τοποθετήθηκε η πρώην πρόεδρος του Οργανισμού Αθήνας Κ. Γεράρδη και προγραμματίζεται συνεδρίαση (5η από τη συγκροτήσή του) του Συμβουλίου, την Πέμπτη, με αντικείμενο την έγκριση του "Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού για τον παράκτιο χώρο".

Παράκτιος χώρος  

Η πρώτη φάση εφαρμογής του πλαισίου αυτού προγραμματίζεται για τα επόμενα 5 χρόνια, εκτιμώμενου προϋπολογισμού 2 εκατ. ευρώ από κονδύλια του Γ'ΚΠΣ και του κρατικού προϋπολογισμού. Όσον αφορά το περιεχόμενο των προτάσεων για την προστασία και οργάνωση του παράκτιου χώρου ο διθύραμβος για τη σπουδαιότητά του και η αναλυτική περιγραφή και καταγραφή των πιέσεων που αυτός δέχεται καταλήγει σε ένα γενικόλογο και αναιμικό πρόγραμμα δράσης σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο όχι όμως και τοπικό.  

Ευχολόγιο  

Μεταξύ άλλων, στις απαιτούμενες ενέργειες σε εθνικό επίπεδο, το πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού περιλαμβάνει:

- Προσδιορισμό των ευρύτερων φυσικών και ανθρωπογεωγραφικών χωρικών ενοτήτων του εθνικού παράκτιου χώρου και εξειδίκευση των κατευθύνσεων για τη χωροταξική οργάνωση και τη βιώσιμη ανάπτυξή τους.

- Εξειδίκευση για τον παράκτιο χώρο των επιμέρους τομεακών πολιτικών για την ανάπτυξη παραγωγικών δραστηριοτήτων, την κατανομή των οικισμών και των υποδομών, καθώς και την προστασία των ευαίσθητων φυσικών οικοσυστημάτων. Σε ό,τι αφορά τον πρωτογενή τομέα, προτείνεται η οριοθέτηση της παράκτιας γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και η λήψη μέτρων για την προστασία της και την αύξηση της αποδοτικότητάς της.

- Προώθηση της χάραξης των οριογραμμών του αιγιαλού, της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού, στο πλαίσιο της σύνταξης του εθνικού κτηματολογίου, παράλληλα και συμπληρωματικά με αυτό.

- Αξιολόγηση του θεσμικού πλαισίου των ΓΠΣ και ΣΧΟΟΑΠ, για την ικανοποίηση των ιδιαιτεροτήτων του σχεδιασμού και της εφαρμογής του στον παράκτιο χώρο.

- Κωδικοποίηση της νομοθεσίας για τον παράκτιο χώρο, βελτίωση τυχόν ασαφειών και αλληλοκαλύψεων και έκδοση βοηθήματος για εύκολη αναζήτηση νομοθεσίας που αφορά τον παράκτιο χώρο και ανανέωσή του σε κάθε μεταβολή.

- Αξιολόγηση των μηχανισμών παρέμβασης στην έγγειο ιδιοκτησία (δυνατότητα ενεργοποίησης του δικαιώματος προτίμησης και εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων για την απόκτηση κατά προτεραιότητα τυχόν ιδιωτικών εκτάσεων του χερσαίου τμήματος της κρίσιμης ζώνης), με στόχο μια ενεργητικότερη παρέμβαση στην πολιτική διαχείρισης του κρίσιμου αυτού χώρου.

- Δημιουργία βασικών προτύπων πολεοδόμησης και δόμησης, σύμφωνα με τις ελάχιστες, τουλάχιστον, προδιαγραφές που θέτουν οι κανόνες της βιώσιμης ανάπτυξης, του βιοκλιματικού σχεδιασμού, της εξυπηρέτησης ατόμων με κινητικές δυσκολίες, της κοινής αισθητικής και της ποιότητας ζωής. Τα πρότυπα αυτά εξειδικεύονται σε τοπικό επίπεδο σύμφωνα με τις επιταγές της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και τοπικής ιστορίας, όπου αυτή συναντάται.

- Δημιουργία Φωτογραφικού Αρχείου Παράκτιου Τοπίου, το οποίο θα ανανεώνεται περιοδικά από επιλεγμένα, ανά την επικράτεια, σταθερά σημεία. Το υλικό αυτό θα αξιολογείται και θα εκδίδεται, περιοδικά, σε βάθος χρόνου.

- Σύσταση του Εθνικού Δικτύου Πληροφοριών για τον Χωροταξικό Σχεδιασμό και σχεδιασμός του, κατά τρόπο ώστε να υποστηρίζει και τις ανάγκες του παράκτιου χώρου.

- Σε περιφερειακό επίπεδο

Αξιολόγηση και προσαρμογή στις κατευθύνσεις του παρόντος των υπό διαμόρφωση Περιφερειακών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού & Αειφόρου Ανάπτυξης και προώθησή τους για θεσμοθέτηση.

ΑΥΓΗ 20-10-2002

επιστροφή στην αρχή

Αλλάζει ο δασικός χάρτης της χώρας

Του Ευάγγελου ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ

Κατ' επιταγή του άρθρου 24 παρ. 1 του Συντάγματος του 1975 η πολιτεία θέσπισε τον ν. 998/79 "Περί προστασίας του δάσους και των δασικών εν γένει εκτάσεων" και πριν καν αρχίσει η υλοποίησή του ξεκίνησαν οι διαδικασίες τροποποίησής του, μια και δημιούργησε εμπόδια σε ψηφοθηρικές πολιτικές.
Πρώτη οργανωμένη προσπάθεια έγινε με τον ν. 1734/87 "Περί βοσκοτόπων". Με πρόσχημα τη ρύθμιση θεμάτων της νομαδικής κτηνοτροφίας επιχειρήθηκε τότε ο αποχαρακτηρισμός μεγάλων εκτάσεων δασικού χαρακτήρα. Το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) ανέτρεψε αυτή την απόπειρα αλλά παρ' όλα αυτά προκλήθηκαν αρκετά ρήγματα και άνοιξαν τα πρώτα παραθυράκια στη δασική νομοθεσία.
Ακολούθησαν περί τις 40 νομοθετικές -τροποποιητικές του ν. 998/79- ρυθμίσεις με στόχο να τον καταστήσουν ανενεργό κι άλλες τόσες απόπειρες να τον καταργήσουν, με χαρακτηριστικότερη την περιφερόμενη εδώ και 15 χρόνια και γνωστή ως "δασικό νομοσχέδιο". Όλες όμως προσέκρουσαν στο Σύνταγμα του 1975 και στη δυνατότητα του ΣτΕ να ελέγχει τη νομιμότητά τους.
Με την αναθεώρηση του άρθρου 24 η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ πιστεύει ότι ξεπεράστηκαν τα παραπάνω εμπόδια και για το λόγο αυτό καταθέτει τις επόμενες ημέρες στη Βουλή το σχέδιο νόμου "Προστασία των δασικών οικοσυστημάτων, κατάργηση δασολογίου, ρύθμιση εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί δασών και δασικών εν γένει εκτάσεων και άλλες διατάξεις". Και βέβαια αντί της προστασίας των δασικών οικοσυστημάτων θα επιφέρει τον αποχαρακτηρισμό του 50% των δασικών εδαφών, τη διευκόλυνση των αλλαγών χρήσης και προορισμού των δασών και τη νομιμοποίηση όλων των αυθαιρεσιών σε βάρος του δασικού περιβάλλοντος.
Μέχρι τώρα στη δασική νομοθεσία χρησιμοποιούνταν νομικοί ορισμοί για το δάσος και τη δασική έκταση, οι οποίοι κάλυπταν δύο απαιτήσεις:
α) Την προστασία μιας αχανούς δημόσιας περιουσίας που έχει την καταγωγή της στα "εθνικά κτήματα". Η περιουσία αυτή περιήλθε "πολεμικώ δικαίω" στο ελληνικό κράτος μετά την απελευθέρωση και είναι κατά τεκμήριο -μαχητό βέβαια- δημόσια. Στην περιουσία αυτή δεν περιλαμβάνονται μόνο τα εδάφη που καλύπτονται από συγκροτημένα δάση κατά την έννοια της οικολογικής επιστήμης αλλά και όλων των ειδών οι "άγριες γαίες" που δεν καλλιεργούνται ή δεν καταλαμβάνονται από οικισμούς, και
β) Την προστασία του δάσους με όλες του τις μορφές (πυκνό, αραιό, δενδρώδες, θαμνώδες κ.λπ.) αλλά και του φυσικού περιβάλλοντος.
Με τα παραπάνω ισχύοντα από τα 120.800.000 στρέμματα της επιφάνειας της χώρας τα 81.500.000 στρ. ή το 62,4% προστατεύονται ως δασικά, ενώ τα υπόλοιπα 49.300.000 ή το 37,6% αποτελούν καλλιεργήσιμες εκτάσεις, οικισμούς κ.λπ.
Ο εισαγόμενος όμως με το ν/σ ορισμός του δασογενούς περιβάλλοντος προσδιορίζει εδαφικές επιφάνειες δασικού χαρακτήρα κατά 40.000.000 στρέμματα μικρότερες, πράγμα που θα έχει αρνητικές συνέπειες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στο οπλοστάσιο προστασίας της δημόσιας περιουσίας, αφήνοντας έτσι ελεύθερο το πεδίο σφετερισμού δημόσιων εκτάσεων.
Τα εδάφη δασικού χαρακτήρα σήμερα παρουσιάζουν την παρακάτω εικόνα:

`Μορφή*

`Ποσοστό

`Επιφάνεια

`Ποσοστό ``Συγκόμωσης`(σε εκατ.`κάλυψης ```στρ.)`της χώρας

`1. Δάση`*

0,25

28,0

21,3

`2. Δασικές εκτάσεις

 

 

 

`α) Συνηρεφείς θαμνώνες`*

0,70

5,6

4,3

`β) Ομαδολοχμοπαγείς `θαμνώνες`

0,70-0,25

7,9

5,9

`3. Υποβαθμισμένα δάση `και δασικές εκτάσεις`*

0,25

14,7

11,5

`4. Φρύγανα`-`4,8`3,7

-

4,8

3,7

5. Χορτολιβαδικές
`εκτάσεις`-`19,4`14,9

-

19,4

14,9

`6. Βραχώδη`-`1,1`0,8

-

1,1

0.8

Σύνολο`-`81,5`62,4

-

81,5

62,4


*Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις αποχαρακτηρίζονται οι επιφάνειες των κατηγοριών 3, 4, 5 και 6.

Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι από τις παραπάνω επιφάνειες για 1.000.000 στρέμματα που αφορούν βραχώδεις εκτάσεις και για 5.000.000 στρέμματα πεδινές και λοφώδεις χορτολιβαδικές εκτάσεις, εφόσον χαρτογραφηθούν υπάρχει η υποχρέωση για αποχαρακτηρισμό τους και με την ισχύουσα νομοθεσία.
Επιπλέον, η εισαγόμενη κατηγοριοποίηση των δασικών εκτάσεων όχι μόνο θα προκαλέσει μεγάλη διάσπαση στο δασικό χώρο αλλά και δυσκολίες στην εφαρμογή της. Ασφαλώς οι υπάλληλοι που θα κληθούν να χαρακτηρίσουν ή να αποχαρακτηρίσουν δασικές εκτάσεις θα βρεθούν μπροστά σε τεχνικές δυσκολίες που ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά το έργο τους. Είναι μάλιστα τέτοια η ασάφεια μερικών διατάξεων, όπως για παράδειγμα της παρ. 2 του άρθρου 1 "ότι δασική έκταση υπάρχει όταν [...] η άγρια ξυλώδης βλάστηση, υψηλή ή θαμνώδης, είναι αραιά", που η ερμηνεία τους θα γίνεται κατά βούληση.
Πάντως, όλες οι κατηγορίες των επιφανειών δασικού χαρακτήρα που αναφέρει το ν/σ είναι δυναμικά αυξομειούμενες και είναι γενικά παραδεκτό ότι τα τελευταία πενήντα χρόνια στις ορεινές περιοχές αυξήθηκε η δάσωση με φυσική επέκταση των άγριων φυτών, ενώ στις χαμηλότερες περιαστικές και παράκτιες περιοχές μειώθηκε από την παρουσία και τη δράση των ανθρώπων. Και βέβαια πίσω από αυτή την ανθρώπινη δράση κρύβονται οι πάσης φύσεως καταπατητές, από τον μικρό οικοπεδούχο των 100 τ.μ. που περιμένει να στήσει ή να νομιμοποιήσει την "παραθεριστική καλύβα" του, μέχρι το σύγχρονο Ηλιόπουλο και Σούτζο που θα ξαναπουλήσει οικόπεδα με θέμα στη θάλασσα. Όπως και να έχει το πράγμα, η αλλαγή χρήσης 40.000.000 στρέμματα χωρίς να έχει μελετηθεί η επίπτωση στο περιβαλλοντικό ισοζύγιο της χώρας θα είναι μια εγκληματική ενέργεια σε βάρος του φυσικού περιβάλλοντος, όταν μάλιστα πολλές από αυτές είναι ιδιαίτερα πλούσιες σε βιοποικιλότητα και αναντικατάστατοι υδάτινοι ταμιευτήρες.
Κι ενώ θα περίμενε κανείς ότι τουλάχιστον θα αποκλειόταν η αλλαγή χρήσης και προορισμού για τις εκτάσεις που μένουν υπό προστασία -εκτός βέβαια αν αφορά λόγους εθνικής ασφάλειας- με τις προτεινόμενες διατάξεις επιτρέπεται να εγκατασταθούν χιονοδρομικά κέντρα, νοσοκομεία κ.λπ., ακόμη και σε πυκνά και υψηλά δάση. Δεν χρειάζονται βέβαια άλλα χιονοδρομικά κέντρα τη στιγμή που τα υπάρχοντα υπολειτουργούν, όταν μάλιστα για το καθένα απαιτείται παραχώρηση δασικής έκτασης 2.000 έως 5.000 στρ. σε υψόμετρο 1.000 έως 2.000 μέτρων. Η συγκεκριμένη ρύθμιση στοχεύει στο ιδιωτικό κεφάλαιο. Αν μάλιστα συσχετισθούν οι παραπάνω χρήσεις με τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες των τελευταίων χρόνων για εκχώρηση της διαχείρισης των προστατευόμενων δασών σε ιδιώτες, για παραχώρηση των περιαστικών δασών στους ΟΤΑ, για μεταβάπτιση των ορεινών καταφυγίων σε ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις και ιδιαίτερα για την ιδιωτικοποίηση της ΕΤΑ (θυγατρική του ΕΟΤ) που είναι ο κύριος δράστης των παραπάνω αλλαγών χρήσης, τότε γίνεται αντιληπτό γιατί γίνονται οι ρυθμίσεις αυτές και πώς θα τις διαχειριστεί η ιδιωτική πρωτοβουλία. Κι επειδή η συγκεκριμένη αρμοδιότητα εκχωρείται στους γραμματείς των Περιφερειών, οι δε αλλαγές χρήσης θα συνοδεύονται με καταβολή ανταλλάγματος που θα καθορίζει ο εκάστοτε υπουργός Γεωργίας, τότε θεσμοθετείται και άλλο ένα πλαίσιο συναλλαγής και θερμοκήπιο διαπλοκών.
Με πρόσχημα τα προβλήματα που προκλήθηκαν από την πλήρη έλλειψη πολιτικής στη χρήση της δασικής γης εισάγονται και διατάξεις για τη θεραπεία τους. Βέβαια, οι συντάκτες του ν/σ μόνο τη δασική πολιτική δεν είχαν στο μυαλό τους, αφού αυτό βρίθει φωτογραφικών διατάξεων που αφορούν συγκεκριμένα αιτήματα. Είναι χαρακτηριστικές οι διατάξεις που αφορούν τους οικοδομικούς συνεταιρισμούς, αφού μόνο στην Αττική θα ικανοποιηθούν οι αξιώσεις τους σε περισσότερα από 60.000 στρ. εδαφών δασικού χαρακτήρα. Όχι μόνο δεν διερευνάται αν τα συμβόλαιά τους είναι έγκυρα, όταν είναι γνωστό ότι χιλιάδες αγορές έχουν γίνει κατά δήλωση των συμβαλλομένων στους συμβολαιογράφους και χωρίς να υπάρχουν τα αναγκαία έγγραφα αλλά και προτρέπονται να προβούν και σε νέες αγορές, αρκεί μέχρι τη δημοσίευση του νόμου να έχουν συνάψει απλά προσύμφωνα. Μάλιστα δε, για να μην έχουν κανένα δισταγμό για την οικιστική αποκατάσταση των μελών τους, προβλέπεται, αν υπάρξει πρόβλημα με τον αποχαρακτηρισμό των αγοραζομένων δασών, και η δυνατότητα να ανταλλαγούν με δημόσιες εκτάσεις, ακόμα και ομαδολοχμοπαγείς δασικές εκτάσεις, που βέβαια θα επιδιωχθεί να βρίσκονται σε περιοχές με έντονο οικιστικό ενδιαφέρον. Πέραν βέβαια της οικονομικής αξίας αυτών των εκτάσεων υπάρχει και το μεγάλο πρόβλημα της σπουδαιότητας των ομαδολοχμοπαγών εκτάσεων για το δασικό οικοσύστημα, αφού πρόκειται για θαμνώνες (χαμηλά δάση) ίσης περιβαλλοντικής αξίας με τα υψηλά δάση.
Μια δεύτερη περίπτωση ρουσφετολογικού χαρακτήρα και με πολλούς αποδέκτες, όπως η προηγούμενη, είναι η προτεινόμενη νομιμοποίηση των αυθαιρεσιών σε βάρος των δασών μέχρι το 1975, αρκεί να καλύπτει την αλλαγή χρήσης πράξη της διοίκησης. Αν, για παράδειγμα, ένα κτίσμα έχει οικοδομική άδεια, που βέβαια δόθηκε παράνομα, και έχει ανεγερθεί σε δάσος -υπάρχουν χιλιάδες τέτοιες περιπτώσεις- θα νομιμοποιηθεί. Βέβαια, οι συντάκτες της συγκεκριμένης διάταξης, που μάλιστα επικαλούνται και την παρ. 3 του άρθρου 117 του Συντάγματος, ας έχουν υπόψη τους ότι η αναφορά του συγκεκριμένου άρθρου για μη αλλαγή του προορισμού των καταστραφέντων δασών φτάνει μέχρι το 1945, που απεικονίστηκε για πρώτη φορά η βλαστική κατάσταση της χώρας.
Ασφαλώς στο δασικό χώρο υπάρχουν πολλά προβλήματα (χιλιάδες αυθαίρετα, εμπράγματα δικαιώματα σε εκκρεμότητα, δασωθέντες αγροί, ανάγκες χωροταξικές και πολεοδομικές κ.λπ.) που όσο δεν αντιμετωπίζονται θα επιτρέπουν με τη συνένοχη στάση της πολιτείας τη συνέχιση της σημερινής απαράδεκτης κατάστασης. Όμως για να λυθούν πρέπει να έχουμε ακριβή εικόνα για το μέγεθος του καθενός. Πρέπει, π.χ., να γνωρίζουμε:
- Πόσες είναι και πού βρίσκονται οι εκτάσεις των προβληματικών οικοδομικών συνεταιρισμών
- Πόσα είναι και πού βρίσκονται τα προβληματικά κληροτεμάχια
- Πόσες είναι οι καταπατήσεις δημοσίων δασικών εκτάσεων που ζητούν προνομιακή ρύθμιση
- Πόσες είναι και πού μη αναστρέψιμες καταστάσεις σε δασικές εκτάσεις που δεν πρέπει να κηρυχθούν αναδασωτέες κ.λπ.
Για να συμβεί αυτό πρέπει να προχωρήσει η σύνταξη των δασικών χαρτών, μια διαδικασία για την οποία υπήρχε υποχρέωση τόσο με τον ν. 248/76 όσο και με τον τροποποιούμενο ν. 998/79. Μόνο τότε μπορεί να ξεκινήσει οποιαδήποτε συζήτηση για τη θεραπεία των προβλημάτων.

* Ο Ευάγγελος Αποστόλου είναι πρώην βουλευτής Ευβοίας του Συνασπισμού. (Αυγή 9-2-2003 ) 

επιστροφή στην αρχή

"ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 2003"
"Φιλέτα" για τα συμφέροντα, κάγκελα για τους πολίτες

Tου Μιχαήλ Δεκλερή*

"Ευρισκόμεθα μπροστά σε μια ολομέτωπη επίθεση η οποία είχε καλώς προετοιμασθεί με την αναθεώρηση των άρθρων του Συντάγματος που αφορούν στην προστασία του περιβάλλοντος και την δικαστική εξουσία. Ο υπεύθυνος Έλλην πολίτης οφείλει να γνωρίζει τα ανωτέρω προβλήματα ώστε να είναι σε θέση να πράξει το καθήκον του για την υπεράσπιση του περιβάλλοντος".
Τα παραπάνω επισημαίνει ο κ. Μ. Δεκλερής, σε βαρυσήμαντη πρόσφατη ομιλία του για τη συμπλήρωση ενός έτους από την έναρξη λειτουργίας του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος. Εκτενή αποσπάσματα της ομιλίας φιλοξενεί σήμερα η Εποχή.

Το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος ιδρύθη για να υπενθυμίσει στους Έλληνες ότι το περιβάλλον και η βιωσιμότητα είναι στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς, και οφείλουν να πρωτοστατούν στην υπεράσπισή των. Δυστυχώς, τα περιβαλλοντικά πράγματα στην χώρα μας δεν βαίνουν καλώς. Το περιβάλλον είναι στόχος μιας δημοσίας πολιτικής.
Τα κυριότερα από τα δεινά του περιβάλλοντος είναι: 1.Η εκποίηση της δημοσίας κτήσεως. 2.Η οικιστική εκμετάλλευση των δασών. 3.Η υπόθαλψη της αγρίας οικιστικής αναπτύξεως στα νησιά. 4.Ο επεκτατισμός των εμπορικών χρήσεων γης. 5.Η εμπορία της υπερβάσεως του νομίμου ύψους των οικοδομών. 6.Η χαριστική βολή των Ολυμπιακών έργων στην Αθήνα. Προκύπτουν από βάναυση επίθεση μεγάλων οικονομικών συμφερόντων κατά του φυσικού περιβάλλοντος, του αστικού περιβάλλοντος, και ειδικότερα κατά των Αθηνών.

Δημόσια Κτήση
Στο βιώσιμο κράτος, η Δημόσια Κτήση έχει σπουδαίο ρόλο γιατί είναι η απτή έκφραση της εθνικής κυριαρχίας. Η Δημόσια Κτήση ανήκει στην εθνική κοινοκτησία και κοινοχρησία και είναι εκτός συναλλαγής. Το κράτος δεν έχει δικαίωμα κυριότητος ώστε να μπορούν να το μεταβιβάζουν οι κυβερνώντες κατά το δοκούν. Η Δημόσια Κτήση περιλαμβάνει την φυσική υποδομή της επικρατείας (βουνά, ακτές, λίμνες, ποτάμια, λιμάνια κ.λπ.). Αυτή που ανήκε μέχρι τώρα στον ΕΟΤ, δηλ. το εκλεκτό τμήμα της συνολικής δημοσίας κτήσεως, τώρα μπορεί να διατίθεται από ανώνυμη εταιρία (ΕΤΑ), που μπορεί να μεταβιβάσει μέχρι και το 66% του μετοχικού κεφαλαίου σε τρίτους μέσω χρηματιστηριακών συναλλαγών.

Οικιστική Ανάπτυξη των Δασών
Στην βιώσιμη Ελλάδα τα δάση και οι δασικές εκτάσεις χρησιμοποιούνται μόνο κατά προορισμό. Είναι βασικό στοιχείο των ευαίσθητων οικοσυστημάτων της χώρας και απαιτούν φύλαξη και φροντίδα. Είναι κοινόχρηστο στοιχείο της Δημοσίας Κτήσεως. Στις μέρες μας, τα δάση οικοπεδοποιούνται με διάφορες παράνομες μεθοδεύσεις και τεχνάσματα. Ένα νομοσχέδιο, διαχρονικό και διακομματικό, όπως το πελατειακό σύστημα από το οποίο προέρχεται, μπαινοβγαίνει στα συρτάρια του Υπουργείου Γεωργίας εδώ και 10 χρόνια. Γι' αυτό το νομοσχέδιο επεχειρήθηκε και η αναθεώρηση του άρ.24 του Συντάγματος. Το νομοσχέδιο αυτό δεν προστατεύει το δάσος, όπως όφειλε, αλλά τους εχθρούς του, καταπατητές και δασοφάγους. Τα τεχνάσματα είναι εμφανή, λ.χ. οι ορισμοί που δίδει στο δάσος το νομοσχέδιο, για να απομακρυνθεί από τον επιστημονικό ορισμό που είχε δώσει το Ε' Τμήμα του ΣτΕ και έχει κατοχυρωθεί στο Σύνταγμα. Άλλες μεθοδεύσεις είναι τα "δασικά χωριά", "εκπαιδευτικά κέντρα" κ.λπ. Δάση και βουνά απειλούνται σήμερα από τις επενδύσεις για τον δήθεν ορεινό τουρισμό (χιονοδρομικά κέντρα, τουριστικές εγκαταστάσεις, ξενοδοχεία κ.λπ.). Οι Έλληνες οφείλουν να υπερασπίσουν τα δάση. Είναι δικά τους. Δεν είναι των κυβερνώντων.

Οικιστική ανάπτυξη στις ακτές και τα νησιά
Μαζί με τα βουνά, οι ακτές και τα νησιά είναι ο αληθινός πλούτος της βιώσιμου Ελλάδος. Έπρεπε να διαφυλάσσονται ως κόρη οφθαλμού, γιατί είναι αρρήκτα συνδεδεμένα με την πολιτιστική μας κληρονομιά. Εξάλλου είναι ευαίσθητα οικοσυστήματα. Δυστυχώς, στις μέρες μας, είναι υπ' αριθμόν ένα στόχος της αγρίας οικιστικής αναπτύξεως. Από της συστάσεώς του, το Ε' Τμήμα του ΣτΕ είχε αξιώσει την προστασία των μικρών νησιών μέσω των ειδικών χωροταξικών σχεδίων. Η Ελλάδα είχε λάβει και ειδική βοήθεια από την ΕΕ με το Πρόγραμμα Envireg. Πάνε 10 χρόνια που τα σχέδια των νησιών είναι στα συρτάρια του ΥΠΕΧΩΔΕ. Οι μελέτες ξεπεράστηκαν από την αυθαίρετη δόμηση, που έλαβε τέτοιες διαστάσεις ώστε να σαρώσει την ισχνή κρατική παρουσία στα απροστάτευτα νησιά μας. Οι μέθοδοι άπληστων επενδυτών περιλαμβάνουν και την διαφθορά και το έγκλημα ακόμα. Έτσι, τώρα που τα χωροταξικά σχέδια βγαίνουν από τα συρτάρια, ουσιαστικώς αποτυπώνουν την κατάσταση που δημιούργησε η άγρια οικιστική ανάπτυξη. Το θλιβερό είναι ότι οι κάτοικοι ορισμένων νησιών έχουν τόσο εξαχρειωθεί, ώστε διεκδικούν την άγρια ανάπτυξη ως δικαίωμα, μάλιστα με απειλές κατά των δημοσίων αρχών. Διαχειριζόμενοι τα νησιά τους ως οικόπεδα προετοιμάζουν την έξωση των απογόνων τους από αυτά.

Επεκτατισμός των εμπορικών χρήσεων γης
Στην βιώσιμη Ελλάδα, οι πόλεις πρέπει να είναι κατοικήσιμες. Αυτό σημαίνει πριν απ' όλα ότι οι χρήσεις της κατοικίας είναι και τοπικά διαχωρισμένες από τις εντατικές εμπορικές χρήσεις. "Πόλη" σημαίνει επίσης "επικοινωνία", άρα οι δρόμοι υπάρχουν για την κυκλοφορία πεζών και οχημάτων. Στις μέρες μας, η άγρια οικιστική ανάπτυξη επιβάλλει την δική της φιλοσοφία, που λέγει αντιθέτως ότι οι δρόμοι υπάρχουν προέχοντος για το εμπόριο και ότι οι εμπορικές χρήσεις πρέπει να είναι πανταχού παρούσες. Δεν θέλει περιοχές αποκλειστικής κατοικίας. Αυτή η περιφρόνηση προς τις στοιχειώδεις απαιτήσεις της υγείας και ποιότητος ζωής, είναι ο θρίαμβος της αγρίας εμπορικής αναπτύξεως των πόλεων. Το ήπιο καθεστώς της παλιάς 'γενικής κατοικίας' αποτελεί παρελθόν. Η έντονη εμπορική εκμετάλλευση των πόλεων απωθεί και εκτοπίζει την ιδιωτική ζωή των ανθρώπων, καθιστά επίπονη την επικοινωνία τους και θίγει την αξιοπρέπειά τους. Οι άνθρωποι, από κύριοι των πόλεων, γίνονται απλοί πελάτες μαγαζιών. Οι κάτοικοι των πόλεων οφείλουν να διεκδικήσουν γι' αυτούς και τα παιδιά τους ανθρώπινους όρους διαβιώσεως, που τους έχει αναγνωρίσει η Νομολογία του Ε' Τμήματος.

Υπέρβαση του νομίμου ύψους των οικοδομών
Η μεταφορά συντελεστού, αλλοδαπός θεσμός προστασίας της ιδιοκτησίας, απέκτησε στην Ελλάδα εντελώς άλλη μορφή. Κατέληξε να είναι παραγωγή κινητών τίτλων για την υπέρβαση του νομίμου ύψους των οικοδομών στην πόλη. Το Ε' Τμήμα ΣτΕ προσπάθησε να ελέγξει και να περιορίσει στην πολεοδομική του λειτουργία το θεσμό. Αλλά αυτός απεδείχθη πακτωλός για το πελατειακό σύστημα, που, με αλλεπάλληλους νόμους, εννοεί να αποσείσει τους νομολογιακούς περιορισμούς. Το Δικαστήριο είχε απαγορεύσει την μεταφορά συντελεστού στις βεβαρημένες περιοχές και στις κηπουπόλεις. Η λογική, όμως, των αλλεπαλλήλων αντισυνταγματικών νομοσχεδίων, επιμένει ότι τα κουπόνια των συντελεστών πρέπει να ισχύουν παντού, αλλιώς χάνεται η πελατειακή τους αξία. Οι κάτοικοι των πόλεων έχουν χρέος να υπερασπίσουν τον ελάχιστο καθαρό αέρα που αναπνέουν. Στην απόφασή των αυτή πρέπει να δείξουν την ίδια επιμονή με τον πελατειακό νομοθέτη.

Τα Ολυμπιακά έργα των Αθηνών
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν μοναδική και ανεπανάληπτη ευκαιρία για πολεοδομική εξυγίανση των Αθηνών. Θυσιάστηκε στον βωμό της αγρίας αναπτύξεως, χάριν της οποίας μετεβλήθη και ο χαρακτήρας των Ολυμπιακών Αγώνων. ΄Έγινε η χαριστική βολή στο οικιστικό περιβάλλον των Αθηνών. Ανέτρεψε όλη την νομολογία του Ε' Τμήματος, σύμφωνα με την οποία όλα τα έργα αυτά είναι παράνομα. Μετά ολυμπιακά πρόφαση, επετράπησαν έργα και κατασκευές που θα ήσαν άλλως αδιανόητα. Ανετράπη το ίδιο το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθηνών. Και το ΣτΕ δεν υπεράσπισε την Νομολογία του Ε' Τμήματος.
Ο νέος χρόνος, λοιπόν, άρχισε για τους Έλληνες με το επαχθές βάρος των ανωτέρω περιβαλλοντικών προβλημάτων. Το περιβάλλον και η ζωή των ανθρώπων στις πόλεις και την ύπαιθρο χειροτερεύει επικινδύνως. Εισερχόμεθα σε επικίνδυνη φάση, στην οποίαν αναπτύσσεται πλήρως η αντεπίθεση της αγρίας αναπτύξεως που άρχισε με την αναθεώρηση του Συντάγματος.

* Ο κ. Μιχαήλ Δεκλερής είναι επίτιμος αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας και πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας. (ΕΠΟΧΗ 2-2-2003)

επιστροφή στην αρχή

“Ολυμπιακή” στέγη για αδέσποτα

Στέγη και τροφή αναμένεται να βρουν εκατοντάδες αδέσποτα ζώα της Αττικής με αφορμή τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων. Ο οργανισμός Αθήνα 2004 διέθεσε 100 στρέμματα στην περιοχή των Ερυθρών, με σκοπό τη δημιουργία σύγχρονου κυνοκομείου.
Η έκταση τού είχε παραχωρηθεί από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας για τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων. Βασική αρχή της φιλοσοφίας στην οποία στηρίζεται η πρωτοβουλία αυτή, όπως τονίζεται από τον οργανισμό, είναι η απόρριψη της ιδέας της ευθανασίας, εκτός εάν αυτή επιβάλλεται για λόγους δημόσιας υγείας. (ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/02/2003)

Πώς πρέπει να λειτουργούν τα κυνοκομεία
Εχω υποστηρίξει ξανά ότι τα κυνοκομεία είναι απαραίτητα “εργαλεία” μιας πόλης (δήμου, κοινότητας), στην προσπάθειά της να ελέγξει τον πληθυσμό των αδέσποτων ζώων της. Με την έννοια ότι, σ' αυτά -εφ' όσον είναι εξοπλισμένα με ένα σωστό “ιατρείο”- μπορούν να οδηγούνται τα περισυλλεγέντα ζώα, να στειρώνονται, να απομονώνονται για μερικές μέρες, να περιθάλπονται τα ασθενή ζώα και να βρίσκουν θαλπωρή τα πολύ ηλικιωμένα.

Με μια προϋπόθεση: Οτι τα υγιή και στειρωμένα ζώα ΔΕΝ θα παραμένουν έγκλειστα, αλλά θα απελευθερώνονται, εκεί όπου περισυνελέγησαν, όταν στειρωθούν και αποθεραπευτούν: Στο κυνοκομείο θα παραμένουν, μέχρι το θάνατό τους, μόνο κάποια υπερήλικα ζώα. Εκείνα, δηλαδή, που δεν είναι ικανά να βρουν τροφή και εφ' όσον κανείς δεν ενδιαφέρεται γι' αυτά. (Το γράφω αυτό, διότι, προ έτους, δημοσίευσα την περίπτωση του Ρωμαίου, ενός μαθουσάλα (!) σκύλου, 20 ετών, για τον οποίον όμως νοιαζόταν μια ολόκληρη γειτονιά, στο Νέο Ψυχικό. Ε, η θέση του Ρωμαίου δεν ήταν, σε καμιά περίπτωση, στο κυνοκομείο, αλλά στη γειτονιά του!)
Ωραία, λοιπόν, στήνονται κάποια κυνοκομεία. Λύθηκε το πρόβλημα; Οχι, βέβαια. Διότι “κυνοκομείο” δεν είναι οι εγκαταστάσεις, οι πιστώσεις, τα κονδύλια. Κυνοκομείο, πρώτα-πρώτα, είναι οι άνθρωποι που θα το λειτουργήσουν. Και όσοι πιστεύουν ότι ένας-δυο δημοτικοί υπάλληλοι (ως υπεύθυνοι) και δυο-τρεις εργάτες του δήμου (ως κατώτερο προσωπικό) μπορούν να λειτουργήσουν ένα κυνοκομείο, απλώς δεν επικοινωνούν με την πραγματικότητα: Χωρίς τους ζωόφιλους -χωρίς αυτά τα “ψώνια”, όπως αποκαλούν οι περισσότεροι δήμαρχοι τους ανθρώπους που αγαπούν πραγματικά τα ζώα- δεν μπορεί κανένα “κυνοκομείο” να λειτουργήσει: Γρήγορα θα καταλήξει να γίνει μια “χωματερή” ζώων.
Για να σας δώσω να καταλάβετε τι εννοώ, θα σας μεταφέρω μια θαυμάσια εμπειρία μου - εκ διαμέτρου αντίθετη προς όσα είδαμε όλοι, πρόσφατα, στο... ρεπορτάζ από το κυνοκομείο της Θήβας:
Επισκέφθηκα, προ ετών, ένα μικρό “κυνοκομείο” στη Νέα Μάκρη. Και είδα 6-7 φιλόζωους πολίτες να ασχολούνται με τα ζώα και το χώρο (καθαριότητα, τάισμα, χορήγηση χαπιών σε όσα έκαναν θεραπεία) με τόση αγάπη, που μόνο ένας φιλόζωος μπορεί να δείχνει σε άγνωστα και ταλαιπωρημένα ζωάκια. Και, βέβαια, όλα αυτά σε εθελοντική βάση, αλλά με υπευθυνότητα και “πίνακα υπηρεσίας”.
Αντιλαμβάνεται, υποθέτω, εύκολα κανείς τη διαφορά μεταξύ του κυνοκομείου εκείνου και των άλλων, των “δημοτικών”: Το πρώτο, το λειτουργούν εθελοντές ζωόφιλοι, ενώ τα άλλα κάποιοι βαριεστημένοι δημοτικοί υπάλληλοι, που συνήθως εκμεταλλεύονται το ότι τα ζώα δεν μιλάνε...
Ναι, λοιπόν, στα κυνοκομεία, αλλά με μία προϋπόθεση: Η διαχείριση και η λειτουργία τους να ανατεθεί πλήρως στα ζωοφιλικά σωματεία, με τον δήμο να χρηματοδοτεί και να εποπτεύει. (Π.ΔΙΑΜ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 10/02/2003)

επιστροφή στην αρχή

Εθνικό Χωροταξικό ή Εθνικό Κτιριοδομικό Σχέδιο;

Του Γεράσιμου Σκλαβούνου

Η ανακοίνωση της (καθυστερημένης) έγκρισης του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου από το υπουργικό συμβούλιο και η κατάθεσή του στη Βουλή για ψήφιση, συνοδεύτηκε από την ανακοίνωση σειράς μέτρων υπέρ της οικοδoμής: νομιμοποίηση αλλά και "πάταξη" αυθαιρέτων (στο μέλλον), ιδιωτικές πόλεις, δυνατότητες σε επιχειρήσεις, τράπεζες και εταιρίες real estate να πραγματοποιούν στεγαστικά προγράμματα με ευνοϊκούς έως σκανδαλώδεις όρους, απεμπλοκή της οικοδόμησης των συνεταιρισμών, έκδοση των οικοδομικών αδειών με ευθύνη των μηχανικών χωρίς έλεγχο των μελετών τους από τα πολεοδομικά γραφεία. Και ορισμένα φιλοπεριβαλλοντικά μέτρα: κατεδάφιση αυθαιρέτων σε ευαίσθητα οικοσυστήματα, κατάργηση παρεκκλίσεων στην εκτός σχεδίου δόμηση, αύξηση της απόστασης δόμησης από τη γραμμή αιγιαλού στα 100-150 μέτρα. Τα οποία όμως αναιρούνται από άλλα, ήδη θεσμοθετημένα ή προς θεσμοθέτηση μέτρα από την κυβέρνηση: ιδιωτικοποίηση αιγιαλών, δασών, δημόσιας περιουσίας μέσω της ΕΤΑ ή του κτηματολογίου, μεταφορά συντελεστή δόμησης, κατάργηση του τεκμηρίου κυριότητας του δημοσίου για δασικές εκτάσεις, έγκριση πολεοδομικών σχεδίων χωρίς έλεγχο από το ΣτΕ κ.ά.

Κατ' αρχήν πρέπει να σημειώσουμε ότι το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο ως όρος, έχει αντικατασταθεί ήδη με το Ν. 2742/1999 με το "Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης". Από τη μια, ο κυρίαρχος νεοφιλελευθερισμός δεν επιτρέπει εν γένει δεσμευτικούς σχεδιασμούς, παρά μόνον ευρύχωρα και πολύ γενικά πλαίσια στρατηγικού σχεδιασμού, για να μπορούν να ερμηνεύονται κατά το δοκούν και να τροποποιούνται με την πρώτη ευκαιρία. Από την άλλη, επειδή η περιβαλλοντική κρίση έχει γίνει δραματικά αισθητή από όλους, θεωρούν ότι η προσθήκη του αντιφατικού όρου "αειφόρος ανάπτυξη" εφησυχάζει τις συνειδήσεις και επιτρέπει την συνέχιση της ανάπτυξης. Της όποιας ανάπτυξης.

Για το ίδιο το Χωροταξικό Σχέδιο λοιπόν, δεν πληροφορηθήκαμε και πολλά από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, ενώ πληροφορηθήκαμε λεπτομερέστατα τα μέτρα για την αναθέρμανση της οικοδομικής δραστηριότητας προς άγραν ψήφων. Ένα Χωροταξικό Σχέδιο όμως, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, πρέπει να συνοδεύει, να πλαισιώνει και να συμπληρώνει μια πολιτική αποκέντρωσης και περιφερειακής ανάπτυξης. Πράγματα ανύπαρκτα στη νεοφιλελεύθερης έμπνευσης κυβερνητική πρακτική. Μόνον ανέξοδες διακηρύξεις ακούμε, τη στιγμή που:

- Στην Αθήνα-Αττική συγκεντρώνεται στην πραγματικότητα το 42% του πληθυσμού (και όχι το 35% της επίσημης απογραφής) και πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του πλούτου της χώρας.

- Εδώ γίνονται οι Ολυμπιακοί Αγώνες με τις τεράστιες επενδύσεις των 3 τρισ. δρχ., ενώ έχουν ήδη επενδυθεί άλλα 3 τρισ. για το αεροδρόμιο, το μετρό, την Αττική οδό και άλλα έργα.

- Στη Θεσσαλονίκη συγκεντρώνεται το 11% του πληθυσμού της χώρας και γίνονται και εκεί μια σειρά μεγάλες επενδύσεις σε έργα.

- Η επαρχία μαραζώνει (πλην των τουριστικών και παραθεριστικών περιοχών και νησιών), σαν αποτέλεσμα της αντιαγροτικής πολιτικής της κυβέρνησης, με το Σχέδιο Καποδίστριας να επικυρώνει και να επιταχύνει αυτόν το μαρασμό.

Απέναντι σ' αυτά, τι μέτρα προκρίνει η κυβέρνηση και πώς αυτά υλοποιούνται στο χώρο μέσω του "Γενικού Πλαισίου"; Για την ώρα μένουμε στο σκοτάδι.

Έχουμε βέβαια μια πρόγευση με τα εκκολαπτόμενα Σχέδια Καποδίστριας Β', Γ'... με τα οποία θα γίνουν περαιτέρω συνενώσεις δήμων και κοινοτήτων, θα καταργηθούν οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις για να αποξενωθούν ακόμα περισσότερο οι πολίτες από τα κέντρα άσκησης εξουσίας, θα θεσμοθετηθούν οι Μητροπολιτικοί Δήμοι για να συμβεί το ίδιο μέσα στα μεγάλα αστικά συγκροτήματα.

Η γεωγραφία όμως της χώρας επιβάλει, η δημοκρατία απαιτεί και η ιστορία επιβεβαιώνει την δυναμική των πολλαπλών κυττάρων με σχετική ή απόλυτη αυτονομία και οριζόντια δικτύωση. Σ' αυτόν τον τόπο άνθισε ο πολιτισμός μόνον όταν αξιοποιήθηκαν οι τοπικές δυνατότητες ανθρώπων και φυσικών πόρων, απαλλαγμένες στον ένα ή τον άλλο βαθμό από συγκεντρωτικές δομές. Πάρτε την αρχαία Ελλάδα, το ύστερο Βυζάντιο (μετά το 1204), τις αυτόνομες κοινότητες της Τουρκοκρατίας, ακόμα και τη νεότερη περίοδο με την πολλαπλότητα του ελληνικού χώρου που επέβαλαν γεωγραφικές, ιστορικές και τεχνολογικές συνθήκες. Η Κύπρος αν είχε ενωθεί με την Ελλάδα θα ήταν σε χειρότερη μοίρα σήμερα.

Μόνον η ελλαδική, τελικά αθηναϊκή, αστική τάξη ενισχύεται με την συγκεντρωτική πολιτική και επεκτείνει την δράση της στον ευρύτερο χώρο των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου. Μια αστική τάξη βαθύτατα συμπλεγματική και χωρίς αυτοεκτίμηση για το παρελθόν της. Γι' αυτό και καταστρέφει συστηματικά ό,τι της το θυμίζει. Μέσα στη μεγαλομανία της το θεωρεί επαρχιώτικο, κατώτερο των άλλων Ευρωπαίων, τους οποίους προσπαθεί να φτάσει με κατακαινούργια "επιτεύγματα" και φαραωνικά έργα. Η "ισχυρή Ελλάδα" του Κ. Σημίτη. Μόνο την αρχαία Ελλάδα προβάλει από το παρελθόν, μόνο και μόνο επειδή αυτή σέβονται και θαυμάζουν οι ξένοι και εκεί θεωρεί ότι έχει την αναμφισβήτητη υπεροχή, ενδυόμενη καταχρηστικά αρχαίες χλαμύδες. Έτσι δεν είναι τυχαίο ότι σ' αυτήν την "χωροταξική κοσμογονία" που εξαγγέλλει η κυβέρνηση, απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στην διατήρηση και ανάδειξη της νεότερης πολιτιστικής κληρονομιάς μας. Τα νεοκλασικά κτίρια που έχουν απομείνει θα εξακολουθούν να καταρρέουν στην Πλάκα, τον Κεραμικό, το Μεταξουργείο, τα Εξάρχεια, σε όλες τις γειτονιές της Αθήνας και των άλλων πόλεων. Το ίδιο τα παραδοσιακά σπίτια στα χωριά των νησιών και των ορεινών περιοχών όσα δεν αξιοποιούνται εμπορικά για τουριστικούς λόγους και γίνονται αγνώριστα.

Πάλι λοιπόν οικοδομή και δημόσια έργα ο μοχλός ανάπτυξης της αναιμικής ελληνικής οικονομίας. Σ' αυτή την κατασκευαστική λαίλαπα έχουν ιδιαίτερα παραδοθεί οι ελεύθεροι χώροι της πρωτεύουσας, ο περιαστικός χώρος, οι ακτές, και ακολουθούν τα δάση και οι δασικές εκτάσεις. Η ιστορία επαναλαμβάνεται για τρίτη φορά στη μεταπολεμική ιστορία μας, αλλά τούτη τη φορά είναι φαίνεται η πιο μακρόχρονη εκδήλωση αυτού που ο Σπ. Παπασπηλιόπουλος έχει ονομάσει "ο εργολαβικός καπιταλισμός" που χαρακτηρίζει την Ελλάδα και κυριαρχεί, σε διαπλοκή με την πολιτική εξουσία και τα ΜΜΕ. Η πρώτη ήταν η καραμανλική οκταετία 1955-1963, που στην πραγματικότητα ήταν δεκαετία, μια και ο Καραμανλής ήταν πριν υπουργός Δημοσίων Έργων (1953-55) και έγινε πρωθυπουργός με το σύνθημα "έργα και όχι λόγια". Η δεύτερη φορά ήταν η επταετία της χούντας με σκωπτικό έμβλημα το μυστρί του Παττακού, που συνέχισε επάξια το έργο του Καραμανλή. Η τρίτη περίοδος άρχισε το 1993 με υπουργό Δημοσίων Έργων και "περιβάλλοντος" τον Κ. Λαλιώτη ("Λαλιωτισμός, ο νέος Καραμανλισμός" είχε γράψει κάποτε ο Γιαννης Σακιώτης) και συνεχίζεται ανεξαρτήτως υπουργού. Όχι όμως ανεξαρτήτως λαού και ψηφοφόρων.

Ο καταναλωτισμός των μεταμοντέρνων νεοελλήνων (των 2/3 για την ακρίβεια), ο οποίος έχει επιβεβαιωθεί και καταμετρηθεί με διάφορους δείκτες, θα βρει έτσι μια διέξοδο και θα ενθαρρυνθεί, προς όφελος των εταίρων του δικομματισμού. Ελπίζουμε ότι η κοινοβουλευτική αριστερά δεν θα υποκύψει στον λαϊκισμό, γιατί υπάρχουν και αρκετές δεκάδες χιλιάδες πολίτες που "τα παίρνουν στο κρανίο" με όλα αυτά, και ιδιαίτερα με την καταστροφή της φύσης.

ΕΠΟΧΗ 2-3-03

επιστροφή στην αρχή

Με νόμο (!) στους καταπατητές τα δημόσια κτήματα

Πάνος Τότσικας

Τελικά, ούτε και το "τεκμήριο κυριότητας του Δημοσίου" άντεξε στο πέρασμα της λαίλαπας του "εκσυγχρονιστικού" ΠΑΣΟΚ. Οι βουλευτές του κυβερνώντος "σοσιαλιστικού" κόμματος ψήφισαν στις 26/3 μια τροπολογία στα πλαίσια νομοσχεδίου για το Εθνικό Κτηματολόγιο βάσει της οποίας αφαιρείται το δικαίωμα από το ελληνικό δημόσιο να διεκδικήσει καταπατημένα δημόσια κτήματα, κάποιων κατηγοριών, εντός σχεδίου πόλεων και οικισμών.

Θολώνοντας τα νερά, η κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι προσπαθεί να λύσει ένα κοινωνικό πρόβλημα που εμφανίζεται σε δομημένες πρώην δασικές περιοχές, και αφορά χιλιάδες ιδιοκτήτες μικρο-οικοπέδων ή διαμερισμάτων, που τα αγόρασαν εν αγνοία τους από καταπατητές ή πήραν από τους κληρονόμους τους. Όμως δεν πρόκειται περί αυτού. Οι ρυθμίσεις που ψηφίστηκαν ευνοούν ιδιαίτερα τους καταπατητές οι οποίοι κατάτμησαν και διατηρούν μέχρι σήμερα παράνομα δημόσια δασική γη στα όρια των μεγάλων πόλεων και οικισμών, την οποία δεν πρόλαβαν μέχρι σήμερα να πουλήσουν. Όλοι αυτοί σήμερα "δικαιώνονται".

Σε συνέντευξη Τύπου στις 25/2 στο Δικηγορικό Σύλλογο η "Πρωτοβουλία για την υπεράσπιση των δημόσιων κτημάτων και της δασικής γης", κατήγγειλε το ιστορικής σημασίας έγκλημα που συντελείται και το οποίο, πέραν της "σημαντικής μείωσης της περιουσίας του Δημοσίου", όπως επισημαίνει το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, θα έχει ολέθριες συνέπειες στον Εθνικό Χωροταξικό Σχεδιασμό, στο Περιβάλλον, στην εκτέλεση των αναγκαίων Δημόσιων Έργων και σε πολλές άλλες δημόσιες λειτουργίες.

Στη συνέντευξη, μίλησε ο πρώην αντιπρόεδρος του ΣτΕ Μιχ. Δεκλερής, ο πρώην βουλευτής του ΣΥΝ δασολόγος Βαγγ. Αποστόλου, ο νομικός Βασ. Δωροβίνης, ο πρ. δασάρχης Πάρνηθας Γ. Ντούρος, ο υποφαινόμενος κ.ά.

Κτηματολόγιο και δικαιώματα του δημοσίου*

* Το κείμενο αποτελεί εισήγηση της "Πρωτοβουλίας για την υπεράσπιση των δημόσιων κτημάτων και της δασικής γης", στη Συνέντευξη Τύπου της 25/2 και διαβάστηκε από τον Γ. Ντούρο δασολόγο και πρώην δασάρχη Πάρνηθας.

Η κατάρτιση του Κτηματολογίου δεν είναι πλέον τεχνικό πρόβλημα όπως ήταν σε άλλες εποχές. Είναι κυρίως νομικό πρόβλημα. Είναι βέβαιο ότι το Κτηματολόγιο θα φέρει στην επιφάνεια όλες τις αμαρτίες αλλά και τις αδυναμίες της διοίκησης.

Η πρώτη λαθροχειρία στους νόμους περί Εθνικού Κτηματολογίου είναι η μη πρόβλεψη για την καταγραφή των λεγόμενων χορτολιβαδικών εκτάσεων για τις οποίες ισχύει το τεκμήριο κυριότητας του δημοσίου. Έτσι δημιουργήθηκε ένα πεδίο εύκολου σφετερισμού εκατομμυρίων στρεμμάτων δημόσιας γης, ανεξάρτητα αν αυτές οι εκτάσεις υπάγονται ή όχι στη δασική προστασία.

Το πρόβλημα των δασικών εκτάσεων που έχουν περιληφθεί σε σχέδια πόλης δεν είναι ούτε το μόνο ούτε το μεγαλύτερο πρόβλημα που θα προκύψει στη διαδικασία της κτηματογράφησης. Στην πραγματικότητα πρόκειται για θύλακες δασικών εκτάσεων που έχουν περιληφθεί σε προβληματικά σχέδια πόλεων που είτε εκδόθηκαν μονομερώς από το υπουργείο Δημοσίων Έργων παλαιότερα χωρίς τη σύμπραξη του υπουργείου Γεωργίας, είτε με επιφύλαξη των δικαιωμάτων του Δημοσίου (Ν. 999/79, Ν. 1512/85), είτε και από αναρμόδια όργανα (οριοθετήσεις οικισμών προϋφιστάμενων του 1923 από νομάρχες οι οποίες κατέπεσαν στο ΣτΕ). Στη διαδικασία κατάρτισης του Εθνικού Κτηματολογίου οι δασάρχες έχουν την υποχρέωση από το νόμο να αποδείξουν αυτά τα δικαιώματα του Δημοσίου.

Η λύση που δίνεται με την επίμαχη τροπολογία είναι λύση της λογικής "πονάει κεφάλι, κόβει κεφάλι" και μας κάνει να αμφιβάλουμε αν υπάρχει πολιτική βούληση για το Κτηματολόγιο.

Η εισηγητική έκθεση της επίμαχης τροπολογίας θυμίζει δικόγραφο συνηγόρου καταπατητού. Δίνει την εντύπωση ότι το Δημόσιο στρέφεται κατά του Δημοσίου.

Κανένα Κτηματολόγιο δεν μπορεί να γίνει οριστικό και αποδεικτικό χωρίς επίλυση των διαφορών στα δικαστήρια.

Αν δεχτούμε ότι λόγω της δημιουργηθείσας μη ανατρέψιμης κατάστασης, της εξέλιξης και των κοινωνικών αναγκών, πρέπει να βρεθεί μία έστω και "φιλολαϊκή" λύση, υπάρχουν πολλοί τρόποι.

Η κατάργηση του απαράγραπτου των δικαιωμάτων του δημοσίου που ισχύει εδώ και δύο αιώνες δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση για να περάσει σε μια τροπολογία, με αφορμή ένα πρόβλημα ήσσονος σημασίας το οποίο μπορεί να λυθεί με πολλούς άλλους τρόπους.

Το σημαντικότερο όμως είναι οι σκέψεις και οι προθέσεις για τη γενικευμένη κατάργηση του απαράγραπτου των δικαιωμάτων του Δημοσίου, καθώς και η γενικευμένη κατάργηση του τεκμηρίου κυριότητας του Δημοσίου σε όλη την επικράτεια όπως εκφράστηκαν στη Βουλή. Αν αυτές οι σκέψεις και προθέσεις γίνουν νομικές διατάξεις, τότε θα έχουμε ένα κτηματολόγιο των καταπατητών. Για να ικανοποιήσουμε τις αξιώσεις τους δεν αρκεί η χερσαία επιφάνεια της χώρας. Θα πρέπει να τους διαθέσουμε και θάλασσα. Ας μην μας φαίνεται περίεργο, εκτός από λιμναίες επιφάνειες διεκδικούν με συμβόλαια και θαλάσσιες επιφάνειες. Υπάρχουν συμβόλαια για νησιά και βραχονησίδες στα οποία περιλαμβάνεται και αιγιαλίτιδα ζώνη. Στον Υμηττό και στην Πεντέλη δεν υπάρχει ούτε τετραγωνικό μέτρο που να μην διεκδικείται με συμβόλαια. Υπάρχουν συμβόλαια με τα οποία δεν διεκδικούνται κατά τεκμήριο δημόσιες δασικές εκτάσεις αλλά εκτάσεις που κρίθηκαν με οριστικές δικαστικές αποφάσεις ως δημόσιες, καθώς και εκτάσεις που περιήλθαν προ πολλού στο δημόσιο με απαλλοτριώσεις. Με το καθεστώς της χρησικτησίας μπορεί να χαθούν και τέτοιες εκτάσεις. Υπάρχουν συμβόλαια που περιγράφουν κατάπυκνα δάση, φαράγγια και ορθοπλαγιές ως αγροτικές εκτάσεις. Σε μια τέτοια εξέλιξη τα βουνά θα γίνουν φέουδα ή αν προτιμάτε τσιφλίκια όπου η πρόσβαση για το κοινό δεν θα είναι ελεύθερη. Μια τέτοια εξέλιξη θα είναι χλεύη για τους νομοταγείς πολίτες.

Τι είναι όμως το τεκμήριο κυριότητας του Δημοσίου; Εμείς θα λέγαμε ότι είναι η νεώτερη ιστορία μας. Είναι η ποτισμένη με αίμα ελληνική γη. Από συστάσεως του ελληνικού κράτους καμία κυβέρνηση και καμία Βουλή δεν συναίνεσε ποτέ ούτε καν για την εκποίησή της. Πολύ περισσότερο δεν συναίνεσε για τη χαριστική διανομή της.

Θα τρίζουν τα κόκαλα του Κολοκοτρώνη και του Καραϊσκάκη αν καταργηθεί το τεκμήριο κυριότητας του Δημοσίου.

Δεν υπάρχει ασφαλέστερη δικλείδα για την προστασία των δασών, του φυσικού περιβάλλοντος και της δημόσιας περιουσίας από το τεκμήριο κυριότητας του Δημοσίου και το απαράγραπτο των δικαιωμάτων του. Δεν υπάρχει για την ώρα καλύτερη προοπτική για τη χωροταξία και για τη διατήρηση της πολύτιμης φυσικής μας κληρονομιάς παρά τα όσα αντίθετα μεθοδεύονται συστηματικά τα τελευταία χρόνια.

Με τις προθέσεις που εκφράστηκαν στη Βουλή δεν θα φτάσουμε ποτέ σε ένα οριστικό και αποδεικτικό κτηματολόγιο που θα καταργήσει τις ασάφειες και τις διεκδικήσεις.

Είναι γνωστό ότι πολλές κυβερνήσεις δεν θέλησαν το Κτηματολόγιο. Οι γνωστοί παράγοντες προτίμησαν να πλέουν σε θολά νερά. Ήρθε άραγε η ώρα που ο αγώνας τους τώρα δικαιώνεται;

Επιστολή του Δημάρχου Αργυρούπολης προς τον πρόεδρο της Βουλής

(...)

"Είναι γνωστό ότι στην περιοχή των Δήμων Αργυρούπολης - Ηλιούπολης - Αλίμου, έχουν καταπατηθεί από τον Α. Νάστο και τους κληρονόμους του άνω των 5.000 στρεμμάτων, τα οποία σήμερα βρίσκονται εντός σχεδίου πόλεως και ανήκουν σε χιλιάδες ανυποψίαστους ιδιοκτήτες οικοπέδων ή διαμερισμάτων.

Ωστόσο, ένα μέρος αδόμητων οικοπέδων, διεκδικούνται και σήμερα ακόμη από κληρονόμους Νάστου, με τους οποίους οι Δήμοι βρίσκονται σε δικαστική διένεξη.

Επειδή με την ψήφιση του εν λόγω νομοσχεδίου υπάρχει κίνδυνος τα οικόπεδα αυτά να μην μπορούν πλέον να διεκδικηθούν από το Ελληνικό Δημόσιο ή να προκύψουν σημαντικές δυσκολίες για την διεκδίκησή τους, παρακαλούμε όπως θέσετε υπόψιν των κ.κ. Βουλευτών τις επιφυλάξεις μας, επισημαίνοντας, ότι ο Δήμος μας ζητά την απόσυρση του άρθρου 4 από το υπό ψήφιση νομοσχέδιο και την ενδεχόμενη επαναφορά του, εφόσον προηγηθεί διεξοδική συζήτηση με τους εμπλεκόμενους Δήμους μεταξύ των οποίων και ο Δήμος Αργυρούπολης".

Συνάντηση για την υπεράσπιση των δημοσίων κτημάτων

Η "Πρωτοβουλία για την υπεράσπιση των δημόσιων κτημάτων και της δασικής γης" θα συναντηθεί την Τετάρτη 5 Μαρτίου στις 8 μ.μ., στα γραφεία των Οικολόγων - Πράσινων, Κολοκοτρώνη 31, 2ος όροφος.

Θεωρείται αναγκαία η παρουσία όλων των ενδιαφερομένων, εν όψει της κατάθεσης του νομοσχεδίου για την Τροποποίηση του Δασικού Νόμου.

ΕΙΠΑΝ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ

Βάσω Παπανδρέου, Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ (Παρασκευή 21.2.03)

... Με το Κτηματολόγιο το κράτος έρχεται απέναντι στις αμαρτίες του για εκατόν εξήντα χρόνια...

... Οι λύσεις (που προβλέπονται από το νομοσχέδιο) είναι τομές που ανατρέπουν το μέχρι σήμερα νομικό καθεστώς...

... Ναι, ο θεσμός της χρησικτησίας είναι ένας θεσμός για υπανάπτυκτες χώρες, θα μπορούσαμε να πούμε... για χώρες που δεν έχουν Κτηματολόγιο... Δεν μπορούμε να ερχόμαστε τώρα και να λέμε ότι δεν αναγνωρίζουμε το θεσμό της χρησικτησίας...

... Εγώ, ως κυβέρνηση, δεν δέχομαι να πάω την πλειοψηφία του ελληνικού λαού στα δικαστήρια για αμαρτίες του κράτους, για τις οποίες δεν είχαν ευθύνη οι πολίτες...

... Κάποιοι πιθανόν να ευνοηθούν. Εγώ όμως ως πολιτεία προτιμώ κάποιοι να ευνοηθούν, λόγω της κακοδαιμονίας του ελληνικού κράτους παρά να ταλαιπωρήσω πολύ περισσότερους έντιμους, καλόπιστους πολίτες.

Ιωαν. Γιαννακόπουλος, εισηγητής ΠΑΣΟΚ (Τετάρτη 19.2.03)

... Δεν είμαστε κράτος που να μπορούμε να ελέγχουμε τους καταπατητές. Αν μπορούσαμε να τους ελέγξουμε, μπράβο και εγώ μαζί σας.

... Και εγώ που είμαι και εισηγητής μάλιστα του κυβερνώντος κόμματος, βρίσκομαι σε μια αναστάτωση, για να μην πω ότι κοντεύω να γίνω διχασμένη προσωπικότητα ....... Ξέρετε τι κάνουμε εδώ; Λέμε ότι αυτοί που καταπάτησαν καλά έκαναν. Και ερχόμαστε τώρα και τους δικαιώνουμε. Κι απ' την άλλη πλευρά λέμε: "Τι θα γίνει, ρε παιδιά; Αν δεν το λύσουμε κατ' αυτό τον τρόπο, δεν θα φτιάξουμε ποτέ Κτηματολόγιο..." ΕΠΟΧΗ 2-3-03

επιστροφή στην αρχή

Οι κρυμμένες αλήθειες στον κυκεώνα της διαφθοράς στα δημόσια έργα

Tου Ανέστη Ταρπάγκου

Μέχρι σήμερα δεν ήταν παρά ο χώρος της Αριστεράς από τον οποίο εκπορευόταν εδώ και δύο δεκαετίες μια αντικαπιταλιστική κριτική στην εξέλιξη του ελληνικού τεχνικού κεφαλαίου, στις παρεμβάσεις του αστικού κράτους στο θεσμικό πλαίσιο του κυκλώματος παραγωγής των δημόσιων έργων, στους όρους και στις συνθήκες εργασίας της εργατικής τάξης στις τεχνικές κατασκευές. Ωστόσο, πρόσφατα ο ίδιος ο αστικός τύπος και τα αντίστοιχα κέντρα εξουσίας με αφιερώματα έρχεται να κάνει λόγο για διαδικασίες "κερδοσκοπίας των εργολάβων", για συστηματικές "υπερβάσεις προϋπολογισμών" για "καρτέλ των εργολάβων" και για "πρωταθλητές σε περιθώρια κέρδους" Παρόλα αυτά ο δημοσιογραφικός θόρυβος και οι αντίστοιχες πολιτικές πιέσεις που ασκούνται από τη ΝΔ που επιχειρεί να εμφανιστεί ως "αρχάγγελος" της κάθαρσης της διαφθοράς στα δημόσια έργα στα πλαίσια της "επανίδρυσης" του κράτους, ουσιαστικά κινούνται εξολοκλήρου στα "επιφαινόμενα" του κυκλώματος κατασκευής των μεγάλων έργων υποδομής. Αποκρύπτουν έτσι επιμελώς τις αλήθειες και πραγματικότητες που χαρακτηρίζουν θεσμικά, οικονομικά και κοινωνικά την κατασκευή των τεχνικών έργων (οδικών, σιδηροδρομικών, κ.λ.π.) και που αφορούν τους όρους εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης στην κατασκευαστική βιομηχανία, το πλαίσιο του ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού και της "μονοπωλιοποίησης" των τεχνικών εργοληπτικών επιχειρήσεων, τις διαδικασίες ιδιωτικοποίησης των έργων υποδομής, την εγγενή διαφθορά και συναλλαγή των κρατικών τεχνικών υπηρεσιών, τους όρους κερδοφορίας του ελληνικού τεχνικού κεφαλαίου.

H κερδοφορία του Ελληνικού κατασκευαστικού κεφαλαίου

Από μια γενική άποψη ο ελληνικός κατασκευαστικός καπιταλισμός εμφάνισε στο πρώτο μισό της 10ετίας του 1990, μια σημαντική αποδοτικότητα των κεφαλαίων του που βρίσκονταν σε επίπεδα διπλάσια από την κερδοφορία του βιομηχανικού κεφαλαίου. Ωστόσο στο δεύτερο μισό της ίδιας 10ετίας του 1990 η κερδοφορία των τεχνικών εταιριών παρουσίασε μια πτωτική πορεία εξαιτίας δύο παραγόντων: Αφ' ενός μιας ορισμένης κρίσης υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου στις τεχνικές κατασκευές.

Αφ' ετέρου της αναγκαστικής πλέον τήρησης βασικών κατασκευαστικών και τεχνικών προδιαγραφών που επιβάλλονταν από την επίβλεψη των CONSTRACTOR MANAGERS σε έργα όπως η ΕΓΝΑΤΙΑ, ο ΠΑΘΕ, το ΜΕΤΡΟ κ.λ.π. στην εφαρμογή των οποίων δεν ήταν καθόλου συνηθισμένες οι ελληνικές εργοληπτικές επιχειρήσεις που παραδοσιακά επέβαλλαν τους δικούς τους κατασκευαστικούς κανόνες στην εκτέλεση των δημόσιων έργων.

Αυτή η οικονομική εξέλιξη οδήγησε στις "συγχωνεύσεις" των τεχνικών κεφαλαίων και στην επαναδιαμόρφωση του χάρτη των κατασκευαστικών επιχειρήσεων, με την ανάδειξη της καινούργιας ισχυρής 15άδας των τεχνικών συγκροτημάτων της νέας Ζ! Τάξης (στη θέση της προηγούμενης 60αδας των εταιριών Η! Τάξης). Η μείωση των γενικών λειτουργικών εξόδων, η συνένωση του μηχανολογικού εξοπλισμού, η διεύρυνση της οικονομικής τους επιφάνειας (όρος απαραίτητος για τη συμμετοχή στα αυτοχρηματοδοτούμενα συγκοινωνιακά έργα του άμεσου μέλλοντος και τη διασφάλιση των αναγκαίων τραπεζικών χρηματοδοτήσεων) επέφερε την ανάκαμψη της κερδοφορίας τους με αποτέλεσμα με την έναρξη του 2002 η κερδοφορία του τεχνικού κεφαλαίου να αυξηθεί με ρυθμούς (29%) υπερδιπλάσιους της αύξησης του τζίρου τους (13%). Σε κάθε περίπτωση αυτή η ισχυρή κερδοφορία του κατασκευαστικού καπιταλισμού με τις σχετικές της διακυμάνσεις προέρχεται ευθέως από την υπερεκμετάλλευση της μισθωτής εργασίας στις τεχνικές κατασκευές, δηλαδή την επιβολή του "10ωρου-6μερου-60ωρου", την άκρατη εντατικοποίηση των ρυθμών της κατασκευαστικής παραγωγής, την "εξαφάνιση" κάθε έννοιας και μορφής εργατικής συνδικαλιστικής οργάνωσης στα εργοτάξια.

Υπερβάσεις και συναλλαγή τεχνικού κεφαλαίου και αστικού κράτους

Κυρίαρχη πηγή τροφοδότησης της σύγχρονης, όσο και της προγενέστερης, κερδοφορίας των εργοληπτικών επιχειρήσεων είναι οι επιβεβλημένοι κοινωνικοί όροι υπερεκμετάλλευσης του μισθωτού κι όχι οι όποιες πραγματικά καταγραμμένες "υπερβάσεις" των αρχικών προϋπολογισμών των μεγάλων έργων. Οι "υπερβάσεις" αυτές που πραγματικά είναι σημαντικές (λ.χ. 73% στις Σήραγγες των Τεμπών, 39% στο Βιολογικό Καθαρισμό της Ψυττάλειας κλπ.), οδηγούν στην προσαύξηση του κύκλου εργασιών των "ολιγοπωλιακών" τεχνικών επιχειρήσεων, ωστόσο όμως η αύξηση της κερδοφορίας του κατασκευαστικού κεφαλαίου συνεχίζει να είναι αποτέλεσμα-συνάρτηση του βαθμού εκμετάλλευσης του εργατικού και τεχνικού του δυναμικού κι όχι του τζίρου που πραγματοποιεί.

Άλλωστε, οι "υπερβάσεις" των αρχικών προϋπολογισμών είναι ένα αντικειμενικό τεχνικό και οικονομικό γεγονός που προκύπτει από την ίδια τη φύση της κατασκευής και την ανεπάρκεια πρόβλεψης του συνολικού πραγματικού κόστους από τις αρχικές μελέτες και τους αντίστοιχους προϋπολογισμούς δημοπράτησης των κρατικών τεχνικών υπηρεσιών, που εξαιτίας του γραφειοκρατικού τους αστικού χαρακτήρα αδυνατούν εγγενώς να προβλέψουν με ακρίβεια το τελικό κόστος. Έτσι στην κατασκευή μιας συγκοινωνιακής σήραγγας (του ΟΣΕ ή της ΕΓΝΑΤΙΑΣ) μια τεχνική γεωλογική μελέτη προβλέπει συνήθως την πραγματοποίηση 10 FOREPOLING (εμφύτευση δοκών προπορείας βαρέως τύπου) στην είσοδο και την έξοδο, ενώ η πραγματική κατασκευή, εξαιτίας της συναντώμενης γεωλογικής διαστρωμάτωσης, συμβαίνει να επιβάλει, για λόγους αρτιότητας και ασφάλειας του έργου, την πραγματοποίηση πολλαπλάσιων FOREPOLING.

Το κυρίαρχο πεδίο όπου αναδεικνύεται η ολόπλευρη "συναλλαγή" των κρατικών τεχνικών υπηρεσιών σ' όλες τους τις ιεραρχικές βαθμίδες και σ' όλες τους τις μορφές (ΥΠΕΧΩΔΕ, ΕΥΔΕ επιμέρους μεγάλων έργων, νομαρχιακές τεχνικές υπηρεσίες, τεχνικές επιβλέψεις ΔΕΚΟ) με την εργοδοσία των τεχνικών εταιριών όλων των τάξεων, είναι οι "πλασματικές" πιστοποιήσεις των εκτελεσθέντων "αφανών" εργασιών (ΠΠΑΕ) όπου συστηματικά και σε κάθε πιστοποίηση και λογαριασμό έργου πιστοποιούνται πάντοτε σχεδόν ποσότητες εργασιών (και άρα και αντίστοιχα κονδύλια) κατά πολύ υπέρτερες των πραγματικών. Αυτός ο γενικευμένος μηχανισμός δίνει τη δυνατότητα στις εργοληπτικές εταιρίες να προσαυξάνουν πολύμορφα την κερδοφορία τους, παρέχοντας πάντοτε το αντίστοιχο "αντίτιμο" της συναλλαγής στις επιβλέψεις των κρατικών τεχνικών υπηρεσιών. Το ότι αυτές οι τελευταίες "συναλλάσσονται" κατ' αυτό τον "διεφθαρμένο" τρόπο με το τεχνικό κεφάλαιο είναι απότοκο της ίδιας τους της φύσης ως αστικών γραφειοκρατικών εποπτικών τεχνικών υπηρεσιών κι όχι το αποτέλεσμα "πιθανών" παρεκτροπών από την υποτιθέμενη "υγιή" κρατική τους αποστολή και ρόλο.

Μονοπώλια, καρτέλ και ενδοκαπιταλιστικός ανταγωνισμός

Κόπτονται σήμερα και "διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους" τα σύγχρονα αστικά, "προοδευτικά" και εκσυγχρονιστικά κέντρα για το καθεστώς "μονοπωλιοποίησης" που επικρατεί στους διαγωνισμούς ανάθεσης των μεγάλων έργων και έμμεσα αναδεικνύονται θιασώτες του "υγιούς" ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού που εις μάτην αναζητούν. Αντικρίζουν τα σημερινά αστικά ιδεολογικά κέντρα το πρόσωπο του σύγχρονου καπιταλισμού στον καθρέφτη κι εκφράζουν την "ταραχή" τους, ενώ ταυτόχρονα επιχειρούν να σηκώσουν σύννεφα ολόκληρα "δημοσιογραφικής σκόνης" προκειμένου να συσκοτίσουν το κυρίαρχο, δηλαδή τη διπλή και αλληλοσυμπληρούμενη φύση του καπιταλισμού, τη μονοπωλιακή και ταυτόχρονα ανταγωνιστική του υφή. Γίνεται έτσι λόγος για "μονοπώλια", για "καρτέλ", για "αδελφές" στο χώρο των τεχνικών εταιριών που "λυμαίνονται" τα μεγάλα έργα και κατ' αυτό τον τρόπο επιζητούν να διαμορφώσουν την εντύπωση ότι ασκούν μια ορισμένη "υγιή κριτική" στο κύκλωμα παραγωγής των δημόσιων έργων.

Τόσο η ανάδειξη της 15άδας των σημερινών τεχνικών συγκροτημάτων Ζ! Τάξης (Ελληνικής Τεχνοδομικής, ΑΕΓΕΚ, ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΙΩΑΝΝΟΥ & ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΪΔΗΣ, Παντεχνικής, Τεχνικής Ολυμπιακής κλπ.) που κατόπιν προσυνενοήσεων διαμοιράζονται τα αντίστοιχα τεχνικά έργα με χαμηλές εκπτώσεις, όσο και η παράλληλη λειτουργία των 40 εταιριών ΣΤ! Τάξης, των 55 εργοληπτικών επιχειρήσεων Ε! Τάξης, των άλλων 40 επιχειρήσεων Δ! Τάξης κλπ. που αναλαμβάνουν τα υπόλοιπα δημόσια έργα χαμηλότερου προϋολογισμού, αντιπροσωπεύουν τις δύο φυσιολογικές όψεις της καπιταλιστικής δόμησης ενός επιμέρους κλάδου της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής. Και η ανάδειξη "ολιγοπωλίων" όσο και η λειτουργία ενός πολύμορφου ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού αποτελούν δομικά συστατικά στοιχεία του επικρατούντος καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής που κυριαρχεί σ' όλους τους κλάδους της κοινωνικής παραγωγής (το ίδιο συμβαίνει στην κλωστοϋφαντουργία, στη σιδηρουργία, στη χημική βιομηχανία κλπ.). Άλλωστε αν οι μεγάλες "ολιγοπωλιακές" εργοληπτικές εταιρίες που παίρνουν σήμερα πτυχίο Ζ! Τάξης έλεγχαν τον μισό περίπου κύκλο εργασιών των δημοσίων έργων (2,623 δισεκ. Ε το 2000 ή το 51%), οι υπόλοιπες μεγάλες μη-μονοπωλιακές τεχνικές επιχειρήσεις (περί τις 125) έλεγχαν ένα 21% των έργων (1,125 δισεκ.Ε ) και οι μικρομεσαίες τεχνικές εταιρίες το υπόλοιπο 28% των έργων (1,426 δισεκ. Ε για 565 εταιρίες). Κι αντίστοιχα προφανώς ισοδιαμοιράζεται η κερδοφορία μέσα στην ιεραρχία του τεχνικού κεφαλαίου.(10) Έτσι διαπιστώνεται ότι και οι μη -μονοπωλιακές και μικρομεσαίες κατασκευαστικές εταιρίες "λυμαίνονται" το υπόλοιπο μισό του τζίρου και των κερδών των τεχνικών κατασκευών.

Συμπερασματικά δηλαδή και στον κλάδο της κατασκευαστικής βιομηχανίας διαμορφώνεται δια μέσου των διαδικασιών συγκεντροποίησης του κεφαλαίου ένας διττός χαρακτήρας, ένας "ολιγοπωλιακός" τομέας που κυριαρχεί στο μισό της κατασκευαστικής παραγωγής, κι' ένας μεσαίος τομέας που ελέγχει το άλλο μισό των δημόσιων έργων μέσα στα συνολικά πλαίσια ενός γενικευμένου ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού. Το ζήτημα άρα δεν είναι η έκφραση "ταραχής" και η δυνητική "καταγγελία" της συγκεντροποίησης του κεφαλαίου στις τεχνικές κατασκευές (πράγμα "φυσικό" σ' όλους τους τομείς της καπιταλιστικής παραγωγής), ούτε η φαντασιακή "αναπόληση" μιας προηγούμενης φάσης ανάπτυξης του καπιταλισμού, αλλά η θέση στο επίκεντρο της ίδιας της κεφαλαιοκρατικής φύσης των σχέσεων παραγωγής που επικρατούν σ' όλο το φάσμα των τεχνικών έργων και η ανάδειξη της προοπτικής της εργατικής τους κοινωνικοποίησης στο πεδίο του προγραμματισμού, του ελέγχου, της εκτέλεσης και της νομής των αποτελεσμάτων τους.

Σε κάθε περίπτωση και αυτή η συγκέντρωση του τεχνικού κεφαλαίου, η διαμόρφωση της ανώτατης Ζ! Τάξης των σημερινών εργοληπτικών επιχειρήσεων, καθώς και οι συνακόλουθες διαδικασίες προσυνενοημένου διαμοιρασμού των εργολαβιών με χαμηλές εκπτώσεις δεν είναι παρά απότοκη της προηγούμενης φάσης του ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού (μέσα της 10ετίας του 1990 με το 2ο ΚΠΣ), όπου ο ξέφρενος ανταγωνισμός των τεχνικών κεφαλαίων οδηγούσε στη χορήγηση εκπτώσεων 60% έως και 80% σε δημοπρασίες της ΕΓΝΑΤΙΑΣ και του ΠΑΘΕ (ΕΠΟΧΗ 9-2-03 )

επιστροφή στην αρχή

 

επιστροφή στην αρχή